بررسی تأثیر قیمت جهانی فولاد بر بازار داخلی

ر

بازار فولاد، چه در سطح جهانی و چه در مقیاس داخلی، بازاری ایستا و قابل پیش‌بینی نیست. نوسان‌های قیمتی، تصمیم‌های سیاسی، تحولات اقتصادی و حتی رخدادهای ژئوپلیتیک، همگی می‌توانند در بازه‌ای کوتاه مسیر قیمت‌ها را تغییر دهند. در این میان، قیمت جهانی فولاد یکی از مهم‌ترین متغیرهایی است که به‌طور مستقیم و غیرمستقیم بر بازار داخلی آهن و فولاد ایران اثر می‌گذارد. از قیمت مواد اولیه گرفته تا نرخ مقاطع فولادی، از انگیزه تولیدکنندگان برای صادرات تا فرمول قیمت‌گذاری در بورس کالا، همگی به‌نوعی با بازار جهانی فولاد گره خورده‌اند.

این گزارش تحلیلی براساس سایت آهنی فولاد ایرانیان تلاش می‌کند به این پرسش پاسخ دهد که قیمت جهانی فولاد چگونه و تا چه اندازه بر بازار داخلی آهن ایران اثر می‌گذارد و مهم‌تر از آن، این اثرگذاری چه تصمیم‌هایی را پیش‌روی فعالان بازار قرار می‌دهد.

عوامل مؤثر بر قیمت جهانی فولاد

قیمت جهانی فولاد نتیجه برهم‌کنش مجموعه‌ای از عوامل اقتصادی، صنعتی و سیاسی است. در رأس این عوامل، وضعیت عرضه و تقاضا در اقتصادهای بزرگ جهان قرار دارد. کشورهایی مانند چین، آمریکا، هند و اتحادیه اروپا سهم عمده‌ای از تولید و مصرف فولاد جهان را در اختیار دارند. چین به‌عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده و مصرف‌کننده فولاد دنیا، نقشی تعیین‌کننده در جهت‌دهی به قیمت‌های جهانی دارد. هرگونه رکود یا رونق در بخش ساخت‌وساز، زیرساخت یا تولید صنعتی این کشور، به‌سرعت در بازار جهانی فولاد منعکس می‌شود.

در کنار تقاضا، قیمت مواد اولیه نیز عامل کلیدی دیگری است. سنگ‌آهن، زغال‌سنگ و قراضه آهن، سه مؤلفه اصلی هزینه تولید فولاد هستند. افزایش قیمت هر یک از این نهاده‌ها، مستقیماً هزینه تمام‌شده فولاد را بالا می‌برد و فشار قیمتی را به بازار نهایی منتقل می‌کند.

انرژی نیز جایگاه ویژه‌ای در این معادله دارد. فولادسازی صنعتی انرژی‌بر است و نوسان قیمت گاز، برق و سوخت در کشورهای مختلف، به‌ویژه در دوره‌های بحران انرژی، نقش پررنگی در تغییر قیمت‌های جهانی فولاد ایفا می‌کند.

درنهایت، سیاست‌های تجاری و تحولات ژئوپلیتیک را نباید نادیده گرفت. تعرفه‌های صادراتی و وارداتی، محدودیت‌های زیست‌محیطی، تحریم‌ها و جنگ‌ها، همگی می‌توانند تعادل عرضه و تقاضای جهانی فولاد را بر هم بزنند و به نوسان قیمت‌ها دامن بزنند.

رابطه قیمت جهانی فولاد و بازار داخلی آهن ایران

بازار داخلی آهن ایران به‌صورت مستقیم و خطی از قیمت جهانی فولاد تبعیت نمی‌کند، اما نمی‌توان تأثیر آن را نادیده گرفت. قیمت جهانی فولاد بیشتر نقش یک مرجع ذهنی و تحلیلی را دارد؛ معیاری که فعالان بازار با اتکا به آن، آینده قیمت‌ها را پیش‌بینی می‌کنند.

وقتی قیمت جهانی فولاد افزایش پیدا می‌کند، ارزش نسبی محصولات فولادی ایران در مقایسه با بازارهای بین‌المللی بالاتر می‌رود. این موضوع حتی اگر بلافاصله در قیمت بازار آزاد داخلی منعکس نشود، در ذهن تولیدکننده و معامله‌گر اثر می‌گذارد و انتظارات تورمی را تقویت می‌کند. حتی اگر عرضه داخلی مناسب باشد، همین انتظار رشد، می‌تواند باعث احتیاط در فروش و افزایش تمایل به نگهداری کالا شود. برعکس، افت یا رکود بازار جهانی فولاد معمولاً سیگنالی برای کاهش فشار قیمتی در بازار داخلی تلقی می‌شود.

تأثیر قیمت جهانی فولاد بر مواد اولیه و مقاطع فولادی

نخستین حلقه‌ای که از نوسان قیمت جهانی فولاد تأثیر می‌پذیرد، بازار مواد اولیه است. قیمت جهانی شمش فولادی، کنسانتره، گندله، سنگ‌آهن و سایر نهاده‌ها، مبنای قیمت‌گذاری بسیاری از معاملات در زنجیره فولاد ایران قرار دارد. افزایش قیمت جهانی شمش، به‌طور طبیعی انتظارات افزایش قیمت در بازار داخلی را تقویت می‌کند.

در بازار داخلی ایران، اگرچه بخشی از زنجیره تأمین فولاد بومی است، اما قیمت‌گذاری این مواد کاملاً مستقل از بازار جهانی نیست. تولیدکننده سنگ‌آهن یا گندله، زمانی که می‌بیند قیمت‌های جهانی در حال افزایش است، تمایل به صادرات و خام فروشی دارد یا اینکه محصولات خود را با نرخ بالاتری عرضه می‌کند.

