بورس سبز شد، اما اعتماد برنگشت

فرصت امروز: بازار سرمایه ایران در معاملات امروز ۲۸ بهمن ۱۴۰۴، پس از چند روز افت متوالی، سرانجام رنگ سبز به خود گرفت؛ شاخص کل بورس با رشد بیش از ۲۰ تا ۲۴ هزار واحدی به محدوده حدود ۳ میلیون و ۸۴۰ هزار واحد بازگشت.

این رشد هرچند از نظر عددی قابل‌توجه به نظر می‌رسد، اما بررسی عمیق‌تر نشان می‌دهد که بورس هنوز فاصله زیادی با بازگشت به یک روند پایدار صعودی دارد و همچنان درگیر چالش‌های ساختاری و روانی است.

بورس از کجا برگشت؟

برای درک وضعیت امروز، باید به روند روزهای گذشته نگاه کرد. بازار سرمایه در چند روز اخیر یکی از دوره‌های منفی خود را پشت سر گذاشته بود. در برخی روزها، شاخص کل حتی افت‌های سنگین ۵۰ تا ۱۰۰ هزار واحدی را تجربه کرد و کانال‌های مهم حمایتی را از دست داد.

در همین روند نزولی، شاخص کل به محدوده حدود ۳ میلیون و ۸۲۰ هزار واحد عقب‌نشینی کرد؛ سطحی که از نگاه تحلیلگران به‌عنوان یک «حمایت روانی» مهم تلقی می‌شود.

در چنین شرایطی، بازار امروز با یک «واکنش تکنیکال» همراه شد؛ به این معنا که پس از فشار فروش شدید، بخشی از معامله‌گران اقدام به خرید در قیمت‌های پایین‌تر کردند و همین موضوع به رشد شاخص منجر شد.

رشد شاخص، اما نه در کل بازار

نکته مهم در معاملات امروز این است که رشد شاخص کل، لزوماً به معنای مثبت بودن کل بازار نیست. بررسی شاخص هم‌وزن نشان می‌دهد که فشار فروش همچنان در بسیاری از نمادهای کوچک و متوسط ادامه دارد.

در روزهای اخیر، شاخص هم‌وزن نیز کاهش داشته که نشان‌دهنده این است که افت بازار تنها محدود به چند نماد بزرگ نبوده، بلکه کلیت بازار تحت فشار قرار گرفته است.

به بیان ساده‌تر، رشد امروز بیشتر به واسطه تحرک در برخی نمادهای شاخص‌ساز رخ داده و هنوز نمی‌توان آن را به‌عنوان یک بهبود عمومی در کل بازار تلقی کرد.

پول هوشمند هنوز وارد نشده

یکی از مهم‌ترین شاخص‌های سلامت بازار سرمایه، جریان نقدینگی است. داده‌های معاملاتی نشان می‌دهد که ارزش معاملات خرد در سطح نسبتاً پایینی قرار دارد و ورود پول حقیقی همچنان محدود است.

در برخی گزارش‌ها حتی از خروج پول حقیقی از بازار نیز سخن گفته شده؛ موضوعی که نشان می‌دهد سرمایه‌گذاران خرد هنوز به بازار اعتماد نکرده‌اند.

در واقع، رشد امروز بیشتر ناشی از جابه‌جایی نقدینگی موجود در بازار بوده، نه ورود سرمایه جدید. این موضوع اهمیت زیادی دارد، زیرا بدون ورود پول تازه، شکل‌گیری یک روند صعودی پایدار دشوار خواهد بود.

بورس در فاز «احتیاط»

رفتار معامله‌گران در روزهای اخیر نشان می‌دهد که بازار در فاز احتیاط قرار دارد. بسیاری از فعالان بازار ترجیح می‌دهند به‌جای ورود سنگین، به معاملات کوتاه‌مدت و نوسان‌گیری روی بیاورند.

این رفتار، ناشی از چند عامل مهم است:

1. ابهام سیاسی

چشم‌انداز مذاکرات و تحولات سیاسی، یکی از مهم‌ترین متغیرهای اثرگذار بر بازار است. سرمایه‌گذاران تا روشن شدن وضعیت این متغیر، تمایل به ریسک‌پذیری ندارند.

