چگونه مدیر محصول شوید؟

به قلم: آرت پتی

در همه مواردی که جزئی از روند راه اندازی یک مؤسسه موفق بوده ام، دیده ام که مدیران محصول تحول آفرینان این عرصه اند. توانایی آنها در برگردان اطلاعات و بینش مشتری به محصولاتی که مشکل مشتری را حل کنند، ما را به سمت موفقیت سوق می داد.

یک نقش چالش برانگیز و ارزشمند:

افراد متخصصی که به دنبال ارائه گسترده توانایی های خود در سازمان و کسب تجربه مدیریتی هستند، روز به روز بیشتر خواهان نقش چالش برانگیز مدیر محصول می شوند.

مسئولیت های یک مدیر محصول سراسر سازمان را پوشش می دهد و تا بازار نیز گسترش می یابد که معمولا بر یک یا چند صنعت و گروه های مشتریان تمرکز دارد.

کار مدیران محصول شناخت نیازها و چالش های مشتریان هدف و تبدیل آن نیازها به ایده هایی برای سرمایه گذاری و تولید محصول جدید یا ارتقای محصولات فعلی است. آنها به مطالعه کسب و کار یا تدوین طرح های تجاری برای ایده های سرمایه گذاری پرداخته و پس از تأیید آنها از سوی مدیریت، به منظور شناسایی نیازها و پشتیبانی از فرآیند تبدیل ایده به محصول جدید، دست به همکاری نزدیک با گروه های مهندسی یا تحقیق و توسعه می زنند. به محض اینکه یک محصول مراحل تولید را پشت سر می گذارد، مدیر محصول کارش را به منظور یاری رساندن به آماده سازی سازمان برای بازاریابی، فروش و حمایت از عرضه محصول آغاز می کند.

در طول حیات محصول، مدیر محصول درگیر پایش عملکرد آن، ارائه پیشنهاد در جهت تنظیم قیمت ها یا ارتقای کیفیت برای مقابله با اقدامات رقیب و همکاری با مشتریان به منظور شناسایی بهبود های احتمالی است.

در نهایت باید گفت مدیر محصول در حین مدیریت روند توقف عرضه محصول قدیمی، تولید محصول جایگزین را نیز طرح ریزی می کند.

مدیران محصول در بازارها و فناوری های مربوط به خود تبدیل به متخصصان فن می شوند و اغلب ملاقات با مشتریان یا مشتریان احتمالی، صحبت در رویدادهای صنعتی و یا همکاری با مطبوعات و انتشارات این حوزه به عهده آنها گذاشته می شود؛ آنها نیز همه این کارها را با هدایت، رهبری و تعهد به افراد و وظایف در سرتاسر سازمان به انجام می رسانند، بدون آنکه اختیارات رسمی شان چیزی بیش از امکان متقاعد ساختن دیگران برای حمایت از ایده های شان باشد.

مدیریت محصول شغلی چالش‎برانگیز و دشوار است که در عین حال فارغ التحصیلان تازه دانشگاه و رشته MBA روز به روز بیشتر به دنبال آن هستند. کار به عنوان مدیر محصول فرصت زیادی برای دیده شدن در سازمان و پرورش مهارت ها و کسب اعتبار لازم برای پیشرفت در نقش های مدیریتی آینده در اختیار فرد می گذارد.

نقش مدیر محصول در حال تغییر و تحول است:

نقش کلاسیک مدیران محصول از شرکت های محصولات مصرفی، مانند پروکتر اند گمبل یا یونیلوِر نشأت می گیرد که این قهرمانان عرصه محصول به عنوان مدیرعامل در این شرکت ها کار می کردند. آنها پیشنهاد های این شرکت برای رشد و منفعت را از پژوهش بازار گرفته تا تولید محصول، بسته بندی، تبلیغ و فروش مدیریت کردند.

با گذشت زمان، تمام بخش های صنعتی عملا ابعادی از نقش مدیر محصول را اختیار کرده اند. حتی مؤسسه های خدماتی نیز برای برگردان نیازها و بینش مشتری به ارائه خدمات بر گونه ای از نقش مدیریت محصول تکیه می کنند.

در برخی بازارها، این نقش به دو حوزه مدیریت محصول و مدیریت بازاریابی محصول تقسیم می شود.

مدیر بازاریابی محصول بیشتر بر بازاریابی و هماهنگی برون گرا تمرکز دارد، درحالی که مدیر محصول بخش اعظم تلاش های خود را بر هماهنگی داخلی، خصوصا با گروه های تحقیق و توسعه و مهندسی، متمرکز می کند. هر دوی این نقش ها به منظور تضمین انسجام و هماهنگی در گروه های ذی نفع همکاری تنگاتنگی با یکدیگر دارند.

مدیریت محصول مدیریت پروژه نیست!

