تنفیذ سیزدهم

دولت سیزدهم از امروز و پس از برگزاری مراسم تنفیذ حکم ریاست جمهوری از سوی مقام معظم رهبری، کار خود را رسما آغاز می کند و به نظر می رسد طی دو هفته آینده با معرفی کابینه و رأی اعتماد مجلس عملا پروسه جابه جایی دولت به پایان برسد. 

با پیروزی سیدابراهیم رئیسی در انتخابات 28 خردادماه 1400 بالاخره رویای اصولگرایان به واقعیت پیوست و با یکدست شدن حاکمیت حالا سردمداران هر سه قوه مقننه، مجرییه و قضائیه از این جناح سیاسی است. اصولگرایان امیدوارند که با پایان دولت اعتدالگرای روحانی و شروع به کار دولت اصولگرای رئیسی، اختلاف های سیاسی از میان رفته و موانع و مشکلات از پیش پای دولت-ملت برداشته شود. البته اصولگرایان یک بار پیش از این در دوره ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد این فرصت را داشتند که در سایه هماهنگی قوای سه گانه به کامیابی سیاسی برسند، اما مورد احمدی نژاد نشان داد که تجربه یکدست شدن حاکمیت نه تنها نتوانست جامعه ایرانی را به مدینه فاضله رهنمون سازد، بلکه اصولگرایان را هم دچار شکاف درونی مضاعفی کرد که تا آن روزگار کمتر در اردوگاه محافظه کاران سابقه داشت. پایان هشت سال عصر ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد به جای نشاط سیاسی و بهره مندی اقتصادی همانا رفتن ایران به ذیل فصل هفتم منشور شورای امنیت و اجماع جهانی و همه جانبه علیه کشورمان بود. رئیس جمهوری که روزگاری قطعنامه های تحریمی را «کاغذ پاره» ای خوانده و در بلاهتی شگفتانه «معجزه هزاره سوم» نام گرفته بود، حالا خود به «کاغذدان تاریخ» پیوسته و جایگاه و عیار سیاسی اش این روزها به اپوزیسیون نزدیک تر است تا پوزیسیون.

حالا اصولگرایان بار دیگر بهارستان و پاستور را فتح کرده اند و در معرض آزمون دوباره ای قرار گرفته اند که اصلا نمی خواهند به تجربه دفعه نخست بینجامد. هرچند نه رئیسی شخصیتی شبیه به احمدی نژاد دارد و نه منش سیاسی اش به منش سیاسی او شباهتی دارد. رئیس دولت نهم و دهم از شهرداری تهران در خیابان بهشت به ساختمان پاستور رسید، اما رئیسی از مرتبه سیاسی بالاتر و از ریاست قوه قضائیه به ریاست دولت سیزدهم رسید.

در این میان، اقتصاد ایران شرایط دشوار و پیچیده ای دارد و با چالش های متعددی دست و پنجه نرم می کند که در صدر آنها، موضوع تحریم و کرونا قرار دارد. دولت تدبیر و امید در حالی به کار خود پایان داده که نتوانسته از مهمترین دستاوردش یعنی برجام پاسداری کند و حسن روحانی بارها گلایه خود را از این موضوع بر زبان رانده است. او دیروز در آخرین روز دولت دوازدهم و در واپسین سخنرانی اش در مقام رئیس جمهور در سالن اجلاس سران، به دفاع از عملکرد هشت ساله دولتش پرداخت و خود را «فرمانده جنگ اقتصادی» خواند، «اما بدون سرباز». روحانی پیشتر نیز صراحتا گفته بود که فرصت دستیابی به توافق از دولتش گرفته شده است. او چند هفته قبل در مراسم افتتاح خط لوله نفت گوره به جاسک، مصوبه مجلس را دلیل باقی ماندن تحریم ها دانست و گفت که «اگر قانون مجلس جلوی ما را نگرفته بود، تقریبا قبل از عید نوروز، تحریم را برداشته بودیم.» اشاره او به مصوبه ۱۱ آذرماه مجلس است که نمایندگان مردم طرح «اقدام راهبردی برای لغو تحریم ها و صیانت از حقوق ملت ایران» را تصویب کردند و این طرح روز بعد با تایید شورای نگهبان به قانون تبدیل شد.

تاکنون شش دور مذاکرات سیاسی در قالب گفت وگوهای ایران با 1+4 در وین برگزار شده و گلایه روحانی نشان از آن دارد که پرونده مذاکرات احیای برجام از چندی قبل در دولت دوازدهم بسته شده بود. به نظر می رسد دولت تدبیر و امید نتوانسته از مهمترین دستاوردش پاسداری نماید و باید با برجام در حالی خداحافظی کند که سرنوشتش به دولت بعدی سپرده شده است؛ همچون مادری که کودکش را به دست نامادری می سپرد.

حالا دولت ابراهیم رئیسی در شرایطی بر سرکار می آید که اقتصاد ایران با تحریم های سختی مواجه است و فروش نفت به دلیل همین تحریم ها به پایین ترین حد خود رسیده است. در نتیجه دولت سیزدهم از درآمدهای ارزی چندانی برخوردار نیست. همچنین به دنبال عدم احیای برجام، منابع بلوکه شده ای که می توانست در شروع به کار دولت به کمک اقتصاد ایران بیاید، همچنان قفل است و عملا دست دولت رئیسی بسته است. در این شرایط رفع تحریم های بانکی و نفتی و بازپس گیری دوباره جایگاه ایران در بازار جهانی نفت برعهده وزیر نفت آینده خواهد بود.

از سوی دیگر، دولت رئیسی در حالی کار خود را آغاز می کند که یک سال و نیم از شیوع کرونا در ایران می گذرد و همزمان با پیک پنجم کرونا دلتا و تاخیر در روند واکسیناسیون، میزان تاب آوری کسب و کارها هم به پایین ترین حد خود رسیده است. بنابراین تردیدی نیست که یکی از مهمترین اولویت های دولت رئیسی، مدیریت بحران کرونا و تسریع در روند واکسیناسیون است، چراکه درجه تاب آوری اقتصاد ایران در برابر چالش های داخلی و شوک های بیرونی به شدت افت کرده و دولت جدید فرصت هیچ آزمون و خطایی ندارد.

همچنین کنترل تورم، مهار نقدینگی و مدیریت بحران بی آبی و خاموشی از دیگر دغدغه های دولت سیزدهم است. به نظر می رسد دولت ابراهیم رئیسی ماه های به نسبت سخت ‎تری را در مقایسه با شروع به کار دولت حسن روحانی در پیش داشته باشد. وقتی روحانی وارد ساختمان پاستور شد، از دو ماه قبل و پس از قطعی شدن نام او به عنوان رئیس جمهور هفتم، انتظارات تورمی و نرخ تورم رو به کاهش نهاد و اقتصاد ایران امیدوارانه شاهد کاهش نرخ ارز بود، اما رئیس جمهور هشتم در شرایطی وارد کارزار می شود که نرخ تورم و نقدینگی رو به افزایش است و پس از بن بست مذاکرات برجام، قیمت دلار هم رشد کرده و به انتظارات تورمی دامن زده است. بنابراین اولویت تیم اقتصادی دولت رئیسی دست کم در ماه های پیش رو و با توجه به وضعیت معیشت مردم باید حرکت به سمت مهار تورم باشد؛ در غیر این صورت بیم آن می رود که بی سابقه‎ ترین نرخ تورم در تاریخ اقتصاد پس از انقلاب در همان ماه های نخست دولت سیزدهم به ثبت برسد.

ارتباط با نویسنده: [email protected]