با اعلام قطع روابط دیپلماتیک 4 کشور عربی با دوحه / آسمان اقتصاد قطر ابری می شود

صبح روز گذشته در اقدامی عجیب سران چهار کشور عربستان سعودی، امارات متحده عربی، بحرین و مصر اعلام کردند که تمام روابط سیاسی و اقتصادی خود را با قطر متوقف می کنند؛ روابطی که به نظر می رسد در آینده ای نه چندان دور بر تبادلات اقتصادی منطقه خاورمیانه تاثیری جدی خواهد گذاشت.

به گزارش «فرصت امروز»،  قطر در کنار منابع غنی نفت و گاز، در حوزه دریایی و هوایی نیز در طول سال های گذشته عملکرد قابل دفاعی داشته است و از همین رو، منابع خبری با توجه به تبادل تجاری وسیع دوحه با کشورهای عربی مذکور، میزان خسارت وارده به قطر را حدود 30 میلیارد دلار ارزیابی کرده اند. این منابع برآورد کرده اند که لغو پروازهای چند شرکت هواپیمایی به دوحه منجر به انزوای بازرگانی این کشور می شود و میزان تورم اقتصاد قطر را به دلیل محاصره اقتصادی آتی افزایش می دهد.

همچنین روز گذشته با اعلام این خبر، شاخص اصلی بازار سهام قطر پس از دو ساعت از فعالیت خود به میزان 7.5 درصد کاهش یافت. از سوی دیگر بازار نفت نیز واکنشی مثبت نشان داد و قیمت نفت پس از اعلام قطع روابط سیاسی، اقتصادی کشورهای عربی با دوحه، به میزان یک درصد افزایش یافت.

آسمان ایران، تنها امید همسایه جنوبی

با توجه به اینکه از نظر موقعیت جغرافیایی، قطر برای ارتباط با کشورهای شمالی و غربی خود مسیری بهتر از آسمان عربستان سعودی و سپس مصر ندارد، با توقف ارتباطات اقتصادی باید هواپیماهای این کشور مسیری دیگر را انتخاب کنند.

طبق برآوردهای صورت گرفته در حال حاضر تنها شرکت هواپیمایی قطر ایرویز با داشتن بیش از ۲۰۰ هواپیمای فعال و سفارش حدود ۲۰۰ فروند هواپیمای جدید به عنوان یکی از بزرگ ترین ایرلاین های جهان فعالیت می کند و به ۱۵۰ مقصد بین المللی تردد دارد که بخش قابل توجهی از آنها به اروپای غربی و ایالات متحده آمریکا مربوط می شود.

حالا با محدودیت های جدی که در مسیر تردد هواپیماهای قطری به وجود آمده به نظر می رسد عبور از آسمان ایران بهترین و در عین حال تنها گزینه آنها خواهد بود. هرچند که در این بین آسمان عراق نیز برای قطری ها در دسترس است اما مشکلات سیاسی و ناامنی هایی که در این کشور وجود دارد ترجیح مسئولان اقتصادی قطر را به سمت ایران خواهد آورد.

عبور کشتی ها و نفتکش های قطری نیز در منطقه با محدودیت هایی مواجه خواهد شد. هرچند عبور از آب های آزاد برای این کشور ممکن است، اما همکاری های تجاری و اقتصادی با بنادر منطقه در حال حاضر جزو گزینه های قطر نخواهد بود و از این رو ایران می تواند در حوزه ترانزیت و ترانشیب دریایی به عنوان محور تعامل اقتصادی قطر در منطقه خود را معرفی کند.  هرچند هنوز دولت قطر برنامه ریزی های جدید اقتصادی خود را اعلام نکرده، اما قطعا در هر برنامه ای که مطرح شود نام ایران به عنوان یکی از اصلی ترین شرکای تجاری و منطقه ای دوحه مطرح خواهد شد و این امر فرصت ویژه ای را برای اقتصاد ایران ایجاد خواهد کرد.

چالش های پیش روی اقتصاد قطر

قطع روابط دیپلماتیک کشورهای عربستان، امارات، بحرین و مصر با قطر، چالش های اقتصادی فراوانی را برای این کشور به همراه خواهد داشت.

پایگاه خبری بی بی سی در گزارشی آورده است: کشور کوچک قطر که تنها با 24 میلیون جمعیت در ساحل شمال شرقی شبه جزیره عربستان واقع شده است، به یمن خطوط هوایی ملی این کشور، خبرگزاری الجزیره و ورزش (اسپانسری تیم فوتبال بارسلونا، میزبان رقایت های جام جهانی 2022 فوتبال)  شناخته می شود.