با آنکه شغل مدیریت محصول نیز شامل انجام هماهنگی های درون گروهی بسیاری است، نباید آن را با مدیریت پروژه اشتباه گرفت. مدیر پروژه مسئولیت هماهنگی و راهنمایی گروه هایی را بر عهده دارد که روی نوآوری های موقت و منحصربه فرد کار می کنند، اما مدیر محصول پیشنهادات خود را از طریق مطالعه تجاری و از منظر مدیریتی ارائه می دهد.

مزیت مدیریت پروژه در این است که استانداردهای صنعتی و اقدامات تأییدکننده آن به خوبی تعریف شده و مشخص هستند، درحالی که نقش مدیر محصول به طور قابل توجهی در مقیاس صنعتی تعریف نشده باقی مانده است. معدود مؤسساتی هستند که به آموزش مدیران محصول می پردازند، اما برخلاف نهادهایی که در حوزه مدیریت پروژه وجود دارند، در حوزه مدیریت محصول هیچ پیکره دانش استاندارد یا هیچ نهاد تأییدکننده ای وجود ندارد. هم برای مدیر محصول و هم برای مدیر پروژه امر رایجی است که برای تولید محصول جدید یا مقدمات ارتقای محصولات فعلی در کنار هم کار کنند.

مطلب مرتبط:7 درس مدیریتی مهم که در مقام یک مدیر محصول فرا می گیرید

مهارت های لازم برای موفقیت در حرفه مدیریت محصول:

با توجه به گستره وسیع وظایف مدیر محصول، برای موفقیت در این زمینه به مجموعه ای از مهارت های گوناگون نیاز است که عبارتند از:

- توانایی درک عمیق یک بخش خاص از بازار یا گروه بندی مشتریان؛

- آشنایی با کاربرد خاص محصولات برای مشتریان؛

- کنجکاوی برای کشف و شناسایی چالش های مشتری و برگردان آن چالش ها به ایده هایی برای محصولات یا خدمات؛

- توانایی طراحی یک طرح تجاری سرمایه گذاری برای تولید محصول جدید یا ارتقای محصول فعلی؛ داشتن مدرک تحصیلی در حوزه بازرگانی، به ویژه در رشته MBA، برای این شغل بسیار مفید است.

- مهارت های تفکر انتقادی که برای ارزیابی نیازهای مشتری، پیشنهادات رقیب و گرایش های اصلی روز و برگردان این اطلاعات به طرح های سرمایه گذاری ضروری اند؛

- توانایی هدایت و رهبری غیررسمی اطرافیان، یعنی بدون نیاز به ارائه گزارش رسمی به مسئولان بالادستی؛

- مهارت های ارتباطی نوشتاری و گفتاری بسیار خوب، با تأکید بر مهارت های متقاعدسازی.

ممکن است بر حسب ماهیت پیشنهادها، به سطح بالایی از تخصص فنی نیز نیاز باشد. بسیاری از مدیران محصول دارای سوابق فنی، از جمله مدرک مهندسی، هستند.

مسیر شغلی رسیدن به جایگاه مدیریت محصولی:

مدیران محصول می توانند با هر نوع سابقه ای وارد این حوزه شوند، از جمله:

- مهندسی، تحقیق و توسعه

- مدیریت کیفیت یا عملیات

- پشتیبانی فنی

- ارتباطات بازاریابی

- پشتیبانی مشتری

- پشتیبانی فروش

علاوه براین، برخی سازمان ها افراد را به طور مستقیم از مؤسسات حاضر در بازار هدف استخدام می کنند. راه های زیادی برای رسیدن به این شغل جذاب و مهم وجود دارد.

مسیر شغلی پیش روی مدیران محصول:

با آن که مدیران محصول می توانند در همان مقام یا بخش اداری خود ترفیع یابند، اما برای مدیران محصول باتجربه دستیابی به جایگاه هایی نظیر مدیریت کل و مدیریت کارکردی نیز امری طبیعی است. من شخصاً مدیران محصول را تا سطوح مدیریت فروش، مدیریت بازاریابی و سایر سطوح مدیریت کلی ترفیع داده ام. دانش وسیع مدیران محصول از صنعت، عرضه محصول و عملیات، آنها را برای بسیاری از نقش های سازمانی مطلوب می سازد.

حرف آخر
حرفه مدیریت محصول سرشار از چالش ها و فرصت ها برای یادگیری و مشارکت در موفقیت یک سازمان است. این نقش تا حدی وظیفه کارآفرینی و تا حدی وظیفه مدیریت کلی را بر عهده دارد و افرادی که ترجیح می دهند با مسئولیت و استقلال بالا کار کنند از کار در این حرفه بسیار لذت می برند. در محیط های کاری امروز، اندک مشاغلی هستند که با فرصتی که برای تحقق موفقیت یک سازمان در اختیار مدیر محصول قرار می گیرد می توانند رقابت کنند.