قوانین منسوخ شده قرنطینه‌ای سد راه صنعت نساجی

تامین پنبه مورد نیاز صنعت نساجی ایران به تولیدات دو کشور تاجیکستان و ازبکستان به‌شدت وابسته شده‌است. این مسئله تولیدکنندگان را نگران کرده‌است. در شرایطی که فعالان بخش تولید سعی می‌کنند به بازار تامین مواد اولیه ایران تنوع بخشیده و از هند پنبه مورد نیاز کشور را وارد کنند، قوانین قرنطینه‌ای سخت‌گیرانه و تا حدودی منسوخ شده، سد راه آنها شده‌است.  روزگاری ایران صادرکننده پنبه به سایر کشورهای جهان بود. زمانی که طلای سفید را صادر می‌کردیم، 240 هزار تن پنبه از مزارع کشور برداشت می‌شد. آفتی قرنطینه‌ای به جان مزارع ایران افتاد تا امروز محتاج واردات ماده اولیه از سایر کشورها باشیم. در حال حاضر با توجه به ظرفیت‌های نصب شده صنعت نساجی، کشور به حدود 120هزار تن پنبه نیاز دارد. 

محمد مهدی رییس‌زاده، دبیر کل انجمن صنایع نساجی می‌گوید که براساس آمارها میزان تولید پنبه به 55 هزار تن رسیده و کیفیت الیاف پنبه داخلی به‌شدت افت پیدا کرده‌است. در نتیجه برای تامین نیازهای صنایع نساجی باید بین 50 تا 70 هزار تن پنبه به کشور وارد شود.  وی مهم‌ترین معضل فعلی تولیدکنندگان نخ پنبه‌ای در کشور را محدود بودن بازارهای تامین‌کننده پنبه می‌داند.  دبیر کل انجمن صنایع نساجی معتقد است: تاجیکستان و ازبکستان که تنها تامین‌کنندگان پنبه ایران هستند در سه تا پنج سال آینده صادرات ماده خام خود را متوقف می‌کنند و نخ آماده به دیگر کشورها می‌فروشند. زیرا قصد دارند ارزش افزوده بیشتری نصیب کشور خود کنند. 

وی ادامه می‌دهد که هند و کشورهای افریقایی پنبه‌های مرغوبی دارند، بنابراین می‌تواند نیازهای صنعت نساجی ایران را تامین کند. اما قوانین قرنطینه‌ای ایران اجازه نمی‌دهد دایره تامین‌کنندگان ماده اولیه مورد نیاز تولیدکنندگان نخ پنبه‌ای، وسیع‌تر شود. 

وی تاکید می‌کند که رعایت ضوابط قرنطینه‌ای، برای هر کشوری یک ضرورت است و حساسیت‌های سازمان حفظ نباتات درباره واردات پنبه قابل درک است، اما تنوع بخشی به بازار تامین‌کننده پنبه ایران نیز یک ضرورت است.  رییس‌زاده با اشاره به توقیف یکی از محموله‌های ثبت سفارش شده از هند در گمرک ایران، بیان می‌کند که بهتر است قرنطینه ایران اگر نسبت به آلودگی محموله‌ای به «کرم سرخ» اطمینانی ندارد، اجازه ثبت سفارش ندهد تا تولیدکنندگان دچار زیان‌های مالی نشوند.  وی اضافه می‌کند که با توجه به تعاملات تجاری ایران با هند و استفاده از فرمول‌های تهاتری، این کشور می‌تواند مبدا خوبی برای تامین بخشی از نیازهای صنایع نساجی ایران باشد. 

مجوزی که یک شبه باطل شد

اهمیت تنوع بخشی به بازارهای تامین‌کننده پنبه ایران از دید دولت هم مخفی نمانده‌است. سال گذشته دولت تصمیم می‌گیرد که پنبه مورد نیاز صنایع را به شرط رعایت کردن شرایط قرنطینه‌ای ایران، از کانال‌های دیگری تامین کند. شاید در همین راستا، در سال 92 محموله پنبه‌ای به وزن چهار هزار تن از گمرک ایران ترخیص می‌شود.

شروین بادامچی، مدیر عامل گروه صنعتی شادیلون با استعلام از گمرک و با این احتمال که واردات پنبه از هند مجاز و مطابق قوانین قرنطینه‌ای ایران است اقدام به ثبت سفارش محموله‌ای به وزن دو هزار تن از این کشور می‌کند؛ اما پس از ترخیص بخشی از محموله به وزن 500 تن، سازمان حفظ نباتات با این توجیه که قوانین قرنطینه‌ای ایران رعایت نشده، مانع از ترخیص بقیه محموله می‌شود.  مدیر عامل گروه صنعتی شادیلون می‌گوید: سازمان حفظ نباتات ایران از روش‌هایی برای ضدعفونی کردن محموله استفاده می‌کند که به اعتقاد طرف هندی در دنیا منسوخ شده‌است. 

وی مدعی است، هندی‌ها اسنادی ارائه کرده‌اند که نشان می‌دهد بذر پنبه آنها از نظر ژنتیکی دست‌کاری شده و به آفت کرم سرخ آلوده نمی‌شود. بادامچی بیان می‌کند که با رایزنی‌های انجام شده در نهایت، سازمان حفظ نباتات اجازه می‌دهد محموله‌هایی که با مجوز این سازمان ثبت سفارش شده، به‌صورت پلمب شده به استان سیستان و بلوچستان منتقل شود و با قوانین ایران ضدعفونی شده و به کشور وارد شود. 

خسارت میلیاردی یک کشمکش

مدیر عامل گروه صنعتی شادیلون میزان خسارت مستقیم ناشی از واردات این محموله پنبه دو هزار تنی را 850میلیون تومان اعلام می‌کند. وی می‌گوید که هزینه‌های جانبی کشمکش‌های پیش آمده بر سر ترخیص محموله، بسیار بیشتر است، زیرا در مدت زمانی که پنبه در انبارهای گمرک توقیف بوده، قیمت جهانی پنبه 10 درصد کاهش یافته و در واقع شرکت آنها از پنبه گران‌تری استفاده کرده‌است. 

بادامچی ادامه می‌دهد که ارزش محموله وارداتی شش‌میلیارد تومان بوده که این سرمایه سه تا چهار ماه دچار خواب شده، پس به اندازه سود بانکی ارزش محموله متضرر شده‌ایم. ضمن آنکه جریمه دیرکرد در ترخیص هم به دلیل توقیف محموله در انبارهای گمرک به این مجموعه پرداخت شده است. 

از سال 2015 استفاده از گاز متیل بروماید در دنیا ممنوع شده و از این پس گاز خردل جایگزین آن خواهد شد. اگر دولت کمی دیرتر مجوز ترخیص کالا برای محموله این شرکت صادر می‌کردند شاید آنها هرگز نمی‌توانستند پنبه خود را به ایران وارد کنند و باید آن را امحا می‌کردند.