خط شکن عرصه بازاریابی ایران

فرصت امروز: در آخرین روزهای پاییز بود که دکتر احمد روستا، پدر علم بازاریابی نوین در ایران پس از مدتها مبارزه با بیماری سرطان در سن 73 سالگی درگذشت. دانشجویان رشته های مدیریت و حسابداری و کسانی که در حوزه بازاریابی مطالعه کرده اند، مطمئنا احمد روستا را می شناسند. او بیش از ۳۵ سال سابقه تدریس، تحقیق و مشاوره در امور مدیریت، بازاریابی، صادرات و مدیریت استراتژیک را به عنوان یکی از برترین اساتید بازاریابی کشور داشت و از جمله سوابق علمی وی می توان به عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی، عضو هیات علمی مدرسه عالی بازرگانی و عضو مدعو دانشگاه های برتر کشور از جمله دانشگاه صنعتی شریف، دانشگاه علامه طباطبایی، دانشگاه تهران، دانشگاه علم و صنعت و دانشگاه امیرکبیر اشاره کرد. مرحوم روستا کتاب های مختلفی در زمینه بازاریابی ترجمه و تالیف کرد که مدیریت بازاریابی، تحقیقات بازاریابی، رفتار مصرف کننده، با بزرگان بازاریابی، فروش در دوران بحران، کسب و کار سبز و از رویا تا واقعیت از جمله آنهاست.

به مناسبت درگذشت مرحوم دکتر احمد روستا، هفته گذشته مراسم بزرگداشتی با حضور جمعی از اساتید دانشگاه و مدیران حوزه بازاریابی، مدیریت و تبلیغات در مرکز فرهنگی و هنری ایده برگزار شد. در این مراسم، محمود دهقان با گرامیداشت یاد و نام احمد روستا او را خط شکن عرصه بازاریابی کشور نامید، حامد کاظمی از اجرای مدل های مختلف بازاریابی نوین توسط روستا سخن گفت، امیر کمالی به میراث روستا و پرسونال برندینگ مثبت و ماندگاری که او از خود برجای گذاشت، اشاره کرد و نادر عشقی پور به ذکر خاطره ای از مرحوم روستا پرداخت.

بازاریابی یعنی علم عملی و عمل علمی

در این نشست که به مناسبت بزرگداشت دکتر احمد روستا برگزار شد، دکتر محمود دهقان، بنیانگذار علم تبلیغات در ایران و فارغ التحصیل دکترای بازاریابی از دانشگاه بن آلمان به زحمات دکتر احمد روستا در عرصه بازاریابی کشور اشاره کرد و گفت: «دکتر روستا از معدود افرادی است که توانست یک رشته کاملا سنتی را در کشور علمی کند. او همیشه اعتقاد داشت که بازاریابی یعنی علم عملی و عمل علمی، چراکه معتقد بود بازاریابی صرفا پشت میزنشینی نیست.»

به گزارش موسسه فرهنگی و هنری ایده، این مدرس تبلیغات با اشاره به تلاش های دکتر روستا در تفهیم و تعمیم بازاریابی نوین در کارخانجات و کسب و کارهای خرد و کلان کشور و همینطور وضعیت آشفته بازاریابی در سال های پس از انقلاب ادامه داد: «در آن سالها احمد روستا با برخی جهالت ها و دشمنی های صورت گرفته در عرصه بازاریابی کشور مبارزه کرد تا توانست میخ بازاریابی نوین را در کشور بکوبد و بازاریابی کشور را از وضعیت آشفته ای که داشت، نجات دهد.»

به گفته دهقان، «وضعیت بازاریابی در آن روزها آشفته بود و نیاز به سروسامان داشت و این در شرایطی بود که حتی بعضا بسیاری از کارخانجات نه آشنایی چندانی با مفهوم بازاریابی داشتند و نه علاقه ای به تعمیم این علم به واحدهای فروش خود نشان میدادند. در چنین شرایطی خاطرم هست احمد روستا اعتقاد داشت این علم باید وارد سیستم تولید کشور شود که در نهایت پس از چندی توقف تولید در کشور خود کارخانه داران و صاحبان مشاغل برای رونق تولید و فروش از مدل های علمی ارایه شده در بخش بازاریابی توسط دکتر احمد روستا استقبال کردند و به بار هم نشستند.»

او احمد روستا را خط شکن عرصه بازاریابی کشور نامید و در خصوص کتاب های تالیف شده روستا گفت: «با کمتر چهره علمی در دانشگاههای کشور برخورد کرده ایم که توانسته باشد 70 کتاب علمی در حوزه تدریسش تالیف یا ترجمه کرده باشند، اما احمد از آن دسته چهره های علمی و عملی بود که توانست 70 کتاب برای دوستداران و علاقمندان و دانشجویان حوزه بازاریابی کشور از خود به جای بگذارد. کتاب هایی که هرگز موضوع تکراری در هیچ کدام از آنها نخواهید یافت و این در شرایطی بود که ما در سال های اول پس از انقلاب و حتی در طول جنگ، کتابی در عرصه بازاریابی و حتی تبلیغات نداشتیم. البته چند تا کتاب ترجمه شده با کیفیت سطح پایین پیدا میشد که متوجه موضوعیت آنهم نمیشدی.»