اما در پی قطع روابط دیپلماتیک با قطر، کشورهای امارات، بحرین و مصر به پیروی از عربستان تمامی پروازهای خود را به مقصد دوحه لغو کرده و اعلام کردند که به هواپیماهای خطوط هوایی قطر نیز اجازه فرود نخواهند داد؛ امری که بیش از هرچیزی به هواپیمایی دولتی قطر ضربه خواهد زد. از طرفی تمامی پروازهای این خط به مقصد دوبی، ابوظبی، ریاض و قاهره متوقف خواهند شد و از طرف دیگر این تحریم ها این شرکت هواپیمایی را بر آن خواهد داشت تا مسیرهای متفاوتی را برای پرواز های خود برگزیند، امری که هم مصرف سوخت این شرکت را افزایش داده و هم با نارضایتی مسافران از پروازهای طولانی همراه خواهد بود.

بی بی سی با اشاره به اینکه رشد خطوط هوایی قطر در گرو پیوند دادن اروپا به آسیا است، به نقل از غانم نصیبه از شرکت مشاوره کورنراستون، آورده است: با توجه به اینکه سفری که سابق بر این تنها شش ساعت طول می کشید اکنون هشت یا 9ساعت زمان می برد، مسافران شرکت های هوایی دیگری را برای رسیدن به مقصد خود انتخاب خواهند کرد.

کشورهای بیابانی به طور طبیعی با معضل تامین غذا همراه هستند و از آنجایی که مرز عربستان تنها مرز قطر با خشکی است، تامین امنیت غذایی از مهم ترین چالش های پیش روی این کشور به شمار می آید. روزانه صد ها فروند کامیون از مرز عربستان وارد قطر می شوند که محموله های غذایی، اصلی ترین بار این کامیون ها هستند. گفته می شود حدود 40 درصد از نیاز غذایی قطر از راه این محموله ها برطرف می شود.

با مسدود شدن این راه ارتباطی به دست عربستان، نیاز غذایی تنها از راه هوایی و دریایی تامین خواهد شد که افزایش تورم را به همراه خواهد داشت، امری که زندگی مردم عادی در قطر را تحت الشعاع قرار می دهد. افزایش فشارها بر مردم عادی نیز بالطبع موجب افزایش فشارها بر خاندان سلطنتی قطر برای تغییر در ساختار سیاسی یا تغییر در مواضع کنونی این کشور می شود.

گزارش بی بی سی به نقل از نصیبه ادامه داده است: بسیاری از خانواده های کم توان قطری برای تامین مایحتاج خود به طور روزانه یا هفتگی به عربستان سعودی سفر می کردند. بسته شدن این راه ارتباطی بیش از هر چیز به ضرر این قشر کم توان خواهد بود.

همچنین کمبود مصالح برای پیشبرد طرح های عمرانی همواره دشواری هایی را برای صنعت ساخت و ساز قطر به همراه داشته است. اما محدودیت های کنونی بیش از پیش بر وخامت این بحران افزوده اند. در حال حاضر طرح های عمرانی بسیاری در قطر در دست احداث قرار دارند که از آن میان می توان به یک مرکز پزشکی، یک بندرگاه و هشت استادیوم برای میزبانی رقابت های جام جهانی 2022 اشاره کرد.

پایگاه خبری بی بی سی ادامه داد: مصالح اصلی برای پیشبرد این طرح ها از جمله بتن و فولاد از راه دریا یا خشکی از عربستان سعودی تامین می شدند، اما بسته شدن مسیر ارتباطی میان قطر و عربستان، به بالا رفتن قیمت ها و ایجاد تاخیر در اجرای این پروژه ها خواهد انجامید. همچنین بسته شدن مرزهای زمینی و هوایی به روی قطر از سوی این کشور در برنامه میزبانی جام جهانی 2022 نیز از سوی قطر اختلال ایجاد خواهد کرد.

در گزارش بی بی سی درباره تاثیر این تحریم ها بر مردم قطر نیز آمده است: قطع روابط دیپلماتیک، اتباع عربستان، امارات و بحرین را از سفر به قطر، زندگی در این کشور یا عبور از آن منع می کند. به گفته مقامات سعودی، افرادی که شامل این قانون می شوند تنها 14 روز فرصت دارند تا قطر را ترک کنند و اتباع قطری نیز زمان مشابهی را در اختیار دارند تا عربستان، امارات و بحرین را ترک کنند.

به نوشته بی بی سی،  معاملات تجاری بین این کشورها به سرعت در حال فسق هستند. به عنوان نمونه، تیم فوتبال عربستانی الاهلی قرارداد اسپانسری خود با خطوط هوایی قطر را فسخ کرده است. همچنین شرکت های بین المللی بسیاری به خصوص در حوزه خرده فروشی در قطر در حال فعالیت هستند که به احتمال زیاد بسته خواهند شد.