۶۶۰ میلیارد دلار برای AI؛ آینده درخشان یا حباب بزرگ؟

غول های فناوری جهان وارد مرحله ای از سرمایه گذاری شده اند که حتی در مقایسه با دوران اوج اینترنت و تلفن همراه نیز بی سابقه به نظر می رسد. مجموع هزینه کرد برنامه ریزی شده شرکت های بزرگ فناوری برای توسعه زیرساخت های هوش مصنوعی در سال جاری به حدود ۶۶۰ میلیارد دلار رسیده است؛ رقمی که بار دیگر نگرانی ها درباره شکل گیری یک «حباب فناوری» را به مرکز توجه بازارهای مالی بازگردانده است. سرمایه گذاران می پرسند آیا این موج سرمایه گذاری، زمینه ساز جهش بهره وری و سودآوری خواهد شد یا مقدمه ای برای ترکیدن یک حباب پرهزینه است.

به گزارش فایننشال تایمز، هزینه کرد بی سابقه شرکت های بزرگ فناوری برای هوش مصنوعی، ترس از تکرار الگوی حباب دات کام را در بازارهای جهانی زنده کرده است.

طبق این گزارش، شرکت هایی مانند آمازون، مایکروسافت، گوگل، متا و انویدیا میلیاردها دلار را صرف ساخت دیتاسنترها، خرید تراشه های پیشرفته، توسعه مدل های زبانی بزرگ و گسترش زیرساخت های ابری کرده اند. این هزینه ها نه تنها از جریان نقدی فعلی تغذیه می شوند، بلکه در برخی موارد باعث افزایش بدهی یا کاهش بازده کوتاه مدت برای سهام داران شده اند.

حامیان این موج سرمایه گذاری معتقدند هوش مصنوعی یک فناوری «زیربنایی» است؛ مشابه برق یا اینترنت که بدون سرمایه گذاری سنگین اولیه، هرگز به بازده اقتصادی گسترده نمی رسد. آن ها استدلال می کنند که شرکت هایی که امروز هزینه نکنند، فردا از رقابت حذف خواهند شد و بازار به درستی این سرمایه گذاری را پاداش خواهد داد—البته با کمی تأخیر.

اما منتقدان هشدار می دهند که شباهت های نگران کننده ای میان فضای فعلی و سال های پایانی دهه ۱۹۹۰ وجود دارد. در آن دوران نیز شرکت ها با وعده «تحول دیجیتال» سرمایه های عظیمی جذب کردند، در حالی که بسیاری از مدل های کسب وکار آن ها هنوز به سودآوری نرسیده بود. تفاوت امروز در این است که شرکت های فعلی سودده هستند، اما سؤال اصلی اینجاست: آیا نرخ بازگشت سرمایه هوش مصنوعی با سرعت هزینه کرد آن همخوانی دارد یا نه؟

یکی دیگر از نگرانی های بازار، اثر این هزینه ها بر نقدینگی جهانی است. برخی تحلیل گران از مفهوم «QE معکوس پنهان» استفاده می کنند؛ به این معنا که وقتی شرکت ها صدها میلیارد دلار را در زیرساخت های بلندمدت قفل می کنند، نقدینگی قابل گردش بازار کاهش می یابد و این موضوع می تواند به نوسان یا افت قیمت دارایی ها منجر شود.

در کنار این موارد، رقابت فشرده میان غول ها باعث شده هیچ کدام حاضر نباشند سرعت خود را کاهش دهند. هر اعلامیه سرمایه گذاری جدید از سوی یک شرکت، عملاً دیگران را مجبور می کند برای عقب نماندن، هزینه های خود را افزایش دهند. این چرخه رقابتی، ریسک «بیش سرمایه گذاری هم زمان» را تشدید کرده است.

در مجموع، بازار در برابر یک دوگانه کلاسیک قرار گرفته است: اگر هوش مصنوعی به وعده هایش عمل کند، این هزینه ها توجیه پذیر خواهند بود؛ اما اگر بازده اقتصادی آن کندتر از انتظار باشد، ۶۶۰ میلیارد دلار می تواند به نماد یکی از بزرگ ترین خطاهای سرمایه گذاری تاریخ فناوری تبدیل شود.