داستان جین؛ از قله‌های صادرات تا حضیض واردات

با توجه به تغییر فضای سیاسی- اقتصادی کشور پس از اجرایی شدن برجام و باز شدن افق‌های تازه اقتصادی برای سرمایه‌‌گذاری، بدون تردید برخی صاحبان سرمایه یا حتی فعالان فعلی بازار به دنبال یافتن سوژه‌هایی نوین برای سرمایه‌‌‌گذاری هستند. از این رو وزارت صنعت، معدن و تجارت با توجه به این مهم اقدام به انتشار فهرستی از اولویت‌های سرمایه‌‌گذاری در سال آینده کرده که در میان آنها یکی از زمینه‌های مورد توجه مسئولان در بخش‌های مختلف نساجی بوده است. این درحالی است که در برخی اخبار عنوان شده که صنعت نساجی کشورمان درگیر مسائل و مشکلات اقتصادی متفاوتی است ولی با توجه به سوژه‌های متفاوت سرمایه‌‌گذاری و البته دانستن نیازهای بازار هنوز هم جا برای سرمایه‌‌گذاری هدفمند وجود دارد که یکی از آنها را می‌توان در زمینه تولید پارچه جین دانست.

در این زمینه «فرصت امروز» از چالش‌ها و فرصت‌های سرمایه‌گذاری در این زمینه برای آنهایی که به دنبال یافتن فرصتی برای سرمایه‌گذاری هستند گفته تا شاید بتوانند دقیق‌تر برای سرمایه‌های خود برنامه‌ریزی کنند.

در زمینه تولید جین نزول کرده‌ایم

محمدکاظم عمید، معاون فنی انجمن صنعت نساجی ایران با اشاره به جایگاه اقتصادی قابل قبول این صنعت در سراسر جهان به «فرصت‌امروز» می‌گوید: به‌طور کلی پارچه جین از مدت‌ها قبل در کشورمان تولید می‌شود و به نوعی یکی از تولیدکنندگان بنام در این زمینه بودیم، اما تقریباً از ابتدای دهه 90 تا به امروز بنا به دلایلی این جایگاه خدشه‌دار شد و کم‌کم روند تولید پارچه جین رو به نزول حرکت کرد.

عمید نخستین تولید‌کننده پارچه جین در ایران را شرکت حوله و بلوجین پوشش ایران عنوان کرد و افزود: این کارخانه که می‌توان آن را پیشگام تولید پارچه جین در ایران دانست در شهرستان رشت قبل از انقلاب اسلامی پایه‌گذاری شد و برای مدت‌ها با استفاده از تجهیزات و ماشین‌آلات بسیار پیشرفته‌ای که آن زمان در اختیار داشت نسبت به تأمین پارچه جین اقدام کرد اما همانطور که اشاره شد این روند اکنون جهتی کاملاً متفاوت به خود گرفته است.

معاون فنی انجمن صنعت نساجی ایران به سادگی تولید پارچه جین اشاره کرد و گفت: در صنعت نساجی تولید پارچه جین با توجه به موضوع تار و پودی بودنش به‌عنوانی یکی از تولیدات بسیار ساده شناخته شده و تکنولوژی خاصی برای آن متصور نیستیم چون هر کارخانه‌ای که دارای این دستگاه‌ها باشد می‌تواند برای تولید پارچه جین برنامه‌ریزی کرده و نسبت به تولید اقدام کند، اما نباید فراموش کنیم تولید پارچه جین به دو صورت صورت می‌گیرد که عبارت است از پارچه‌ای که پود آن نخ پنبه سفید است اما پودی که در آن استفاده شده رنگ شده است و در حالت بعدی هر دو نخ استفاده شده یعنی تار و پود سفید رنگ است و پس از بافت رنگرزی خواهد شد که نشانه آن سفید بودن پشت پارچه است.

این مقام صنفی درباره وضعیت تولید پارچه جین در کشورمان گفت: با توجه به اینکه اکنون واحدهای تولید پارچه ما با ظرفیت بسیار پایین مشغول به تولید هستند و به نوعی تولید مستقیم پارچه جین نداریم، نمی‌توان در این زمینه آمار و اطلاعاتی ارائه کرد درصورتی که به‌عنوان مثال درباره پارچه فاستونی آمار دقیق داریم که میزان تولید و مصرف 15 میلیون متر در سال است ولی همانطور که اشاره شد چون امروز بافندگی‌ها به صورت سفارشی اقدام به تولید پارچه جین می‌کنند، نمی‌توان میزان دقیقی از تولید کشور را متصور شد هرچند در نقطه مقابل یعنی میزان مورد تقاضا نیز آماری دقیق در اختیار نداریم.

