یکی از مهمترین خبرهای امروز در حوزه فناوری از اروپا آمده است، اما درس آن مستقیماً برای شرکتهای ایرانی قابل استفاده است. کریستین لاگارد، رئیس بانک مرکزی اروپا، هشدار داده وابستگی اروپا به فناوری و زیرساخت هوش مصنوعی خارجی میتواند به یک ریسک راهبردی تبدیل شود.
به گفته لاگارد، شرکتهای اروپایی در حال سرمایهگذاری در AI هستند، اما بخش مهمی از فناوری را از خارج، مخصوصاً آمریکا، وارد میکنند. او گفته ظرفیت مراکز داده اروپا همین حالا کمتر از نیاز است و اگر روند فعلی ادامه پیدا کند، شکاف ظرفیت ظرف یک دهه بیش از شش برابر خواهد شد. در مقابل، استفاده گستردهتر از AI میتواند بهرهوری اروپا را طی ده سال تا حدود ۴ درصد افزایش دهد.
این خبر برای شرکت ایرانی یک نکته اساسی دارد: استفاده از AI فقط انتخاب نرمافزار نیست؛ مسئله وابستگی زیرساختی هم هست. اگر یک شرکت همه فرآیندهای حیاتی خود را روی یک مدل، API یا سرویس ابری خارجی بنا کند، تغییر قیمت، محدودیت دسترسی، تحریم یا تغییر شرایط سرویس میتواند مستقیماً عملیاتش را مختل کند.
برای ایران این ریسک حتی پررنگتر از اروپاست. بنابراین مزیت رقابتی آینده فقط در «استفاده از AI» نیست؛ در داشتن معماریای است که بتوان مدل یا سرویس را تعویض کرد، داده را در اختیار خود نگه داشت و در صورت نیاز روی مدلهای متنباز یا زیرساخت جایگزین مهاجرت کرد.
اقدام امروز: یک فهرست از فرآیندهای سازمانی وابسته به سرویسهای AI خارجی تهیه کنید و برای هرکدام یک جایگزین تعریف کنید. مهمترین سؤال این است: «اگر فردا API اصلی قطع شود، چند ساعت طول میکشد تا عملیات برگردد؟»