قیمت دلار در صورت توافق دوطرفه زمین گیر می شود

به گزارش فرصت امروز به نقل از تجارت نیوز، طی دهه گذشته، هر بار که مذاکرات بین المللی ایران به نقطه امیدبخشی رسیده، دلار به آن واکنش سریع و مستقیم نشان داده است. اکنون نیز زمزمه هایی از احیای مجدد توافق یا گشایش های محدود بین ایران و آمریکا شنیده می شود؛ زمزمه هایی که بلافاصله نمود خود را در آرامش نسبی دلار و کاهش معاملات هیجانی نشان داده است.

حرکت دلار روی موج سیاست

تجربه سال های ۱۳۹۲ و ۱۳۹۴ پس از توافق موقت ژنو و برجام، نشان داد که انتظارات مثبت روانی می تواند قیمت دلار را مهار کند. در آن مقطع، دلار از کانال ۳۵۰۰ به زیر ۳۰۰۰ تومان رسید. در مقابل، خروج آمریکا از برجام در ۱۳۹۷ جهشی تاریخی در بازار ارز رقم زد و در نتیجه آن، قیمت دلار تا مرز ۱۸ هزار تومان اوج گرفت.

پرواز ۱۴ هزار تومانی قیمت دلار با خروج آمریکا از برجام

بیشترین تأثیر بر قیمت دلار در ایران مربوط به تحریم های اقتصادی مرتبط با نفت و نظام بانکی بوده؛ به ویژه در زمان خروج آمریکا از برجام در سال ۲۰۱۸ بازار ارز به شدت تحت تاثیر قرار گرفت و قیمت دلار از چهار هزار تومان در ابتدای سال ۱۳۹۷ به بیش از ۱۸ هزار تومان در پایان این سال رسید. قطع فروش رسمی نفت، افت ذخایر ارزی بانک مرکزی، فرار سرمایه و رشد انتظارات تورمی دلایل اصلی رشد قیمت دلار در این برهه بود.

موج صعودی قیمت دلار به تشدید تحریم های بانکی در سال ۲۰۲۰ (۱۳۹۹) برمی گردد. نظام مالی ایران در لیست سیاه FATF قرار گرفت و تحریم بانک مرکزی تشدید شد. در این سال قیمت دلار به بیش از ۱۳ هزار تومان به بیش از ۳۰ هزار تومان رسید. در پی این تحریم ها مسیرهای رسمی تبادل ارز با اختلال همراه شد، واردکنندگان ناچار شدند با قیمت ارز نیمه رسمی یا بازار آزاد کالاهایشان را وارد کنند و تقاضای مردم برای خرید دلار جهت حفظ ارزش دارایی ریالیشان بیشتر شد.

با دقت بر نمودار افت و خیز قیمت دلار و بررسی سابقه تاریخی تحریم ها، واضح است که تحریم های نفتی و بانکی بیشترین تأثیر مستقیم و فوری را بر قیمت دلار گذاشته اند، چون جریان اصلی ورود ارز به کشور را هدف قرار داده و انتظارات تورمی را تحریک می کنند.

دلار ارزان می شود؟

اکنون در سال ۱۴۰۴، اگر چه توافقی رسمی اعلام نشده، اما اخبار غیررسمی از کانال های دیپلماتیک کافی بوده تا جو روانی بازار به طور موقت کنترل شود. فعالان اقتصادی بر این باورند که حتی یک توافق محدود برای آزادسازی منابع ارزی یا کاهش فشارهای بانکی می تواند نرخ دلار را بین ۱۰ تا ۳۰ درصد کاهش دهد.

بازار ارز ایران سال هاست که بیش از منطق اقتصادی، بلکه با نبض مذاکرات سیاسی بالا و پایین می شود. توافق یا عدم توافق، دیگر نه  فقط یک تصمیم سیاسی، بلکه عاملی سرنوشت ساز برای زندگی روزمره مردم شده است. باید دید این بار نیز مانند گذشته، سایه سنگین سیاست از سر اقتصاد برداشته خواهد شد یا خیر.

جدول کامل قیمت دلار و نرخ ارز