فرصت‌سنج | قطار چین–ایران، یک مسیر تازه برای واردکننده‌ها

اختلال در مسیرهای دریایی و ازدحام مرزهای زمینی یک نتیجه روشن داشته است: ارزش مسیرهای جایگزین حمل بالا رفته است.

در همین شرایط، نخستین قطار بلوکی چین به ایران از مسیر قزاقستان، ازبکستان و ترکمنستان راه افتاده است. این قطار ۵۵ کانتینر دارد و حامل قطعات خودرو، کالاهای مصرفی و محموله‌های تجمیعی است. اپراتور ریلی ازبکستان زمان هدف مسیر را حدود ۱۴ تا ۱۶ روز اعلام کرده و گفته این حرکت می‌تواند مبنایی برای سرویس منظم‌تر در کریدور چین–آسیای مرکزی–ایران باشد.

این هنوز به معنی آن نیست که واردکننده ایرانی از فردا یک مسیر کاملاً جاافتاده و بدون ریسک در اختیار دارد.

اما یک چیز تغییر کرده است:

ریل از یک گزینه تئوریک، به یک گزینه قابل تست تبدیل شده است.

امتیاز فرصت: 82 از 100

امتیاز این فرصت بالاست چون سه مسئله را همزمان هدف می‌گیرد:

• عبور نکردن از گلوگاه دریایی هرمز؛

• کوتاه‌تر شدن احتمالی زمان حمل نسبت به برخی مسیرهای فعلی؛

• امکان حمل کانتینری مستقیم‌تر از چین به ایران.

اما امتیاز به محدوده ۹۰ نمی‌رسد، چون مسیر هنوز تازه است، ظرفیت تجاری واقعی آن در مقیاس بزرگ اثبات نشده و عبور از چند کشور همچنان ریسک عملیاتی و گمرکی دارد.

فرصت دقیقاً کجاست؟

فرصت اصلی این نیست که همه حمل دریایی را کنار بگذاریم.

فرصت در تقسیم ریسک حمل است.

فرض کنید یک شرکت ایرانی ماهانه چهار کانتینر قطعه از چین وارد می‌کند.

روش سنتی آن این بوده است:

۴ کانتینر → یک مسیر

در شرایط عادی این مدل ساده و کم‌هزینه است.

اما اگر همان مسیر دچار تأخیر شدید شود، کل موجودی شرکت همزمان گرفتار می‌شود.

مدل جدید می‌تواند این باشد:

۳ کانتینر مسیر اصلی + ۱ کانتینر مسیر ریلی آزمایشی

در این حالت شرکت سه چیز را با داده واقعی اندازه می‌گیرد:

زمان واقعی حمل
هزینه نهایی
قابلیت پیش‌بینی تحویل

اگر نتیجه مناسب بود، سهم مسیر ریلی می‌تواند در سفارش بعدی بیشتر شود.

چرا زمان حمل از قیمت مهم‌تر شده است؟

برای یک کارخانه، ارزان‌ترین حمل الزاماً اقتصادی‌ترین حمل نیست.

فرض کنید قطعات یک خط تولید ۲۰ روز دیرتر برسند و کارخانه روزانه ۳۰۰ میلیون تومان فروش از دست بدهد.

هزینه تأخیر ۲۰روزه:

۶ میلیارد تومان

در چنین شرایطی حتی اگر حمل ریلی چندصد میلیون تومان گران‌تر باشد، ممکن است از نظر اقتصادی بسیار ارزان‌تر تمام شود.

بنابراین مقایسه مسیرها باید با این فرمول انجام شود:

هزینه واقعی حمل = کرایه + بیمه + هزینه موجودی در راه + هزینه احتمالی تأخیر

این همان بخشی است که بسیاری از شرکت‌ها در مقایسه Freight Rate فراموش می‌کنند.

چه کالاهایی برای تست مناسب‌ترند؟

اولین تست را بهتر است با کالایی انجام دهید که:

• ارزش آن نسبت به وزن بالاست؛

• توقف آن تولید را مختل می‌کند؛

• فسادپذیر نیست؛

• محدودیت ویژه حمل ریلی ندارد؛

• حجم آن برای یک محموله آزمایشی مناسب است.

قطعات صنعتی، قطعات خودرو، الکترونیک و برخی تجهیزات می‌توانند نمونه‌های مناسب‌تری از کالاهای کم‌ارزش و حجیم باشند.

اقدام پیشنهادی فرصت‌سنج

اگر طی ۳۰ تا ۶۰ روز آینده از چین خرید دارید، از فورواردر خود فقط Quote دریایی نخواهید.

یک Quote مستقل برای این مسیر هم بگیرید:

چین → قزاقستان → ازبکستان → ترکمنستان → ایران

و چهار عدد را مقایسه کنید:

Freight
Transit Time
Insurance
Total Landed Cost

فقط اگر هر چهار عدد مشخص باشند، مقایسه واقعی انجام شده است.

حکم فرصت‌سنج

فرصت این هفته «جایگزین‌کردن کامل دریا با قطار» نیست.

فرصت، ساختن مسیر دوم قبل از آن است که مسیر اول دوباره قفل شود.

شرکتی که اکنون یک محموله آزمایشی انجام دهد، فقط کالا جابه‌جا نمی‌کند؛ داده لجستیکی اختصاصی خودش را می‌سازد.