آینده عامل انسانی در عصر هوش مصنوعی

ترس از جایگزینی انسان توسط ماشین داستانی به قدمت خود انقلاب صنعتی است؛ روایتی که در آن کارایی بی رحمانه ماشین مهارت های انسانی را یک به یک منسوخ و بی ارزش می کند. اکنون با ظهور هوش مصنوعی این ترس به اوج خود رسیده و بسیاری از متخصصان در سکوت از خود می پرسند: «آیا دستگاهی که می تواند بهتر از من تحلیل کند، سریع تر از من بنویسد و دقیق تر از من محاسبه کند، در نهایت مرا از صحنه حذف نخواهد کرد؟».

نکته کلیدی اینکه سوال بالا بر یک فرض بنیادین اشتباه استوار است. هوش مصنوعی نیامده است تا بهترین ویژگی های ما را جایگزین کند؛ بلکه آمده تا وظایف ماشینی و تکراری ای را که در طول دهه ها مجبور به انجام‎شان بودیم از دوش ما بردارد. این تحول نه تنها یک تهدید نیست، بلکه بزرگ ترین فرصت تاریخ برای یک رنسانس انسانی در محیط کار است.

با واگذاری وظایف تحلیلی، محاسباتی و بهینه سازی به الگوریتم ها ارزش استراتژیک به سمت مهارت هایی سرازیر می شود که ماشین ها از درک آن عاجزند: همدلی، الهام بخشی، خلاقیت، اعتمادسازی و درک عمیق پیچیدگی های روح انسان. 

اینها ارکان اصلی هوش هیجانی هستند. در عصر جدید یک رهبر تجاری دیگر به دلیل توانایی اش در تحلیل یک صفحه گسترده اکسل ارزشمند نخواهد بود؛ هوش مصنوعی این کار را در چند ثانیه انجام می دهد. ارزش واقعی او در توانایی اش برای نشستن در کنار یک کارمند مضطرب، گوش دادن به نگرانی هایش و تبدیل ترس او از آینده به اشتیاقی برای ساختن آن خواهد بود. پارادوکس بزرگ این است که هرچه محیط کار ما فناورانه تر می شود نیاز ما به رهبرانی که عمیقا انسان هستند افزایش می یابد.

از مدیریت وظایف به رهبری انسان ها

برای دهه ها مدل ایده آل یک مدیر فردی به شدت سازمان یافته، منطقی و متمرکز بر فرآیندها بود؛ یک استاد مدیریت وظایف که می توانست منابع را بهینه سازی کند و کارایی را به حداکثر برساند، اما در دنیایی که هوش مصنوعی می تواند تمام فرآیندهای عملیاتی، از مدیریت زنجیره تامین گرفته تا بهینه سازی کمپین های بازاریابی را به صورت خودکار انجام دهد، نقش مدیران باید به طور بنیادین بازتعریف شود. 

تمرکز از «چه کاری باید انجام شود» به «چرا و چگونه باید آن را با هم انجام دهیم» منتقل می شود. این جابه‎جایی، سازمان ها را مجبور می کند تا در معیارهای انتخاب و ارزیابی رهبران خود تجدید نظر کنند.

در سازمانی مانند گوگل که خود در خط مقدم توسعه هوش مصنوعی قرار دارد، این واقعیت به وضوح درک شده است. تحقیقات داخلی آنها نشان داده است که موفق ترین مدیران نه غول های فنی، بلکه رهبرانی هستند که یک محیط امنیت روانی خلق می کنند؛ فضایی که در آن اعضای تیم برای بیان ایده های جسورانه، پذیرش شکست های هوشمندانه و به چالش کشیدن وضع موجود، احساس آزادی و امنیت می کنند.

مطلب مرتبط: هوش مصنوعی چگونه در آینده نزدیک روی نیروی انسانی تاثیر خواهد گذاشت؟

 خلق چنین فضایی یک وظیفه تماما مبتنی بر هوش هیجانی است. این مهارت، توانایی درک و مدیریت احساسات خود و دیگران، سنگ بنای نوآوری در عصری است که ماشین ها تمام پاسخ های ساده را در اختیار دارند و انسان ها باید به دنبال پرسیدن سوالات دشوار و خلاقانه باشند.

هوش هیجانی: مهارت جدید برای رهبری در دنیای دیجیتال

هوش هیجانی یک مهارت نرم و مبهم نیست، بلکه یک سیستم عامل قدرتمند برای رهبری است که از چندین قابلیت کلیدی و در هم تنیده تشکیل شده است. اولین قابلیت خودآگاهی است؛ توانایی درک صادقانه نقاط قوت، ضعف ها و محرک های احساسی خود. 

یک رهبر تجاری که نمی داند در شرایط فشار چگونه واکنش نشان می دهد، نمی تواند یک تیم مضطرب از تغییرات فناورانه را به آرامش برساند. قابلیت دوم، خودتنظیمی است؛ توانایی کنترل تکانه ها و واکنش های احساسی. در دنیایی که اخبار و تغییرات با سرعت نور حرکت می کنند، رهبری که آرامش خود را حفظ می کند و با تفکر به بحران ها پاسخ می دهد، به لنگری برای کل تیم تبدیل می شود.

