هنر کار و زندگی در زمان حال

گران بها و در عین حال ناپایدارترین دارایی در اقتصاد مدرن دیگر پول، زمان یا حتی داده نیست؛ بلکه توجه متمرکز است. ما در ثروتمندترین دوران تاریخ از نظر دسترسی به اطلاعات زندگی می کنیم، اما از نظر توانایی حضور واقعی در یک لحظه فقیرترین نسل تاریخ هستیم. 

ذهن ما به یک ماشین زمان سرگردان تبدیل شده است؛ دائما در حال سفر به گذشته برای نشخوار کردن اشتباهات و حسرت ها یا پرواز به آینده برای دست و پنجه نرم کردن با اضطراب ها و برنامه ریزی های بی پایان. در این سفر دائمی تنها سرزمینی که به ندرت در آن ساکن می شویم، همان جایی است که زندگی واقعی در آن اتفاق می افتد: زمان حال. 

این یک بحران عملکردی در مقیاسی نامرئی است. ما در جلسات حضور فیزیکی داریم، اما ذهنمان درگیر ایمیل بعدی است. ما در حال گفت وگو با یک همکار هستیم، اما فکرمان مشغول ارائه هفته آینده است. ما بر روی یک صندلی نشسته ایم، اما در واقع در هیچ کجا نیستیم.

این حالت خلبان خودکار ذهنی،دیگر یک عادت شخصی نیست؛ این یک بیماری همه گیر سازمانی است که خلاقیت، کیفیت تصمیم گیری و در نهایت، بهره وری را به آرامی اما به طور قطع، از بین می برد. ما به اشتباه توانایی زندگی در لحظه را با مفاهیمی مانند بی خیالی یا فقدان جاه طلبی برابر می دانیم. 

این یک سوءتفاهم بنیادین است. حضور ذهن یک حالت منفعلانه نیست؛ بلکه یک مهارت استراتژیک و فعال است. این توانایی هدایت آگاهانه تمام منابع شناختی و انرژی خود به یک نقطه واحد (یعنی اینجا و اکنون) است. این همان جایی است که کار عمیق انجام می شود، ارتباطات واقعی شکل می گیرد و بهترین ایده ها متولد می شوند. درک این حقیقت که تنها راه ساختن یک آینده بهتر، متوقف کردن وسواس فکری در مورد آن و تمرکز کامل بر روی کیفیتی است که در همین لحظه به کار می بریم، اولین قدم برای خروج از این حالت سرگردانی و به دست گرفتن دوباره کنترل سرنوشت حرفه ای‎مان است.

مبارزه با حواس پرتی و طراحی تمرکز

اولین و مهمترین اصل در هنر بودن در حال، پذیرش این حقیقت است که ذهن ما به طور طبیعی برای سرگردانی طراحی شده است. مبارزه مستقیم با این تمایل، یک جنگ از پیش باخته است. یک رویکرد هوشمندانه تر، نه مبارزه، بلکه معماری است: طراحی آگاهانه محیط و ساختارهایی که تمرکز را به حالت پیش فرض تبدیل می کنند، نه یک استثنا. 

اولین قدم در این معماری هنر تک کاری (Unitasking) است. اسطوره چندوظیفه ای بودن به عنوان یک مهارت یکی از مخرب ترین باورها در دنیای کسب و کار مدرن است. مغز ما قادر به انجام چند کار پیچیده به صورت همزمان نیست؛ در واقعیت، تنها در حال جابه جایی سریع و پرهزینه میان وظایف مختلف است که این کار، منجر به افزایش خطا و کاهش عمق تفکر می شود. با اختصاص دادن بازه های زمانی مشخص و محافظت شده به یک وظیفه واحد، ما به ذهن خود اجازه می دهیم تا به جای پراکندگی، به عمق نفوذ کند.

دومین ستون این معماری، طراحی محیط بدون وقفه است. این، فراتر از خاموش کردن نوتیفیکیشن هاست. این یعنی ایجاد یک توافق فرهنگی در تیم که در آن، «زمان تمرکز» به یک اصل مقدس تبدیل می شود که نباید شکسته شود. شرکت های پیشرو در زمینه نرم افزار، با اختصاص دادن «روزهای بدون جلسه»، این اصل را در مقیاسی بزرگ اجرا می کنند. آنها می دانند که بهترین کدها و خلاقانه ترین راه حل ها، محصول ساعت ها تمرکز عمیق و بدون وقفه هستند. در سطح فردی نیز این به معنای ساختن یک پناهگاه فیزیکی یا دیجیتالی است. این همان انضباطی بود که به رهبرانی مانند استیو جابز، با وجود تمام آشفتگی های دنیای فناوری، اجازه می داد تا با تمرکزی بی نظیر، بر روی طراحی محصولاتی که دنیا را تغییر دادند، کار کند.

گوش دادن به حرف بدن 

ذهن ما ممکن است یک ماشین زمان باشد، اما بدن ما هرگز دروغ نمی گوید؛ بدن ما همیشه و به طور کامل در زمان حال زندگی می کند. یکی از قدرتمندترین راه ها برای بازگرداندن ذهن سرگردان به زمان حال، استفاده از بدن به عنوان یک لنگرگاه است. 

