فقط منتظر رفع‌ تحریم‌ها هستند

وزیر صنعت، معدن و تجارت اخیرا از سرمایه‌گذاران ایرانی خارج کشور دعوت کرده تا سرمایه‌های خود را به ایران بیاورند و با مشارکت واحدهای موجود در داخل کشور، اقدام به سرمایه‌گذاری کنند. دعوت از سرمایه‌گذاران خارجی نخستین‌بار نیست که از سوی مسئولان دولتی مطرح می‌شود، این دعوت‌ها از دولت قبل در قالب‌های مختلف آغاز شد و دولت یازدهم با قدم برداشتن در جهت بهبود ارتباطات بین‌المللی، همواره روی آن تاکید کرده است. اما حالا پرسش اینجاست که این سرمایه‌گذاران برای حضور در ایران آمادگی دارند؟

امید عطایی، مشاور مالی بین‌المللی، در پاسخ به این پرسش به «فرصت امروز» می‌گوید: «هفته گذشته جلسه‌ای با مسئولان سازمان سرمایه‌گذاری خارجی داشتیم. هم‌اکنون ما به دنبال این هستیم که گروهی از سرمایه‌گذاران خارجی را به ایران بیاوریم اما محدودیت‌هایی وجود دارد که کمی مانع ایجاد می‌کند. این شرکت‌ها یا باید در ایران ثبت شود یا باید حداقل یک صندلی از هیات‌مدیره به شریک خارجی تعلق داشته باشد. با توجه به تحریم‌ها، بسیاری از سرمایه‌گذاران این ریسک را نمی‌کنند زیرا دارایی‌هایی خارج از ایران دارند.»

او با بیان اینکه هم‌اکنون ما چند گروه سرمایه‌گذار خارجی داریم که برای حضور در ایران بسیار مشتاق‌اند و فقط منتظر رفع تحریم‌ها هستند، می‌افزاید: «تا زمانی‌که تحریم‌ها برطرف نشود، سرمایه‌گذاران درجه یک خارجی به ایران نمی‌آیند. ممکن است سرمایه‌گذاران درجه سه چینی و هندی به ایران بیایند اما شرکت‌هایی که می‌توانند انتقال تکنولوژی و سرمایه به ایران انجام دهند، نمی‌توانند به ایران بیایند. انتقال تکنولوژی و تولید در ایران مشروط به این است که این سرمایه‌گذاران جوینت ونچر ایرانی داشته باشند اما با وجود تحریم‌ها کسی جرأت چنین کاری را ندارد.»

نیاز جدی صنعت به تزریق منابع خارجی

سرمایه‌گذاری خارجی یکی از نیازهای عمده بخش صنعت به شمار می‌رود؛ نیازی که اقتصاددانان از آن به‌عنوان راهی برای خروج تولید از رکود یاد می‌کنند و اهمیتی مضاعف میان راهکارهای رونق تولید برای آن قائل هستند. مـحـمـد‌قلی یوسفی، اقتصاددان، در گفت‌وگو با «فرصــت امــروز» درباره اهـمـیـت حضور ســرمـایـه‌گذاران خارجی در ایران اظهار می‌کند: «سرمایه‌گذاری خارجی برای اقتصاد ایران از سه جنبه دارای اهمیت فراوان است. نخست وجود سرمایه ریسک‌پذیر که مستقیما می‌تواند وارد بخش تولید شود. نکته دوم اینکه تکنولوژی مدرن همراه با این سرمایه‌گذاری‌ها وارد ایران می‌شود، همچنین این سرمایه‌گذاری‌ها می‌تواند بازار خوبی را برای ایران ایجاد کند. ما در ایران سرمایه‌های مناسبی داریم امـا مـتاسفانه از ضعف سرمایه‌های ریسک‌پذیر که می‌تواند تولید را به جریان بیندازد، رنج می‌بریم.»

مزیت‌های ایران به ضعف‌هایش می‌ارزد

یکی از موضوعاتی که همواره به‌عنوان مانعی برای حضور سرمایه‌گذاران خارجی در ایران از سوی کارشناسان اقتصادی مطرح شده، نامساعد بودن فضای کسب‌و‌کار در ایران است. موضوعی که به‌عنوان چالشی جدی تاکنون از آن یاد شده است. از سوی دیگر بازار، نیروی کار و انرژی ارزان، مزیت‌هایی هستند که به‌عنوان نقاط قوت برای جذب سرمایه‌گذاران خارجی مطرح می‌شوند، حالا پرسش اینجاست که آیا زور این مزیت‌ها به نامساعد بودن فضای کسب‌و‌کار می‌چربد؟

عطایی در پاسخ این پرسش، مطرح می‌کند: «اگر تحریم‌ها برطرف شود، مطمئن باشید که موجی از سرمایه‌گذاران خارجی به ایران خواهند آمد. اکنون شاخص بیکاری واقعی در ایران نزدیک به 62 درصد است، بنابراین دولت در وهله اول می‌خواهد این شکاف را پر کند. از سوی دیگر برای سرمایه‌گذاران خارجی هزینه دستمزد بسیار مهم است که متاسفانه هزینه دستمزد در ایران مساوی است با کشورهای فقیری نظیر بنگلادش که همین موضوع مزیتی برای ســرمـایه‌گذاران خارجی است، البته مزیتی هم برای ایران به شمار می‌رود زیرا با استفاده از همین سرمایه‌گذاری خلأ بیکاری در کشور نیز پر می‌شود.» یوسفی نیز در این زمینه بیان می‌کند: «برای اینکه سرمایه‌های خارجی به ایران بیایند، باید تعامل سازنده با دنیا برقرار و تحریم‌های بین‌المللی نیز رفع شود. ســاخـتار تصمیم‌گیری، فضای کسب‌و‌کار، بی‌نظمی، هزینه‌های بالای مبادله و نبود زیرساخت‌ها از جمله مواردی هستند که حضور سرمایه‌گذاران خارجی را با چالش مواجه می‌کند.»

سرمایه‌گذاران خارجی مشتاق پشت درهای ایران ایستاده‌اند و از سوی دیگر دست‌کم مسئولان دولتی نیز با روی باز منتظر حضور این میهمانان هستند، اما تحریم‌ها همچنان مانند صخره‌ای استوار میان این دو طرف ایستاده است، بنابراین تا زمانی‌که سایه تحریم‌ها از سر اقتصاد ایران کم نشود، دعوت دولتی‌ها از سوی خارج نشینان بی‌پاسخ خواهد ماند.