2. بی‌ثباتی بازار ارز

نوسانات اخیر دلار باعث شده که تحلیل‌پذیری بازار دشوار شود. کاهش ناگهانی یا افزایش سریع نرخ ارز، می‌تواند سودآوری شرکت‌ها را تحت تأثیر قرار دهد.

3. تجربه زیان‌های گذشته

بسیاری از سرمایه‌گذاران حقیقی، در سال‌های اخیر زیان‌های سنگینی را تجربه کرده‌اند و همین موضوع باعث شده که با احتیاط بیشتری وارد بازار شوند.

بحران اعتماد؛ مشکل اصلی بورس

شاید مهم‌ترین چالش بازار سرمایه، «بحران اعتماد» باشد. حتی در روزهایی که شاخص رشد می‌کند، این رشد به‌سرعت با عرضه‌های سنگین مواجه می‌شود؛ زیرا سهامداران به تداوم روند صعودی اطمینان ندارند.

این بی‌اعتمادی، دلایل مختلفی دارد:

•  نوسانات شدید گذشته
•  تصمیمات ناگهانی سیاست‌گذار
•  تغییرات مکرر در قوانین
•  و نبود افق روشن برای اقتصاد

در چنین شرایطی، حتی اخبار مثبت نیز نمی‌تواند به‌سرعت اعتماد از دست‌رفته را بازگرداند.

بورس در مقایسه با بازارهای دیگر

یکی از نکات مهم در تحلیل بورس، مقایسه آن با سایر بازارهاست. در حال حاضر، بازارهایی مانند طلا و ارز به‌دلیل نقدشوندگی بالا و واکنش سریع به اخبار، جذابیت بیشتری برای سرمایه‌گذاران دارند.

در مقابل، بورس به‌دلیل ریسک‌های ساختاری و زمان‌بر بودن بازدهی، در اولویت دوم قرار گرفته است. این موضوع باعث شده که بخشی از نقدینگی به‌جای ورود به بازار سهام، به سمت دارایی‌های دیگر حرکت کند.

آیا رشد امروز پایدار است؟

پرسش اصلی این است که آیا رشد امروز می‌تواند به یک روند صعودی تبدیل شود یا صرفاً یک اصلاح موقت است؟

برای پاسخ به این سوال، چند عامل کلیدی باید بررسی شود:

1. سطح حمایت شاخص

اگر شاخص کل بتواند بالای محدوده ۳.۸ میلیون واحد تثبیت شود، احتمال ادامه رشد وجود دارد. اما در صورت شکست این سطح، بازار می‌تواند وارد فاز نزولی جدید شود.

2. ورود نقدینگی

بدون ورود پول جدید، هر رشد قیمتی شکننده خواهد بود.

3. متغیرهای سیاسی

نتیجه مذاکرات و شرایط بین‌المللی، می‌تواند مسیر بازار را تغییر دهد.

4. سیاست‌های اقتصادی

تصمیمات دولت در حوزه نرخ بهره، مالیات و قیمت‌گذاری، تأثیر مستقیمی بر بورس دارد.

سناریوهای پیش‌روی بازار

بر اساس شرایط فعلی، می‌توان سه سناریوی اصلی برای بازار سرمایه در کوتاه‌مدت در نظر گرفت:

•  سناریوی مثبت

کاهش ریسک‌های سیاسی + ورود نقدینگی
حرکت شاخص به سمت کانال‌های بالاتر

•  سناریوی خنثی

ادامه وضعیت فعلی
نوسان در محدوده فعلی

•  سناریوی منفی

افزایش تنش‌ها یا خروج سرمایه
بازگشت به روند نزولی

جمع‌بندی: بورس هنوز بیمار است

رشد امروز بورس، اگرچه نشانه‌ای از توقف موقت روند نزولی است، اما هنوز نمی‌توان آن را به‌عنوان آغاز یک دوره صعودی تلقی کرد. بازار سرمایه همچنان با مشکلاتی مانند کمبود نقدینگی، بی‌اعتمادی سرمایه‌گذاران و نااطمینانی‌های اقتصادی مواجه است.

به بیان دیگر، بورس امروز شاید سبز شد، اما هنوز «جان نگرفته» است.

بازار سرمایه برای بازگشت به رونق، نیازمند چیزی فراتر از رشد شاخص است؛ نیازمند اعتماد، ثبات و چشم‌انداز روشن. تا زمانی که این سه عامل فراهم نشود، هر صعودی می‌تواند موقتی و شکننده باشد.