ساده ترین و در دسترس ترین لنگر نفس ماست. تمرکز آگاهانه بر روی عمل دم و بازدم، حتی برای چند ثانیه، مانند فشار دادن دکمه ریست برای سیستم عصبی ما عمل می کند. این یک تمرین ساده اما فوق العاده عمیق است که به ما یادآوری می کند که در میان تمام توفان های فکری گذشته و آینده، یک جریان آرام و ثابت از زندگی در همین لحظه در درون ما وجود دارد.

این حضور بدنی می تواند به تمام فعالیت های روزمره گسترش یابد. این، یعنی تجربه کامل یک فنجان قهوه صبحگاهی (حس کردن گرمای فنجان، بوی قهوه و طعم آن) به جای نوشیدن آن به صورت خودکار در حین چک کردن ایمیل ها. این یعنی گوش دادن واقعی در یک مکالمه، نه تنها با گوش ها، بلکه با تمام بدن؛ توجه به زبان بدن طرف مقابل، لحن صدای او و احساسی که در ما ایجاد می کند. فرهنگ «وسواس بر روی مشتری» در شرکت آمیزون، در هسته خود، یک تمرین در همین نوع از حضور ذهن است. برای درک عمیق نیاز یک مشتری، باید با تمام وجود در دنیای او حاضر باشید و فراتر از کلمات، به نیازهای ناگفته اش گوش دهید.

مطلب مرتبط: تعادل میان کار و زندگی

هنر رهاکردن، بدون تسلیم شدن

یکی از بزرگ ترین منابعی که ما را از زمان حال دور می کند، مبارزه دائمی ما با افکار و احساسات خودمان است. ما از یک فکر مضطرب می ترسیم و تلاش می کنیم آن را سرکوب کنیم یا به یک خاطره شیرین می چسبیم و از رفتن آن اندوهگین می شویم. این مبارزه ما را در یک چرخه بی پایان از واکنش های ذهنی گرفتار می کند. یک مهارت پیشرفته در حضور ذهن، تغییر جایگاه از بازیگر در این نمایش ذهنی به تماشاگر آن است. این یعنی مشاهده افکار و احساسات به همان شکلی که هستند (گذرا، موقتی و نه لزوما نماینده حقیقت) بدون آنکه خود را با آنها یکی بدانیم. این، مانند تماشای ابرهایی است که در آسمان حرکت می کنند؛ ما آنها را می بینیم، اما می دانیم که ما خودِ ابرها نیستیم.

این توانایی در جداسازی مشاهده از قضاوت یک ابرقدرت برای هر رهبر تجاری است. رهبری که می تواند یک فکر مبتنی بر ترس «ممکن است در این ارائه شکست بخوریم) را مشاهده کند، بدون آنکه بلافاصله با آن همذات پنداری نماید، در جایگاه بسیار بهتری برای گرفتن یک تصمیم منطقی و شجاعانه قرار دارد. 

این همان آرامش و ثباتی است که در فرهنگ های سازمانی بالغ مانند آنچه در شرکت تویوتا دیده می شود، ارزش گذاری می شود؛ فرهنگی که در آن، واکنش های تکانشی جای خود را به تحلیل آرام و حل مسئله ریشه ای می دهند.این به معنای بی احساس بودن نیست؛ بلکه به معنای ارباب احساسات خود بودن است، نه برده آنها.

حضور در لحظه به مثابه عادت روزانه

زندگی در لحظه یک اتفاق منفعلانه نیست که برای ما رخ دهد؛ این یک انتخاب آگاهانه است که باید هر روز از نو ساخته شود. قدرتمندترین ابزار برای این کار، شروع هر روز با یک قصدمشخص است. این، فراتر از یک لیست وظایف است. این، یک پاسخ به این سوال است:«امروز، می خواهم چه نوع انرژی و توجهی را به دنیای اطرافم بیاورم؟».

تعیین یک قصد، مانند «امروز، من یک شنونده بهتر خواهم بود» یا «امروز، من بر روی یک وظیفه در هر زمان تمرکز خواهم کرد» به ذهن یک نقشه راه و یک فیلتر برای تصمیم گیری در طول روز می دهد.

این قصدمندی، فرهنگ حاکم بر سازمان های با عملکرد بالا است. آنها به صورت واکنشی به بحران ها پاسخ نمی دهند؛ بلکه براساس یک مجموعه از اصول و اهداف از پیش تعیین شده عمل می کنند. آنها روز، هفته و فصل خود را با یک قصد استراتژیک مشخص آغاز می کنند. این رویکرد، آنها را از گرفتار شدن در گردباد کارهای فوری اما غیرمهم بازمی دارد و به آنها اجازه می دهد تا به صورت مداوم، انرژی خود را بر روی مهمترین اولویت ها سرمایه گذاری کنند.

تنها راه واقعی برای ساختن یک آینده بهتر،دست برداشتن از وسواس فکری در مورد آن و سرمایه گذاری کامل بر روی کیفیتی است که در تنها نقطه ای که واقعا بر آن کنترل داریم، یعنی همین لحظه، به کار می بریم. کار ما زندگی ما و میراث ما، مجموعه ای از همین لحظات است. چالش نهایی برای هر یک از ما، تبدیل شدن از یک مسافر زمان سرگردان به یک معمار ماهر و حاضر در لحظه است؛ معماری که می داند برای ساختن یک آسمان خراش باشکوه، باید با تمام وجود، بر روی گذاشتن بی نقص همان یک آجری که در دست دارد، تمرکز کند.

منابع:

https://richinwhatmatters.com