داشتن پول نقد و داشتن بدهی همزمان، یک سؤال تکراری ایجاد میکند:
اگر پول داریم، بهتر است وام یا بدهی را زودتر تسویه کنیم یا پول را نگه داریم و سرمایهگذاری کنیم؟
جواب این سؤال با جملههایی مثل «بدهی همیشه بد است» یا «در تورم بدهکار بودن خوب است» پیدا نمیشود.
باید عددها را کنار هم گذاشت.
قدم اول: قیمت واقعی تسویه را بگیرید
فرض کنید ۲۴ قسط ۲۰ میلیون تومانی باقی مانده است.
اگر هیچ کاری نکنید، مجموع پرداخت آینده شما میشود:
۲۴ × ۲۰ = ۴۸۰ میلیون تومان
اما بانک یا طلبکار اعلام میکند اگر امروز بدهی را تسویه کنید، باید ۴۰۰ میلیون تومان بپردازید.
یعنی با تسویه امروز:
۸۰ میلیون تومان از پرداختهای آینده حذف میشود.
اما همین ۸۰ میلیون بهتنهایی برای تصمیم کافی نیست؛ چون شما برای بهدستآوردن این صرفهجویی باید امروز ۴۰۰ میلیون تومان نقدینگی از دست بدهید.
ابزار این شماره: نرخ بازده تسویه بدهی
تسویه بدهی را مثل یک سرمایهگذاری نگاه کنید.
شما امروز ۴۰۰ میلیون تومان پرداخت میکنید و در مقابل، از پرداخت ۲۰ میلیون تومان در هر یک از ۲۴ ماه آینده خلاص میشوید.
با محاسبه نرخ بازده این جریان نقدی، بازده مؤثر سالانه این تسویه در مثال ما تقریباً ۲۰ درصد میشود.
یعنی تسویه وام تقریباً شبیه یک سرمایهگذاری با بازده قطعی حدود ۲۰ درصد در سال عمل میکند.
حالا سؤال بسیار روشنتر شده است:
آیا استفاده دیگری برای این ۴۰۰ میلیون تومان دارید که با ریسک قابلقبول، پس از هزینهها، بازدهی بالاتر از این عدد ایجاد کند؟
اگر نه، تسویه بدهی میتواند گزینه قویتری باشد.
اگر بله، حفظ بدهی ممکن است منطقیتر باشد.
ماشینحساب ساده در Excel یا Google Sheets
سه عدد لازم دارید:
-
مبلغ تسویه امروز
-
مبلغ هر قسط
-
تعداد اقساط باقیمانده
در Excel یا Google Sheets میتوانید نرخ ماهانه را با این فرمول محاسبه کنید:
=RATE(24,-20000000,400000000)
برای تبدیل آن به نرخ مؤثر سالانه:
=(1+RATE(24,-20000000,400000000))^12-1
در مثال ما نتیجه حدود 19.7 درصد است.
این عدد را میتوان «بازده ضمنی تسویه بدهی» نامید.
اما یک متغیر مهم را فراموش نکنید: نقدینگی
فرض کنید ۵۰۰ میلیون تومان پسانداز دارید و برای تسویه باید ۴۰۰ میلیون تومان پرداخت کنید.
بعد از تسویه فقط ۱۰۰ میلیون تومان نقد باقی میماند.
اگر هزینه ضروری خانواده شما ماهانه ۴۰ میلیون تومان باشد، فقط حدود دو ماه و نیم ذخیره خواهید داشت.
حتی اگر محاسبه نشان دهد تسویه وام از نظر بازده جذاب است، کاهش شدید نقدینگی میتواند تصمیم را خطرناک کند.
بنابراین قبل از تسویه، این شرط را اضافه کنید:
نقدینگی باقیمانده پس از تسویه ≥ صندوق اضطراری موردنیاز
اگر این شرط برقرار نیست، ممکن است تسویه کامل تصمیم مناسبی نباشد.
سه سناریو
| وضعیت | تصمیم محتمل |
|---|---|
| نرخ بازده تسویه بالا + نقدینگی کافی | تسویه جذابتر |
| نرخ بازده تسویه پایین + فرصت سرمایهگذاری بهتر | حفظ بدهی |
| نرخ بازده تسویه بالا + نقدینگی ناکافی | تسویه بخشی یا صبر |
گزینه سوم معمولاً نادیده گرفته میشود.
تصمیم همیشه «تسویه کامل» یا «هیچ کاری نکردن» نیست.
گاهی میتوان بخشی از بدهی را کاهش داد و همزمان ذخیره نقدی را حفظ کرد.
Worksheet مسیر ثروت
برای هر بدهی خود این پنج عدد را بنویسید:
مبلغ تسویه امروز: ............
مجموع اقساط باقیمانده: ............
تعداد ماه باقیمانده: ............
بازده ضمنی تسویه: ............
نقدینگی باقیمانده بعد از تسویه: ............
سپس تنها دو سؤال بپرسید:
۱. آیا بازده جایگزین من واقعاً بالاتر از بازده تسویه است؟
۲. آیا بعد از تسویه هنوز ذخیره نقدی کافی دارم؟
اگر جواب اول «نه» و جواب دوم «بله» است، تسویه زودهنگام ارزش بررسی جدی دارد.
تصمیم مسیر ثروت
هیچ بدهی را فقط به این دلیل که «قسطش زیاد است» تسویه نکنید و هیچ بدهی را هم فقط به این دلیل که «تورم بالاست» نگه ندارید.
اول نرخ بازده واقعی تسویه را محاسبه کنید.
گاهی بهترین سرمایهگذاری، خرید یک دارایی تازه نیست؛ حذف یک تعهد گرانقیمت است.