شوک انرژی به قفسه روغن‌موتور رسید؛ وقتی بحران از نفت خام به هزینه نگهداری منتقل می‌شود

یکی از قابل‌توجه‌ترین خبرهای اقتصادی امروز نشان می‌دهد شوک انرژی چگونه چند مرحله پایین‌تر از زنجیره نفت ظاهر می‌شود. فایننشال تایمز گزارش داده کمبود جهانی برخی روغن‌های پایه مورد استفاده در روغن‌موتور سنتتیک، قیمت Group III base oil را از ماه فوریه حدود چهار برابر کرده و به رکورد حدود ۱۲.۴۵ دلار در هر گالن رسانده است. برخی فروشندگان آمریکایی از جمله Costco نیز برای بعضی محصولات محدودیت خرید اعمال کرده‌اند.

ریشه مسئله فقط افزایش قیمت نفت خام نیست. اختلال در تولید و صادرات خاورمیانه، آسیب به ظرفیت تولید مواد پایه روانکار و کاهش دسترسی به محموله‌های خلیج فارس باعث شده ماده اولیه‌ای که در روغن‌های سنتتیک خودرو، ماشین‌آلات و تجهیزات صنعتی استفاده می‌شود کمیاب‌تر شود. فایننشال تایمز گزارش کرده این فشار ممکن است حتی پس از کاهش تنش‌های ژئوپلیتیک چند ماه ادامه پیدا کند.

در عین حال باید در تعبیر «کمبود» دقت کرد. نشریه تخصصی JobbersWorld تأیید کرده عرضه Group III تنگ و قیمت‌ها بالا رفته است، اما هشدار داده محدودیت فروش یک خرده‌فروش لزوماً به معنی ناپدیدشدن روغن‌موتور از کل بازار نیست. مسئله اصلی فعلاً قیمت، دسترسی نامتوازن و ریسک تأمین است.

برای ایران، این خبر شاید از خود نفت ۱۰۰ دلاری کاربردی‌تر باشد. روانکار فقط هزینه خودرو نیست؛ ناوگان حمل‌ونقل، کارخانه، معدن، ماشین‌آلات راهسازی، ژنراتور و تجهیزات صنعتی همگی به روغن و گریس وابسته‌اند. افزایش قیمت یا کمبود یک گرید خاص می‌تواند هزینه تعمیر و نگهداری را بالا ببرد یا حتی توقف تجهیز ایجاد کند.

اقدام امروز: شرکت‌هایی که ناوگان، ماشین‌آلات یا تجهیزات حساس دارند باید موجودی روانکار را مثل یک کالای مصرفی عادی مدیریت نکنند. گریدهای بحرانی را مشخص کنید، حداقل موجودی ایمن تعریف کنید و قبل از جایگزینی برند یا فرمول، سازگاری فنی را بررسی کنید.