بورس پس از هفته سیاه جان گرفت

فرصت امروز: بازار سرمایه ایران پس از بیش از یک هفته فشار فروش و سقوط سنگین شاخص ها، روز گذشته سرانجام روند نزولی را شکست و برای دومین روز متوالی شاهد رشد قابل توجه شاخص کل بود؛ رخدادی که اگرچه نشانه ای از بهبود فضای معاملات به نظر می رسد، اما هنوز تحلیلگران را نسبت به ثبات روند آینده محتاط نگه داشته است.

در جریان معاملات روز دوشنبه شاخص کل بورس اوراق بهادار تهران با افزایش حدود ۹۲ هزار واحدی همراه شد و به سطح بیش از ۴ میلیون و ۵۲ هزار واحد رسید. این رشد در حالی رقم خورد که در ابتدای هفته گذشته، شاخص کل از سقف های بالای ۴.۴ میلیون واحد بیش از ۶۰۰ هزار واحد افت کرده بود، سقوطی که واکنش گسترده فعالان بازار و تحلیلگران را در پی داشت. 

علل سقوط عمیق؛ چرایی هفته سیاه بورس

دلایل سقوط اخیر شاخص بورس تهران را می توان در چند عامل کلیدی جست وجو کرد:

۱) فشار فروش گسترده و خروج نقدینگی

یکی از مهم ترین عوامل، افزایش فشار فروش گسترده در نمادهای بزرگ و کوچک بود. داده های معاملات نشان می دهد که در روزهایی از هفته گذشته بیش از ۹۰ درصد نمادها در محدوده منفی معامله شده اند که این امر نشانگر تضعیف تقاضا و برتری قاطع عرضه بر تقاضا بود. 

کارشناسان بازار سرمایه این وضعیت را به نوعی ادامه نوسان های هیجانی پس از موج های افزایشی سال های اخیر می دانند؛ موجی که باعث تشکیل سطوح قیمتی بالا در بسیاری از گروه ها شد و با هر خبر منفی یا تردید سرمایه گذاران، سرعت ریزش بالا رفت.

۲) کاهش اعتماد معامله گران و خروج پول حقیقی

در روزهای سقوط، گزارش ها حاکی از خروج پول حقیقی از بازار بود، به این معنا که سرمایه گذاران خرد ترجیح دادند دارایی های خود را بفروشند و نقدینگی خارج از بازار بماند. این رفتار، به ویژه در گروه های کوچک تر و میان بازار شدت داشت و باعث شد شاخص هم وزن نیز به صورت هم زمان کاهش یابد — نشانه ای از اینکه فرایند نزولی تنها محدود به نمادهای شاخص ساز نبود. 

۳) فضای احتیاط و ضعف تقاضا

تحلیلگران فضای کلی بازار را «احتیاط شدید» توصیف کردند؛ جایی که معامله گران نسبت به چشم انداز اقتصاد کلان و سیاست های کلان مالی و پولی کشور تردید دارند و پیش از هر تصمیم، منتظر سیگنال های روشن از سمت اقتصاد کلان هستند. در چنین فضایی، یک خبر منفی می تواند به راحتی فروش را تشدید کند. 
 
عوامل پشت رشد اخیر؛ چرا بازار سبزپوش شد؟

در دو روز اخیر، اما شاهد تغییر جهت بازار بودیم. در معاملات روزهای یکشنبه و دوشنبه شاخص کل نه تنها سقوط را متوقف کرد، بلکه با رشد مثبت همراه شد. تحلیل این برگشت نیز چند دلیل مهم دارد:

۱) جمع شدن صف های فروش

خبرهای بازار نشان می دهد که صفوف فروش در بسیاری از نمادها جمع شده و شاهد افزایش نسبی تقاضا در گروه های شاخص ساز حوزه های فولاد، پتروشیمی و محصولات شیمیایی بودیم. این رفتار می تواند نشانه ای از کاهش فشار فروش هیجانی باشد و به بازگشت نسبی اعتماد معامله گران کمک کرده است. 

۲) افزایش ارزش معاملات و تحرک معاملاتی

همزمان با رشد شاخص، ارزش معاملات افزایش یافت و تعداد معاملات در سطح قابل توجهی ثبت شد، نشانه ای از آنکه معامله گران در محدوده های قیمتی جذابی که ایجاد شده اقدام به خرید کرده اند. این تحرک در بازار می تواند پایه ای برای ادامه روند متعادل تر در روزهای آتی باشد. 