در ادامه این زنجیره، تولیدکنندگان مقاطع فولادی مانند میلگرد، تیرآهن و ورق فولادی st37 با افزایش هزینه تأمین مواد اولیه مواجه می‌شوند. اگر بازار داخلی کشش لازم را نداشته باشد، این افزایش هزینه می‌تواند حاشیه سود تولیدکنندگان را کاهش دهد و تعادل بازار را بر هم بزند.

قیمت جهانی فولاد؛ محرک صادرات و درآمد دلاری

یکی از مهم‌ترین پیامدهای رشد قیمت جهانی فولاد، افزایش انگیزه تولیدکنندگان داخلی برای صادرات است. زمانی که قیمت‌های جهانی در سطحی بالاتر از بازار داخلی قرار می‌گیرند، صادرات به‌عنوان راهی برای کسب درآمد دلاری جذاب‌تر می‌شود.

در اقتصادی که نرخ ارز نقش تعیین‌کننده‌ای در سودآوری دارد، صادرات فولاد می‌تواند مزیت رقابتی مهمی برای تولیدکنندگان ایجاد کند. بااین‌حال، افزایش صادرات معمولاً به کاهش عرضه در بازار داخلی منجر می‌شود؛ موضوعی که درنهایت می‌تواند فشار قیمتی بر مصرف‌کننده داخلی وارد کند.

نقش نرخ ارز؛ حلقه اتصال بازار جهانی و بازار داخلی

در ایران، تحلیل اثر قیمت جهانی فولاد بدون در نظر گرفتن نرخ ارز ناقص است. نرخ ارز متغیری است که می‌تواند اثر قیمت‌های جهانی را تشدید یا تضعیف کند. اگر قیمت جهانی فولاد افزایش یابد اما نرخ ارز ثابت بماند، اثر آن بر بازار داخلی محدودتر خواهد بود؛ اما هم‌زمانی رشد قیمت جهانی و افزایش نرخ ارز، معمولاً به جهش قیمتی در بازار آهن منجر می‌شود.

به همین دلیل، فعالان بازار آهن باید همواره قیمت جهانی فولاد و نرخ ارز را به‌صورت توأمان تحلیل کنند؛ تمرکز بر یکی بدون دیگری، تصویر روشنی از آینده بازار ارائه نمی‌دهد.

قیمت جهانی شمش و تعیین قیمت پایه در بورس کالا

بورس کالای ایران نقطه اتصال رسمی بازار جهانی و بازار داخلی فولاد است. قیمت پایه شمش و سایر محصولات فولادی در بورس کالا، معمولاً با اتکا به قیمت‌های جهانی و نرخ ارز تعیین می‌شود. افزایش قیمت جهانی شمش، حتی در شرایط ثبات تقاضای داخلی، می‌تواند منجر به رشد قیمت پایه عرضه‌ها شود.

این افزایش قیمت پایه، هزینه تأمین مواد اولیه برای نوردکاران را بالا می‌برد و درنهایت به افزایش قیمت مقاطع فولادی در بازار آزاد منجر می‌شود. از این منظر، بورس کالا نقش کلیدی در انتقال سیگنال‌های بازار جهانی به بازار داخلی دارد.

این تحلیل برای فعالان بازار چه تصمیمی می‌سازد؟

تحلیل قیمت جهانی فولاد زمانی ارزشمند است که به تصمیم عملی منجر شود. رشد بازار جهانی فولاد معمولاً سیگنال افزایش ریسک قیمتی در آینده است و تعویق خرید می‌تواند هزینه‌بر باشد. در مقابل، رکود یا ثبات بازار جهانی، فرصتی برای مدیریت موجودی و خرید با احتیاط بیشتر فراهم می‌کند.

تفکیک اثر قیمت جهانی فولاد بر گروه‌های مختلف بازار ایران

تأثیر قیمت جهانی فولاد بر هریک از گروه‌های بازار آهن به‌صورت زیر است:

• برای تولیدکنندگان شمش: رشد قیمت جهانی فولاد، فرصت صادرات و افزایش درآمد دلاری را تقویت می‌کند.
• برای نوردکاران: افزایش قیمت جهانی شمش، ریسک کاهش حاشیه سود را بالا می‌برد.
• برای تجار و بنکداران: انتظارات ناشی از بازار جهانی، رفتار عرضه و نگهداری موجودی را تعیین می‌کند.
• برای پیمانکاران و سازندگان: صعود قیمت جهانی فولاد، هشدار افزایش هزینه پروژه‌ها در آینده نزدیک است.

سناریوهای پیش‌روی بازار فولاد ایران براساس قیمت جهانی

• رشد قیمت جهانی همراه با ثبات نرخ ارز: افزایش تدریجی قیمت داخلی
• رشد قیمت جهانی همراه با رشد نرخ ارز: جهش قیمتی و افزایش التهاب بازار
• رکود جهانی همراه با ثبات یا افت ارز: کاهش فشار قیمتی و تعادل نسبی بازار

عواملی که فعالان داخلی باید بررسی کنند

• بررسی روند قیمت جهانی شمش فولادی
• رصد هم‌زمان نرخ ارز آزاد و مبنای معاملاتی
• توجه به سیاست‌های صادراتی دولت
• تحلیل قیمت پایه و حجم عرضه در بورس کالا
• ارزیابی رفتار تولیدکنندگان بزرگ

این رویکرد می‌تواند به فعالان بازار کمک کند تا به‌جای واکنش‌های هیجانی، تصمیم‌هایی آگاهانه و مبتنی بر تحلیل اتخاذ کنند