بازار ارز و طلا چرا دوباره شعله کشید؟

فرصت امروز: بازار طلا و ارز در روز یکشنبه ۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۵ یکی از پرالتهاب‌ترین روزهای خود را پشت سر گذاشت؛ روزی که دلار آزاد تا محدوده ۱۸۸ هزار تومان بالا رفت و طلای ۱۸ عیار در کانال ۲۰ میلیون تومان تثبیت شد. بررسی داده‌های منتشرشده از بازار نشان می‌دهد دلار آزاد نسبت به نرخ ۱۸۲ هزار و ۴۱۵ تومانی روز شنبه، حدود ۵ هزار و ۵۸۵ تومان رشد کرده است؛ یعنی افزایشی معادل ۳.۰۶ درصد فقط در یک روز. در مقایسه هفتگی نیز تصویر بسیار تندتر است: دلار آزاد در یکشنبه ۶ اردیبهشت حوالی ۱۵۷ هزار تومان معامله می‌شد و حالا با رسیدن به ۱۸۸ هزار تومان، در یک هفته حدود ۳۱ هزار تومان بالا رفته؛ رشدی نزدیک به ۱۹.۷۵ درصد.

در بازار طلا نیز روند کاملا همسو با دلار بود. قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار امروز در محدوده ۲۰ میلیون و ۳۳۸ هزار تومان گزارش شد؛ رقمی که نسبت به قیمت ۱۹ میلیون و ۷۶۱ هزار و ۷۰۰ تومانی روز شنبه، حدود ۵۷۶ هزار و ۳۰۰ تومان افزایش نشان می‌دهد. به بیان درصدی، طلای ۱۸ عیار در یک روز حدود ۲.۹۲ درصد رشد کرده است. مقایسه با هفته گذشته نیز نشان می‌دهد قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار از محدوده ۱۷ میلیون و ۱۹۷ هزار و ۹۰۰ تومان در یکشنبه ۶ اردیبهشت به بیش از ۲۰.۳ میلیون تومان رسیده و در نتیجه طی یک هفته حدود ۳ میلیون و ۱۴۰ هزار تومان، معادل ۱۸.۲۶ درصد، گران‌تر شده است.

جهش همزمان دلار و طلا؛ بازار از چه چیزی می‌ترسد؟

رشد همزمان دلار و طلا معمولا زمانی رخ می‌دهد که فعالان بازار به آینده کوتاه‌مدت اقتصاد و سیاست با تردید نگاه می‌کنند. در چنین فضایی، تقاضا برای دارایی‌های امن یا دارایی‌هایی که نقش پوشش تورمی دارند افزایش پیدا می‌کند. دلار در بازار ایران فقط یک ارز خارجی نیست؛ برای بسیاری از معامله‌گران، شاخص انتظارات تورمی و سیاسی است. وقتی دلار به سرعت کانال عوض می‌کند، طلا نیز به دلیل وابستگی مستقیم به نرخ ارز داخلی، واکنش نشان می‌دهد؛ حتی اگر اونس جهانی طلا در همان مقطع رشد نداشته باشد یا حتی اندکی کاهش یافته باشد.
نکته مهم امروز دقیقا همین جاست: رشد طلای داخلی بیش از آنکه از اونس جهانی فرمان گرفته باشد، از جهش نرخ ارز تغذیه شده است. اونس جهانی طلا در بازارهای بین‌المللی حوالی ۴۶۱۲ دلار گزارش شده که نسبت به روز قبل حدود ۰.۲۲ تا ۰.۳۰ درصد کاهش داشته و در مقایسه با هفته قبل نیز پایین‌تر آمده است. بنابراین موتور اصلی رشد طلای ۱۸ عیار در بازار ایران، نه افزایش قیمت جهانی طلا، بلکه رشد سنگین دلار آزاد و افزایش انتظارات تورمی بوده است.

