اقتصاد چین امروز یک پیام دوگانه به بازار جهانی داد: کارخانهها به کمک موج سرمایهگذاری در فناوری و هوش مصنوعی دوباره سرعت گرفتهاند، اما مصرف داخلی همچنان ضعیف است. این شکاف برای ایران مهم است، زیرا چین هم یکی از بزرگترین خریداران مواد خام جهان است و هم بزرگترین رقیب تولیدی بسیاری از صنایع.
طبق دادههایی که رویترز امروز منتشر کرده، تولید صنعتی چین در ماه اوت ۵.۲ درصد نسبت به سال قبل رشد کرده؛ بالاتر از ۴.۵ درصد ماه ژوئیه و بیشتر از پیشبینی بازار. رشد تجهیزات صنعتی و تولیدات فناوری پیشرفته عامل اصلی بهبود بوده است. در مقابل، فروش خردهفروشی تنها ۰.۴ درصد افزایش یافته و سرمایهگذاری ثابت در هشت ماه نخست سال ۷.۲ درصد کاهش پیدا کرده؛ شدیدترین افت از سال ۲۰۲۰. سرمایهگذاری بخش مسکن نیز نزدیک ۲۰ درصد پایین آمده است.
تفاوت میان «چینِ کارخانهای» و «چینِ مصرفکننده» اکنون عمیقتر شده است. تولید باتریهای لیتیومیونی در دوره ژانویه تا اوت بیش از ۵۷ درصد و تولید رباتهای صنعتی حدود ۳۵ درصد رشد کرده است. این یعنی پکن همچنان سرمایه را به سمت تولید پیشرفته، فناوری و صادرات هدایت میکند، حتی در شرایطی که خانوارها و بخش مسکن ضعیف ماندهاند.
این وضعیت برای کسبوکار ایرانی دو اثر متفاوت دارد. برای صادرکننده مواد اولیه، فلزات، محصولات پتروشیمی و مواد صنعتی، رشد بخش تولید چین میتواند بخشی از تقاضا را حفظ کند. اما برای تولیدکننده ایرانی، افزایش ظرفیت کارخانههای چینی به معنای احتمال عرضه بیشتر و ارزانتر کالاهای صنعتی، تجهیزات، باتری، ماشینآلات و محصولات فناوری در بازارهای منطقه است. در نتیجه رقابت صادراتی چین ممکن است شدیدتر شود؛ حتی اگر اقتصاد داخلی این کشور چندان پررونق نباشد.
نکته مهم این است که دیگر نباید «رشد اقتصاد چین» را بهعنوان یک عدد واحد تحلیل کرد. اگر مشتری شما کارخانه چینی است، تصویر نسبتاً مثبت است؛ اگر محصولتان وابسته به مصرف خانوار یا بازار مسکن چین است، شرایط بسیار ضعیفتر است.
اقدام امروز: شرکتهایی که به چین صادرات دارند باید مشتریان خود را به سه گروه صنعتی، مصرفی و ساختمانی تفکیک کنند. برآورد تقاضای هر گروه باید جداگانه انجام شود. همچنین تولیدکنندگان ایرانی که با کالای چینی رقابت میکنند، باید منتظر فشار بیشتر از سمت صادرات محصولات صنعتی و فناوری چین باشند.