عمیدی در ادامه تصریح کرد: اگرچه موضوع تولید پارچه جین را یکی از ساده‌ترین تولیدات در صنعت نساجی اعلام می‌کنیم اما همین تولید ساده زمینه‌ای برای فعالیت‌های اقتصادی پایین‌دستی است به صورتی که وقتی یک بافنده نخ مورد نیازش را تأمین و پارچه بافته شده را تولید می‌کند واحدهای پایین‌دستی مثل رنگرزی و سنگ‌شویی تازه فعال شده و می‌توانند مراحل تکمیلی را برای این پارچه آغاز کنند.

وی در مورد اشتغال‌زایی تولید پارچه جین گفت: به‌طور کلی صنعت نساجی یکی از مهم‌ترین صنایع برای ایجاد اشتغال در اقصی‌نقاط دهکده جهانی است، اما اگر بخواهیم صرفاً درباره تولید پارچه جین سخن بگوییم لازم است بدانیم که متخصصان برای طراحی یک واحد تولیدی برای ایجاد هر شغل در این بخش  (فقط تولید پارچه جین) 10 تا 15میلیون تومان سرمایه اولیه مدنظر خواهند داشت. لازم به یادآوری است این ارقام برای کارگاهی با ظرفیت تولید 5هزار متر پارچه جین و 50 فرصت شغلی مدنظر خواهد بود. این درحالی است که در مجموع برای طراحی کارخانه نساجی این رقم نزدیک به 35میلیون تومان است.

وی پارچه جین اصل را صد درصد متکی به نخ پنبه دانست، افزود: اگر به دنبال تولید پارچه اصل جین هستیم باید مواد اولیه آن یعنی نخ صددرصد پنبه نیز به میزان لازم داشته باشیم که این موضوع فعلاً با توجه به شرایط موجود بازار کمی خارج از تصور است و باید بیشتر برای آن برنامه‌ریزی کرد چون تأمین مواد اولیه یکی از رموز ادامه حیات تولید‌کننده است. در حال حاضر زیاد در این زمینه برنامه‌ریزی گسترده‌ای صورت نگرفته است.

فعلاً به بازار داخلی فکر می‌کنیم

در همین حال احمد قصابی، مالک کارخانه نساجی خوی، یکی از تولیدکنندگان بنام پارچه جین در کشورمان به «فرصت‌امروز» می‌گوید: اگر کسی قصد سرمایه‌‌‌گذاری در این زمینه دارد بهتر است خوب به بازارهایش فکر کرده و برای آن برنامه‌ریزی داشته باشد چون ورود به موضوع تولید پارچه بدون برنامه مساوی با شکست و زمینگیر شدن سرمایه‌ است.

قصابی با اشاره به توان تولید سالانه 6 میلیون متر پارچه جین در نساجی خوی افزود: با درنظر گرفتن میزان نیاز داخلی پارچه جین اکنون امکان صادرات مهیا نیست و بهتر است صرفاً به بازارهای داخلی توجه داشت چون آنقدر زمینه فعالیت بالاست که اگر بتوان برای آن برنامه‌ریزی کرد دیگر نیازی به بازاریابی خارج از مرزها نیست، بنابراین برای ورود سرمایه‌گذاران جدید درصورت داشتن برنامه و تخصص هنوز فرصت‌زیادی باقی است.

این تولید‌کننده پارچه جین درباره سرمایه‌گذاری انجام شده در این زمینه تصریح می‌کند: به‌طور کلی کارخانه مذکور از مدت‌ها قبل راه‌اندازی شده و در زمینه‌‌های مختلف تولیداتش را روانه بازار کرده است اما از دوسال قبل با توجه به ظرفیت‌های موجود بازار در زمینه تولید پارچه جین نیز اقدام کرد. اگر کسی تصمیم به شروع کار از صفر داشته باشد برای راه‌اندازی یک واحد تولیدی با ظرفیت یاد شده نیازمند نزدیک به 30میلیون یورو  (نزدیک به 12 میلیارد تومان) سرمایه ‌اولیه است که این میزان سرمایه‌گذاری در شیفت‌های مختلف کاری منجر به ایجاد 450 فرصت شغلی خواهد شد.

وی درباره دوره بازگشت سرمایه در تولید پارچه جین اظهارنظری نکرد و گفت: با درنظر گرفتن شرایط فعلی اقتصاد نباید زیاد انتظار بازگشت زود سرمایه ‌اولیه را داشته باشیم چون فعلاً مشکلات عمده‌ای در تولید پارچه برای تولیدکنندگان وجود دارد که عمده‌ آن در تأمین مواد اولیه است و به نوعی موضوع مالیات و بیمه نیز به آن افزوده شده است.