دلار از کانال ۱۸۰ هزار تومان عبور کرد؛ چرا بازار ارز آرام نگرفت؟

دلار آزاد در روز شنبه با عبور از محدوده ۱۸۲ هزار تومان، خود را به کانال‌های بالاتر رسانده بود؛ اما رشد روز یکشنبه نشان داد بازار هنوز به نقطه تعادل نرسیده است. افزایش حدود ۳ درصدی در یک روز برای بازاری مانند ارز، نشانه یک حرکت معمولی نیست؛ بلکه از فشار تقاضا، کاهش عرضه موثر یا تشدید نااطمینانی حکایت دارد. در چنین شرایطی، حتی تقاضای احتیاطی خانوارها و معامله‌گران خرد هم می‌تواند به موج اصلی بازار اضافه شود و قیمت را سریع‌تر بالا ببرد.
سه عامل در این جهش نقش جدی دارند. نخست، انتظارات تورمی است. وقتی بازار به افزایش قیمت کالاها، انرژی، حمل‌ونقل یا هزینه‌های تولید چشم می‌دوزد، تقاضا برای ارز به عنوان پناهگاه ارزش بیشتر می‌شود. دوم، ریسک‌های سیاسی و منطقه‌ای است که باعث می‌شود معامله‌گر کوتاه‌مدت حاضر نباشد دارایی ریالی نگه دارد. سوم، شکاف میان نرخ‌های رسمی و آزاد است؛ هرچه فاصله بازار آزاد با نرخ‌های حواله‌ای و رسمی بیشتر شود، سیگنال بی‌اعتمادی به قیمت‌های تثبیت‌شده قوی‌تر می‌شود.

طلای ۱۸ عیار چگونه به مرز روانی ۲۰ میلیون تومان رسید؟

طلای ۱۸ عیار در ایران از دو متغیر اصلی اثر می‌گیرد: قیمت اونس جهانی و نرخ دلار داخلی. امروز اونس جهانی نقش افزایشی نداشت، اما جهش دلار آنقدر شدید بود که اثر منفی اونس را خنثی کرد و طلا را در مسیر صعودی نگه داشت. وقتی دلار در یک هفته نزدیک ۲۰ درصد رشد می‌کند، طبیعی است که بازار طلا نیز با فاصله‌ای محدود همین مسیر را دنبال کند. رشد هفتگی حدود ۱۸.۲۶ درصدی طلای ۱۸ عیار نشان می‌دهد طلا تقریبا همپای دلار بالا رفته، اما اندکی کمتر از آن رشد کرده است.
این فاصله اندک میان رشد دلار و طلا می‌تواند چند معنا داشته باشد. از یک سو، بازار طلا بخشی از رشد دلار را با احتیاط قیمت‌گذاری کرده و هنوز درباره پایداری نرخ‌های جدید مطمئن نیست. از سوی دیگر، کاهش نسبی اونس جهانی اجازه نداده طلای داخلی دقیقا به اندازه دلار رشد کند. به همین دلیل، اگر دلار در محدوده ۱۸۸ هزار تومان باقی بماند و اونس جهانی نیز دوباره به سمت بالا برگردد، احتمال فشار افزایشی تازه بر طلای ۱۸ عیار وجود دارد.

سکه چرا کمتر از طلا رشد کرد؟

در بازار سکه، قیمت سکه امامی امروز تا محدوده ۲۰۵ میلیون تومان گزارش شد. این عدد نسبت به قیمت ۲۰۴ میلیون تومانی روز شنبه، فقط حدود یک میلیون تومان رشد دارد؛ یعنی افزایشی نزدیک به ۰.۴۹ درصد. اما در مقایسه هفتگی، تصویر تندتر است. سکه امامی در یکشنبه ۶ اردیبهشت در محدوده ۱۷۵ تا ۱۷۶ میلیون تومان گزارش شده بود و حالا با رسیدن به ۲۰۵ میلیون تومان، طی یک هفته حدود ۲۹ میلیون تومان، یعنی نزدیک به ۱۶.۵ درصد رشد کرده است.

رشد کمتر روزانه سکه نسبت به طلای ۱۸ عیار می‌تواند ناشی از احتیاط در بخش حباب سکه باشد. وقتی بازار به سرعت بالا می‌رود، خریداران سکه گاهی با مکث وارد می‌شوند، چون سکه علاوه بر ارزش طلای درون خود، حباب معاملاتی هم دارد. اگر تقاضای سرمایه‌ای به سمت صندوق‌های طلا یا طلای آبشده برود، ممکن است سکه در کوتاه‌مدت کمی کندتر از طلای خام حرکت کند. با این حال، سطح ۲۰۵ میلیون تومانی برای سکه امامی نشان می‌دهد بازار همچنان در وضعیت افزایشی و حساس قرار دارد.

