بار سنگین حمل‌و‌نقل روی دوش صادرات

ایران در صادرات دو برابر کشورهای صنعتی برای حمل‌و‌نقل کالا هزینه می‌کند. معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت روز گذشته همابش حمل‌و‌نقل صادراتی را با این خبر کلید زد. افخمی راد هزینه حمل‌و‌نقل صادرات کالای خام را در ایران 35 درصد قیمت کالا عنوان کرد، درحالی‌که این رقم در کشورهای صنعتی 18 درصد است. به گفته وی توان عملیاتی بنادر ایران در سال 2014، 5میلیون و 163 هزار بوده است اما در امارات این رقم به 21میلیون و در چین به 182 میلیون می‌رسد که این ارقام نشان‌دهنده توان پایین عملیاتی بنادر در ایران در مقایسه با بزرگ‌ترین شرکای تجاری‌اش است.

افخمی راد با اشاره به مطالعات انجام شده توسط این سازمان گفت: اگر چه توان بنادر امارات در سطح پایین‌تری نسبت به ایران قرار دارد، اما با این وجود حدود چهار برابر ظرفیت عملیاتی بنادر ایران است، هزینه‌های عملیاتی در بنادر جنوب کشور از جمله بندر شهید رجایی به ازای هر کانتینر، 43 دلار است درحالی‌که این هزینه در رأس الخیمه 13 دلار و بندرسلاله عمان هفت دلار است.

رئیس سازمان توسعه تجارت تخلیه و بارگیری را در بنادر از دیگر مشکلات صادرات برشمرد و با جزییات بیشتری و براساس مقایسه‌های انجام شده توضیح داد: بررسی‌های ما در شش کشور نشان می‌دهد شاخص توقف در کنار اسکله و بارگیری در این شش کشور حدود 10 ساعت است، درحالی‌که در بندرعباس این شاخص حدود چهار روز، 9 ساعت و 45 دقیقه اندازه‌گیری شده و طبیعی است که با چنین میانگین زمانی هزینه‌ها تغییر پیدا کند و در نهایت در قیمت تمام شده تأثیر بگذارد. به گفته وی این مقایسه‌ها نشان می‌دهد، در تایوان زمان انتظار برای یک کشتی 9 دقیقه، در مالزی 18 دقیقه و در امارات 14 دقیقه است. همچنین مدت زمان تخلیه و بارگیری در تایوان پنج ساعت و مالزی سه ساعت و در جبل علی چهار ساعت درحالی‌که در بندرعباس چهار روز است.

رئیس سازمان توسعه تجارت ساختار خود مالکی کامیون‌ها را از دیگر مشکلات این حوزه عنوان کرد و گفت: کشور ما فاقد شرکت‌های حمل‌و‌نقل بین‌المللی است و ما اگر بخواهیم قیمت‌ها منطقی شود ناچار به ورود به رقابت و اجازه فعالیت به شرکت‌های بین‌المللی هستیم. رئیس سازمان توسعه تجارت ناوگان حمل‌و‌نقل کشور را بسیار ضعیف توصیف کرد و شرکت‌های حمل‌و‌نقل داخلی را به ارتقای کیفی کامیون‌هایشان توصیه کرد.

انتقاد از حوزه ریلی، عدم بازسازی در ناوگان هوایی به گفته وی از دیگر مشکلات ساختاری در حمل‌و‌نقل صادراتی کشور است. فرودگاه‌های دیگر موضوع قابل بحث معاون وزیرصنعت معدن و تجارت بود. به گفته وی فرودگاه‌های کشور با وجود موقعیت خوب، توان کسب درآمد از بابت ترانزیت هوایی را ندارند. افخمی گفت: این انتقادات به معنای نادیده گرفتن خدمات فعالان در این بخش نیست اما باید کاری کنیم که از شرایط حداکثر بهره‌برداری صورت و ایران در جایگاه واقعی خود قرار بگیرد.

افخمی‌راد گفت: با توجه به کاهش قیمت نفت، صادرات غیر‌نفتی از استقبال بیشتری برخوردار خواهد شد و قطعا مسیر سخت و دشواری خواهیم داشت، بنابراین باید از ظرفیت موجود حداکثر استفاده را ببریم و تلاش کنیم ظرفیت‌های جدید در کشورهای همسایه ایجاد کرده و تلاش کنیم با کاهش قیمت در ارائه کالای صادراتی، قدرت رقابت‌پذیری کالاهای ایرانی را بیشتر کنیم.

ایجاد سکوهای صادراتی در مناطق آزاد

مشاور رئیس جمهور و دبیر شورای عالی مناطق آزاد دیگر سخنران این همایش سکوهای صادراتی را سیاست جدی این دبیرخانه برشمرد و گفت: امیدواریم با سیاست‌های ابلاغی رئیس جمهور بتوانیم سرانجام خوبی را برای مناطق آزاد رقم بزنیم؛ این در شرایطی است که طی دو سال گذشته مناطق آزاد کشور به ریل اصلی خود بازگردانده شده‌اند.

اکبر ترکان سهم مناطق آزاد و ویژه اقتصادی را از کل صادرات کشور 70 درصد عنوان کرد و افزود: امسال سکوی صادراتی در شلمچه و پایانه صادراتی 12 هکتاری در ماکو افتتاح شد و همچنین پایانه صادراتی سرخس در دست ساخت بوده و منطقه آزاد ارس نیز در دست توسعه است. به گفته وی تبدیل شدن جاسک و احیای اقتصاد ایران در دریای عمان یکی از خواسته‌های رئیس جمهور است و به‌زودی جاسک به‌عنوان پایانه دوم صادرات نفت خام در کشور تبدیل می‌شود. مشاور رئیس جمهور درباره اهداف افزایش تعداد مناطق آزاد گفت: انتخاب مناطق آزاد براساس سیاست گسترش صادرات به کشورهای همسایه است، چرا که فرآورده‌های نفتی و پتروشیمی بازارهای جهانی خوبی دارد و باید برای آن بازارسازی کرد. 

به گفته وی منطقه آزاد مهران به‌عنوان سکوی صادراتی به عراق تعیین شده، همچنین منطقه آزاد اردبیل برای کار با آذربایجان و اینچه برون برای ترکمنستان و قزاقستان ایجاد می‌شود. دبیر شورای‌عالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی گفت: مناطق آزاد و ویژه اقتصادی توانمندی و ظرفیت تبدیل شدن به پارک‌های لجستیکی را دارند. این توانمندی در سرخس، سلفچگان، دوغارون، چابهار، کیش و مناطق ویژه بندری وجود دارد. ترکان از ساخت بندری 37 هزار تنی در کیش، یک فرودگاه در هندورابی، خم چنین ساخت یک بندر توسعه‌ای در قشم خبر داد.

به گزارش «فرصت امروز» و به نقل از روابط عمومی سازمان توسعه تجارت همایش تخصصی حمل‌ونقل صادراتی، فرصت‌ها و چالش‌ها در روز گذشته در این سازمان با حضور مسئولان و مدیران حوزه تجارت و حمل‌و‌نقل برگزار شد. جایگاه حمل‌ونقل در چرخه تجارت خارجی کشور، نقش سرمایه‌گذاری خارجی در توسعه حمل‌ونقل صادراتی، توانمندی‌های بنگاه‌های داخلی در حوزه حمل‌ونقل صادراتی، راهکارهای کاهش هزینه‌های لجستیک تجاری و عملکرد بنادر، فرودگاه‌ها و پایانه‌های صادراتی و کانتینری، و نقش بیمه‌ها در توسعه حمل‌ونقل صادراتی از محورهای این همایش بود.