صادرات کیوی به وقت خودش

به جرات می‌توان گفت که کشور ایران یکی از 10 تولیدکننده برتر کیوی در جهان است. این محصول، در طول چهار دهه کم‌کم جای خود را در سبد غذایی مردم باز کرد و به‌عنوان یکی از میوه‌های اصلی در پذیرایی شب عید کنار پرتقال نشست. کیوی از آن دسته میوه‌هایی است که در آب و هوایی مانند مناطق شمالی کشور، رشد قابل توجهی دارد. به همین دلیل استان مازندران هم‌اکنون حرف اول را در تولید این محصول می‌زند. البته وجود بازارهای مناسب صادراتی، مزیت نسبی تولید این محصول نسبت به محصولات دیگری مانند مرکبات، زیتون، چای و... که در این منطقه کشت می‌شوند، مقاومت در مقابل بسیاری از آفات که هم هزینه تولید را کاهش می‌دهد و هم مصرف سموم را به حداقل می‌رساند از دیگر مزایای این میوه است.

سال گذشته که کمبود پرتقال در بازار به‌شدت احساس می‌شد، کیوی تا حدودی توانست جای پرتقال را بگیرد و کار به جایی رسید که نزدیک بود دولت برای جمع‌آوری مازاد این محصول در بازار، وارد عمل شود. به هر ترتیب، هم‌اکنون 6هزار هکتار از اراضی استان مازندران به کشت این محصول اختصاص دارد که طبق پیش‌بینی‌ها 160هزارتن تولید نصیب باغ‌ها خواهد شد.

دردسرهای سود زیاد کاشت کیوی

از آنجا که سود حاصل از فروش کیوی نسبت به دیگر محصولات منطقه به‌ویژه برنج، بیشتر است، کشاورزان به‌طور طبیعی برای کشت آن مجاب می‌شوند. بنابراین طی دو دهه اخیر مقدار زیادی از شالیزارها به باغ‌های کیوی تبدیل شدند تا بلکه سود بیشتری را نصیب کشاورزان کنند. البته طبق گفته دلاور حیدرپور، رییس سازمان جهادکشاورزی استان مازندران، این تغییر کشت در حال حاضر متوقف شده و دولت نیز از این روند حمایت نمی‌کند. به هر حال، عرضه و تقاضای موجود در بازار، خود عاملی اساسی برای تنظیم تولید این محصول بوده است. به‌طوری که کشاورزان با کمی کنکاش در بازار و افزایش ملایم عرضه این محصول، بازار را ارزیابی کرده‌اند.

صادراتی که به زیان کشور است

اما مشکل دیگری که برای کیوی وجود دارد، صادرات زودهنگام این محصول به کشورهای همسایه است. مدیرکل دفتر میوه‌های گرمسیری و نیمه‌گرمسیری وزارت جهاد کشاورزی در این ارتباط می‌گوید: «معمولاً 10 ماه از سال محصول کیوی در بازارهای جهانی عرضه می‌شود.‌»‌
به گفته ابوالقاسم حسن‌پور، تقریبا در ماه‌های شهریور و مهر هر سال، میزان عرضه کیوی در جهان کاهش می‌یابد و حدودا به صفر می‌رسد. زیرا تولید کشورهای نیمکره جنوبی مانند نیوزیلند، شیلی و پرو به پایان رسیده و دیگر توزیع نمی‌شود. این موضوع فرصتی فراهم می‌کند تا کیوی را به قیمتی بالاتر از تجار بخرند. بنابراین احتمال فشار از طرف تاجران به کشاورزان وجود دارد تا آنها را به برداشت زودهنگام این محصول مجبور کنند.

وی اضافه می‌کند: «معمولاً کیوی‌هایی که در این فصول چیده می‌شوند، کال هستند و از کیفیت بسیار پایینی برخوردارند، بنابراین وقتی مشتری خارجی این محصول را به نام ایرانی می‌خرد، ذهنیت بدی نسبت به آن پیدا می‌کند که این مسئله تأثیر منفی در صادرات کیوی خواهد داشت.‌»‌ حسن‌پور با اشاره به اینکه باید به‌گونه‌ای جلوی این سودجویی‌ها را گرفت، اظهار می‌کند: «به همین دلیل سیاست دولت بر این است که صادرات این محصول تا 15مهر سال‌جاری ممنوع باشد. در این صورت کسی نمی‌تواند کشاورزان را مجبور به برداشت زودهنگام کند.‌»‌

به گفته مدیرکل دفتر میوه‌های گـرمـسـیری و نـیـمـه‌گـرمـسیری وزارت جهاد کشاورزی، پیش‌بینی می‌شود که تولید کیوی کشور در سال‌جاری به بیش از 300هزارتن برسد، بنابراین محصول موردنظر نه‌تنها نیازی به واردات ندارد بلکه باید برای تنظیم بازار، مقداری از آن را نیز صادر کرد؛ درست مانند پرتقال. از آنجا که میزان صادرات کیوی در سال‌های گذشته به‌طور متوسط 76هزار تن و به ارزش 44میلیون دلار برآورد شده، بنابراین می‌تواند سهم قابل‌توجهی از صادرات غیرنفتی داشته و ارزآوری شایسته‌ای برای کشور به ارمغان آورد.

این در حالی است که رییس اتاق بازرگانی مازندران به مهر گفت: درخصوص جلوگیری از صادرات بی‌موقع کیوی، ابتدا منافع ملی و سپس منافع تولیدکنندگان و صادرکنندگان باید در نظر گرفته شود. عبدالله مهاجر، بهترین زمان صادرات کیوی را از آبان ماه به بعد اعلام کرد و افزود: صادرات کیوی باید در بهترین زمان انجام و جلوی دلالان و صادرکنندگان غیرواقعی هم گرفته شود.

معاون بهبود و تولید سازمان جهاد کشاورزی مازندران نیز، میزان تولید کیوی مازندران را ۱۸۰هزار تن اعلام کرد و گفت: نخستین نگاه به برداشت زمان کیوی نگاه حمایتی تولیدکننده و مصرف‌کننده است. عزیزالله شهدی‌فر، با بیان اینکه ۷۰ درصد تولید کیوی کشور در مازندران است، تصریح کرد: کیوی اگر در زمان خودش برداشت نشود در برابر آفات، ضعیف است و خاصیت و ماندگاری کمی دارد.

گفتنی است که اواخر مهر تا نیمه‌های آبان، بهترین زمان برای برداشت کیوی در باغ‌هاست.