نقش اونس جهانی؛ ترمز خارجی بازار طلا فعلا کشیده شده است

در بازار جهانی، طلا پس از رشدهای سنگین ماه‌های گذشته وارد فاز اصلاح و نوسان شده است. اونس جهانی در محدوده ۴۶۱۲ تا ۴۶۱۵ دلار قرار دارد و نسبت به هفته گذشته کاهش نشان می‌دهد. گزارش‌های بین‌المللی نیز می‌گویند طلا تحت فشار نگرانی از نرخ بهره آمریکا و مسیر سیاست فدرال رزرو قرار گرفته است. وقتی نرخ بهره بالا بماند، جذابیت طلا کاهش پیدا می‌کند، چون طلا سود دوره‌ای ندارد و در مقابل اوراق دلاری قرار می‌گیرد.
با این حال، بازار جهانی طلا هنوز از ریسک‌های ژئوپلیتیک، نگرانی درباره تورم و تقاضای بانک‌های مرکزی حمایت می‌گیرد. به همین دلیل، افت اخیر اونس به معنای پایان روند صعودی طلا نیست؛ بلکه بیشتر نوعی اصلاح در مسیر پرنوسان بازار جهانی است. برای بازار ایران، اما فعلا وزن دلار از وزن اونس بیشتر است. اگر اونس جهانی حتی ثابت بماند، اما دلار آزاد در کانال‌های جدید تثبیت شود، طلای داخلی همچنان ظرفیت ماندن در سطوح بالا را دارد.

آیا رشد امروز ادامه‌دار است؟

پاسخ این سوال بیش از هر چیز به رفتار دلار بستگی دارد. اگر دلار آزاد بالای محدوده ۱۸۵ هزار تومان تثبیت شود، بازار طلا به سختی می‌تواند به کانال‌های قبلی برگردد. در این حالت، طلای ۱۸ عیار احتمالا در محدوده بالای ۲۰ میلیون تومان نوسان خواهد کرد و هر خبر سیاسی یا ارزی می‌تواند آن را به سمت سطوح بالاتر هل دهد. اما اگر بازارساز بتواند نرخ ارز را از محدوده ۱۸۸ هزار تومان عقب بنشاند، طلا نیز بخشی از رشد سریع خود را پس خواهد داد.
از منظر روانی، دلار ۱۹۰ هزار تومانی و طلای ۲۰ میلیون تومانی دو مرز مهم برای معامله‌گران هستند. عبور دلار از ۱۹۰ هزار تومان می‌تواند انتظارات افزایشی را تشدید کند و تقاضای احتیاطی تازه بسازد. در مقابل، عقب‌نشینی دلار به زیر ۱۸۰ هزار تومان می‌تواند سیگنال اصلاح به بازار طلا و سکه بدهد. بنابراین بازار در شرایطی قرار گرفته که هر کانال قیمتی فقط یک عدد نیست، بلکه پیام روانی به معامله‌گران می‌دهد.

جمع‌بندی

بازار امروز نشان داد که طلا و ارز دوباره وارد فاز پرریسک شده‌اند. دلار آزاد در یک روز بیش از ۳ درصد و در یک هفته نزدیک ۲۰ درصد رشد کرده و طلای ۱۸ عیار نیز با رشد روزانه نزدیک ۳ درصد و رشد هفتگی بیش از ۱۸ درصد، خود را به محدوده بالای ۲۰ میلیون تومان رسانده است. سکه امامی هم اگرچه رشد روزانه آرام‌تری داشت، اما در مقیاس هفتگی جهش سنگینی را ثبت کرده است.
مهم‌ترین نکته این است که رشد امروز طلای داخلی بیشتر محصول جهش دلار است، نه اونس جهانی. اونس طلا در بازار جهانی کاهش ملایمی داشته، اما بازار ایران به دلیل فشار ارزی و انتظارات تورمی مسیر متفاوتی رفته است. اگر دلار در محدوده فعلی بماند، طلا هم به سختی ارزان می‌شود؛ اما اگر شوک سیاسی یا ارزی فروکش کند، بخشی از رشد هیجانی بازار می‌تواند تخلیه شود. فعلا بازار در نقطه‌ای ایستاده که هم خریدار نگران جا ماندن از موج است و هم فروشنده از برگشت ناگهانی قیمت‌ها می‌ترسد؛ همین دوگانه، نوسان روزهای آینده را سنگین‌تر خواهد کرد.