۳) عوامل تکنیکال و روانی

بازگشت شاخص پس از سقوط سنگین معمولاً با عوامل تکنیکال و روانی نیز همراه است. زمانی که قیمت ها به سطوح حمایتی نزدیک می شوند، خریداران فرصت طلب وارد بازار می شوند تا از کف های قیمتی استفاده کنند؛ رخدادی که در افزایش تقاضا و رشد شاخص نقش داشته است.

نظرات کارشناسان؛ نگاه واقع بینانه به آینده بازار

تحلیلگران بازار سرمایه در روزهای اخیر نظرات متنوعی ارائه داده اند، اما چند نکته مشترک قابل توجه است:

تداوم محتاطانه

بسیاری از کارشناسان معتقدند که بازار هنوز در فاز احتیاط قرار دارد و رشد دو روز اخیر را نباید به عنوان تغییر قطعی روند تلقی کرد. به گفته برخی تحلیلگران، برای اینکه بازار بتواند روند صعودی پایدار داشته باشد، نیاز به ورود نقدینگی جدید، تقویت تقاضا و سیگنال های مثبت اقتصاد کلان دارد.

حساسیت به اخبار کلان

کارشناسان همچنین تأکید دارند که بورس تهران نسبت به اخبار کلان سیاسی و اقتصادی واکنش پذیر است؛ از جمله سیاست های دولت درباره بودجه، تغییرات نرخ بهره، مذاکرات اقتصادی و چشم انداز تورم. بازار سهام ایران، برخلاف برخی بازارهای جهانی، همچنان به متغیرهای داخلی حساس باقی مانده است.

حساسیت نسبت به سطح حمایت های تکنیکال

برخی تحلیلگران تکنیکال هم به سطوح حمایتی شاخص اشاره کرده اند و معتقدند که مقاومت ها و حمایت های روانی می توانند نقش تعیین کننده ای در جهت حرکت بازار در روزهای آتی ایفا کنند. اگر شاخص بتواند سطوح بالای ۴ میلیون واحد را تثبیت کند، احتمال افزایش تقاضا و بهبود بیشتر وجود دارد؛ در غیر این صورت، ممکن است بازار در محدوده های فعلی نوسان کند.
 
چشم انداز پیش رو؛ بهبود محتاطانه یا بازگشتِ فشار فروش؟

روند دو روز مثبت در بورس تهران می تواند هشداری باشد برای معامله گران که بازار در حال بازتنظیم خود است، اما هنوز برای قضاوت درباره پایان روند نزولی زود است. چند سناریوی قابل تصور برای آینده بازار وجود دارد:

• سناریوی محتاطانه: رشدهای اخیر ادامه پیدا کند و بازار به تدریج به تعادل برسد، اما بدون جهش شدید؛
• سناریوی تثبیتی: شاخص در سطح فعلی تثبیت شود و معامله گران منتظر اخبار کلان بمانند؛
• سناریوی نزولی مجدد: در صورت انتشار اخبار منفی اقتصادی یا سیاسی، فشار فروش مجدداً افزایش یابد.

در مجموع، به نظر می رسد بورس تهران در نقطه ای قرار دارد که بازگشت نسبی اعتماد معامله گران در حال شکل گیری است، اما تثبیت این بهبود نیازمند سیگنال های قوی بنیادی است — سیگنال هایی که می تواند از مسیر سیاست گذاری اقتصادی، ورود نقدینگی و بهبود چشم انداز سودآوری شرکت ها پدیدار شوند.
 
جمع بندی

بازار سرمایه ایران پس از هفته ای پرتنش و سقوط بیش از ۶۰۰ هزار واحدی شاخص کل، برای دومین روز متوالی رشد مثبت را تجربه کرد؛ رشد ۹۲ هزار واحدی که می تواند نشانه ای از کاهش فشار فروش و بازگشت تقاضا تلقی شود. با این حال، تحلیلگران نسبت به پایداری این روند محتاط اند و تأکید دارند بازار نیازمند عوامل بنیادی و متغیرهای روشن تر برای تثبیت مسیر صعودی است.