اما شاید حیاتی ترین قابلیت ها در عصر هوش مصنوعی، همدلی و مهارت های اجتماعی باشد. همدلی یعنی توانایی قرار دادن خود به جای دیگران و درک دیدگاه و احساسات آنها حتی اگر با آن موافق نباشیم. وقتی یک شرکت در حال اجرای یک پروژه بزرگ مبتنی بر هوش مصنوعی است، کارمندان با ترس های واقعی در مورد آینده شغلی خود روبه‎رو هستند. یک رهبر برخوردار از همدلی، این ترس ها را نادیده نمی گیرد یا آنها را غیرمنطقی نمی خواند. در عوض، او فضا را برای گفت وگو باز می کند، با شفافیت ارتباط برقرار می کند و به تیمش نشان می دهد که این یک سفر مشترک برای توانمندسازی است، نه جایگزینی. 

شرکتی مانند مایکروسافت، با تمرکز بر فرهنگ رشد و همدلی تحت رهبری ساتیا نادلا این تغییر را به خوبی به نمایش گذاشته است؛ گذار از یک فرهنگ رقابتی تهاجمی به فرهنگی که در آن، یادگیری و درک متقابل ارزش ها هستند؛ ماجرا جالب شد، نه؟

اعتماد: ارزشمندترین سرمایه در عصر اتوماسیون

همزمان با افزایش نقش هوش مصنوعی سطح عدم قطعیت نیز بالا می رود. الگوریتم ها می توانند تصمیم هایی بگیرند که منطق آنها برای انسان ها کاملا شفاف نیست. این جعبه سیاه می تواند به سرعت بذر بی اعتمادی و مقاومت را در دل سازمان بکارد. در چنین فضایی، توانایی یک رهبر در ساختن و حفظ اعتماد به مهمترین وظیفه او تبدیل می شود. اعتماد محصول جانبی شفافیت، ثبات قدم و یکپارچگی است؛ ویژگی هایی که تماما ریشه در هوش هیجانی دارند.

وقتی یک رهبر با تیم خود به صورت شفاف در مورد اهداف، محدودیت ها و حتی خطرات استفاده از هوش مصنوعی صحبت می کند، او در حال ساختن پل های اعتماد است. وقتی در مواجهه با یک شکست، به جای سرزنش، به دنبال درس های آموخته شده می گردد، این اعتماد را تقویت می کند. شرکتی مانند تویوتا با فلسفه «احترام به انسان» دهه هاست که این اصل را زندگی می کند. 

در خط تولید آنها هر کارگری قدرت متوقف کردن کل خط را دارد اگر مشکلی را مشاهده کند. این سطح از اعتماد و توانمندسازی، همان چیزی است که در عصر هوش مصنوعی باید در کارهای دانشی نیز پیاده سازی شود. رهبران باید به تیم های خود اعتماد کنند تا با ابزارهای جدید، بهترین تصمیم ها را بگیرند و فضایی ایجاد کنند که در آن، انسان و ماشین به عنوان شرکای قابل اعتماد با یکدیگر همکاری کنند.

مطلب مرتبط: اثر هوش مصنوعی بر ارزش ها و هویت انسان

سخن پایانی

در نهایت، بزرگ ترین اشتباه این است که به هوش مصنوعی و هوش هیجانی به عنوان دو نیروی متضاد نگاه کنیم. هوشمندانه ترین رهبران آینده، معماران همکاری میان این دو خواهند بود. آنها از هوش مصنوعی نه تنها برای بهینه سازی فرآیندها، بلکه به عنوان یک مربی برای تقویت هوش هیجانی خود و تیم شان استفاده خواهند کرد. ابزارهای جدید هوش مصنوعی می توانند الگوهای ارتباطی یک تیم را تحلیل کنند، میزان مشارکت افراد در جلسات را بسنجند و به مدیران بازخورد دهند که چگونه می توانند محیطی فراگیرتر ایجاد کنند. اما تفسیر این داده ها و اقدام براساس آن، همچنان یک وظیفه عمیقا انسانی باقی خواهد ماند.

رهبری تجاری در عصر هوش مصنوعی کمتر شبیه به یک فرمانده نظامی و بیشتر شبیه به یک رهبر ارکستر خواهد بود. وظیفه او نه نواختن تمام سازها، بلکه اطمینان از این است که هر نوازنده (چه انسان و چه الگوریتم) در هماهنگی کامل با دیگران بهترین ملودی ممکن را بنوازد. این رهبران با ترکیب قدرت تحلیلی بی کران ماشین و خرد عاطفی عمیق انسان، سازمان هایی را خلق خواهند کرد که نه تنها کارآمدتر، بلکه انسانی تر، خلاق تر و مقاوم تر از همیشه هستند. چالش بزرگ پیش روی ما نه ترس از ماشین های هوشمند، بلکه پرورش رهبرانی است که از نظر هیجانی به اندازه کافی هوشمند هستند تا این آینده جدید را هدایت کنند.

منابع:

https://www.cio.com

https://www.forbes.com