بازار نفت اکنون با یک تناقض کمسابقه روبهروست: قیمت نفت به دلیل اختلال عرضه بالا رفته، اما همزمان قیمتهای بالا و کمبود فرآوردهها در حال تخریب تقاضا هستند. بنابراین نفت گران الزاماً به معنی بازار بلندمدت قویتر نیست.
فایننشال تایمز به نقل از تازهترین ارزیابی آژانس بینالمللی انرژی گزارش داده که چشمانداز تقاضای جهانی نفت برای ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ پایین آورده شده است. IEA اکنون کاهش حدود ۲.۵ میلیون بشکه در روز تقاضای جهانی در ۲۰۲۶ را پیشبینی میکند و از یک «دوره گمشده» برای رشد تقاضای نفت سخن میگوید. در سوی عرضه نیز اختلالات خلیج فارس و کاهش صادرات روسیه شرایط بازار را بهشدت غیرعادی کرده است.
این همان نقطهای است که برای ایران اهمیت زیادی دارد. در کوتاهمدت، نفت بالای ۱۰۰ دلار میتواند ارزش هر بشکه صادرات را بالا ببرد؛ اما اگر قیمت بالای انرژی رشد اقتصادی جهان را کاهش دهد، مصرفکنندگان را به صرفهجویی و جایگزینی سوق دهد و بانکهای مرکزی را به سیاست پولی سختگیرانهتر وادار کند، بخشی از مزیت قیمت بالاتر از مسیر کاهش تقاضا بازپس گرفته میشود.
برای صنایع ایرانی نیز پیام روشن است. شرکتی که برنامه سال آینده خود را صرفاً بر مبنای «نفت گرانتر» میچیند، فقط نیمی از تصویر را دیده است. باید همزمان اثر نفت گران بر حملونقل، مواد اولیه، نرخ بهره جهانی، رشد شرکای تجاری و تقاضای مشتریان را محاسبه کرد.
مدیر امروز چه کند؟ برای بودجه ۱۴۰۶ یک قیمت واحد برای نفت و انرژی در نظر نگیرد. سه سناریو طراحی شود: «قیمت بالا و تقاضای قوی»، «قیمت بالا و رکود تقاضا» و «بازگشت قیمتها پس از رفع اختلال عرضه». سناریوی دوم در شرایط فعلی همان ریسکی است که کمتر دیده میشود.