متناسب سازی حقوق با ۲۷۷ همت

فرصت امروز: موضوع متناسب سازی حقوق بازنشستگان که طی سال های اخیر به یکی از اصلی ترین مطالبات میلیون ها مستمری بگیر تبدیل شده بود، بار دیگر به کانون توجه سیاست گذاران بازگشته است. اعلام تخصیص ۲۷۷ هزار میلیارد تومان (۲۷۷ همت) اعتبار برای اجرای کامل متناسب سازی حقوق بازنشستگان در سال آینده، خبری است که امیدها و در عین حال تردیدهای فراوانی را به همراه داشته است.

بازنشستگان طی سال های گذشته بارها تأکید کرده اند که افزایش های مقطعی حقوق، نتوانسته فاصله میان مستمری ها و هزینه های واقعی زندگی را جبران کند. تورم مزمن، رشد شدید هزینه های درمان، مسکن و معیشت، و عقب ماندن مستمری ها از حقوق شاغلان، باعث شده «متناسب سازی» از یک وعده اداری به یک مطالبه اجتماعی تبدیل شود.

متناسب سازی چیست و چرا اهمیت دارد؟

متناسب سازی حقوق بازنشستگان به معنای کاهش فاصله میان حقوق بازنشستگان و شاغلان هم تراز است؛ یعنی فردی که سال ها در یک جایگاه شغلی فعالیت کرده، پس از بازنشستگی نیز از سطح معیشتی متناسب با همان جایگاه برخوردار باشد.

در عمل اما، اجرای ناقص و مرحله ای این طرح در سال های گذشته باعث شد بسیاری از بازنشستگان افزایش هایی محدود و نامتناسب دریافت کنند. این وضعیت، نارضایتی گسترده ای ایجاد کرد؛ چراکه در حالی که حقوق شاغلان با رشدهای چندمرحله ای افزایش می یافت، مستمری بازنشستگان با تأخیر و درصدهای پایین تر اصلاح می شد.

تخصیص اعتبار ۲۷۷ همتی برای سال آینده، از نگاه سیاست گذار به این معناست که قرار است این شکاف به صورت ساختاری تر و کامل تر پوشش داده شود.

۲۷۷ همت؛ عدد بزرگ، مسئولیت بزرگ

رقم ۲۷۷ هزار میلیارد تومان در شرایطی به متناسب سازی حقوق بازنشستگان اختصاص یافته که بودجه عمومی کشور با محدودیت های جدی مواجه است. همین موضوع باعث شده این تصمیم، هم زمان حامل دو پیام باشد:
از یک سو، به رسمیت شناختن بحران معیشتی بازنشستگان و از سوی دیگر، افزایش فشار بر منابع مالی دولت.

کارشناسان اقتصادی تأکید می کنند که چنین رقمی نشان می دهد متناسب سازی دیگر یک اقدام نمادین نیست، بلکه به یکی از اولویت های اصلی هزینه ای دولت تبدیل شده است. با این حال، پرسش مهم این است که آیا این منابع به صورت پایدار تأمین می شود یا تنها یک راهکار موقتی برای آرام کردن مطالبات است.

اثر متناسب سازی بر معیشت بازنشستگان

برای بازنشستگان، اجرای کامل متناسب سازی به معنای افزایش واقعی قدرت خرید است؛ به ویژه برای گروه هایی که حداقل بگیر یا نزدیک به حداقل حقوق هستند. افزایش مستمری می تواند بخشی از فشار هزینه های درمان، اجاره مسکن و نیازهای روزمره را کاهش دهد.

اما بسیاری از بازنشستگان تأکید دارند که افزایش حقوق زمانی معنا پیدا می کند که با کنترل تورم همراه باشد. در غیر این صورت، هر افزایش حقوقی در فاصله کوتاهی توسط رشد قیمت ها خنثی می شود و اثر واقعی آن از بین می رود.

چالش های پیش روی اجرای کامل طرح

اجرای کامل متناسب سازی، صرفاً به تخصیص اعتبار ختم نمی شود و با چالش های مهمی همراه است:

نخست، پایداری منابع مالی.
اگر منابع این ۲۷۷ همت از محل درآمدهای ناپایدار یا افزایش بدهی تأمین شود، در سال های بعد اجرای طرح با مشکل مواجه خواهد شد.

دوم، عدالت در توزیع.
بازنشستگان صندوق های مختلف (تأمین اجتماعی، کشوری، لشکری و سایر صندوق ها) انتظار دارند متناسب سازی به صورت عادلانه اجرا شود و تفاوت های غیرمنطقی میان صندوق ها کاهش یابد.

سوم، هم زمانی با اصلاحات ساختاری.
کارشناسان هشدار می دهند که بدون اصلاح ساختار صندوق های بازنشستگی، متناسب سازی می تواند به تعمیق کسری صندوق ها منجر شود و فشار بیشتری بر بودجه عمومی وارد کند.

اثر بودجه ای و پیامدهای کلان اقتصادی

اختصاص ۲۷۷ همت به متناسب سازی حقوق بازنشستگان، پیامدهایی فراتر از جامعه بازنشستگان دارد. این تصمیم می تواند بر کسری بودجه، تورم و سیاست های مالی دولت اثرگذار باشد.

اگر این هزینه ها بدون افزایش درآمدهای پایدار تأمین شود، احتمال دارد دولت ناچار به استقراض یا افزایش پایه پولی شود؛ مسیری که در نهایت به تورم بیشتر منجر خواهد شد. از همین رو، تحلیلگران تأکید می کنند موفقیت این طرح به میزان هماهنگی آن با سیاست های کلان اقتصادی بستگی دارد.

انتظارات بازنشستگان؛ فراتر از عدد

بازنشستگان تنها به عدد افزایش حقوق نگاه نمی کنند؛ آن ها خواهان اطمینان از تداوم پرداخت ها، شفافیت در محاسبات و اجرای منظم هستند. تجربه سال های گذشته باعث شده بسیاری از آن ها با احتیاط به وعده ها نگاه کنند و منتظر مشاهده آثار عملی تصمیم ها بمانند.

اجرای کامل متناسب سازی در سال آینده، اگر به درستی انجام شود، می تواند اعتماد ازدست رفته بخشی از جامعه بازنشستگان را بازگرداند. اما هرگونه تأخیر یا اجرای ناقص، احتمالاً نارضایتی ها را تشدید خواهد کرد.

جمع بندی

اختصاص ۲۷۷ هزار میلیارد تومان برای اجرای کامل متناسب سازی حقوق بازنشستگان، گامی بزرگ و پرهزینه در مسیر ترمیم معیشت میلیون ها مستمری بگیر است. این تصمیم نشان می دهد دولت و مجلس ناگزیر شده اند به یکی از مزمن ترین مطالبات اجتماعی پاسخ دهند.

با این حال، موفقیت این طرح نه در اعلام رقم، بلکه در نحوه اجرا، پایداری منابع و هم زمانی با کنترل تورم و اصلاح ساختار صندوق ها تعیین می شود. متناسب سازی اگر به درستی اجرا شود، می تواند بخشی از شکاف معیشتی را کاهش دهد؛ اما اگر بدون پشتوانه اقتصادی پایدار پیش برود، خود به چالشی جدید برای اقتصاد کشور تبدیل خواهد شد.