حق بزرگ احمد روستا بر رشته بازاریابی

حامد کاظمی، دکترای مدیریت کسب و کار از دانشگاه ایپک فرانسه، دیگر سخنران این نشست بود که با بزرگداشت یاد و نام دکتر احمد روستا گفت: «صراحتا باید گفت تا قبل از ورود دکتر احمد روستا به مقوله بازاریابی در کشور و تدریس وی در دانشگاه شهید بهشتی، بازاریابی نه تنها از وضعیت و جایگاه مشخصی برخوردار نبود بلکه کاملا ناشناخته و مبهم بود و از این رو باید گفت، دکتر احمد روستا حق بزرگی بر گردن رشته بازاریابی در کشور دارد، چراکه به واقع معتقدم حضور او، بازاریابی کشور را از آشفتگی نجات داد.»

به گفته وی، «در ابتدای انقلاب و حتی در دوران جنگ و پس از جنگ هم بسیاری از مقولات مدیریتی در کشور وجود داشت که آنطور که باید طبقه بندی نشده بود و به درستی تدریس نمیشد و حتی از وضعیت آموزشی و مدیریتی مشخصی هم برخوردار نبود، اما با حضور ایشان و تدریس ها و راهنمایی هایشان در کنار مقالات و سخنرانی ها و کتاب هایی که برای پیشبرد این مسیر ارائه دادند و دانشجویانی که تربیت کردند، حرکت بزرگی در حوزه بازاریابی و مدیریتی کشور رقم خورد.»

کاظمی که سابقه 28 سال کار مدیریتی در بخش های مختلف فروش را در شرکت های مختلف و بزرگی همچون پاناسونیک و سامسونگ در رزومه خود دارد، درباره تحولات صورت گرفته از سوی روستا در عرصه بازاریابی ادامه داد: «او موفق شد مدل هایی را در حوزه های مربوط به بازاریابی و مدیریت ارایه دهد که راهگشای نه فقط کسب و کارها که دانشجویان و علاقمندان این حوزه باشد. تدریس و حضور او در عرصه بازاریابی کشور، تحول بزرگی را در بخش مدیریتی کشور رقم زد و به عبارت بهتر و کوتاهتر، بازاریابی و مدیریت کشور را از آشفتگی نجات داد. از نظر بنده به عنوان دوست و همکار نزدیک دکتر احمد روستا، او تحول چشمگیری در بازاریابی سنتی کشور ایجاد کرد. به عبارتی بازاریابی تا قبل از راهنمایی و آموزشهای روستا، سمت و سوی درستی نداشت و پراکنده بود، اما با توجه به دانش و تسلط او به مباحث مدیریتی و بازاریابی موفق شد تا بسیاری از مباحث کلیدی بازاریابی و مدیریت را کانالیزه کند و به سمتی علمیتر پیش ببرد؛ چیزی که این کشور و کسب و کارها به آن نیاز داشت.»

پرسونال برندینگ مثبت و ماندگار روستا

امیر کمالی، مدرس برندینگ دانشگاه  تهران و عضو  هیات  علمی  آکادمی  برند  ایران نیز در ادامه این نشست به یکی از تاثیرات پرسونال برندینگ در افراد و چهره های شاخص اشاره کرد و گفت: «یکی از موضوعاتی که همیشه در پرسونال برندینگ مطرح است، همان تصویر ذهنی مثبت است که باید بتوانید چنین تصویر ذهنی مثبتی را از خودتان در ذهن مخاطب بسازید و این کار خیلی سختی است که این تصویر ذهنی همیشه مثبت باشد. این در حالی است که دکتر روستا دقیقا یکی از همان چهره هایی است که توانست در پرسونال برندینگ خودش یک تصویر ذهنی مثبت در ذهن مخاطب خلق کند و این یکی از ماندگارترین تاثیرات زندگی توامان با تلاش وی در حوزه بازاریابی و البته تدریسش در این دنیا بوده و هست.»

کمالی با اشاره به به سبک زندگی چهره های ماندگار دنیا توضیح داد: «چهره های ماندگار همیشه میدانند که در کدام مسیر در دنیا در حال حرکت هستند و از آینده زندگی شان مطلع هستند. آنها میدانند که قرار است چه رد پایی از خود در این دنیا باقی بگذارند. اساتید فراوانی در این دنیا و حتی در ایران خودمان داشتیم که کتاب های بسیاری نوشتند، اما هیچ کدام ماندگار نشدند و این در حالی است که تالیفات استاد احمد روستا در عرصه بازاریابی و نقش او در تعلیم و پرورش نسل جدید دانشجویان حوزه بازاریابی کاملا برجسته بوده و توانست در این حوزه ماندگار باشد.»

همچنین دکتر نادر عشقی پور در پایان این نشست به ذکر خاطره ای از مرحوم روستا پرداخت و گفت: «من از جمله افرادی ام که شاگرد شاگردان دکتر هستم چرا که معتقدم در این عرصه یعنی بازاریابی همه افردی که فعال این حوزه هستیم چه مستقیم یا غیرمستقیم تحت تعلیم دکتر روستا بوده ایم. بیهوده نیست به کسی عنوان چهره ماندگار اطلاق می شود، چراکه معمولا این دسته از انسان ها را با تلاش و البته توشه اخلاقی که در رفتار و اعمال و کارشان دیده ایم، می شناسیم و در ذهن ما باقی میمانند. خاطرم هست برای یکی از پروژه های ملی گردشگری که مزاحم دکتر روستا شدیم، او ضمن توصیه های پدرانه ای که داشت عنوان کرد شما به عنوان دانشجویان و فعالین حوزه بازاریابی لازم است بیشتر از همه مراقب رفتار و عملکرد خودتان در این حوزه باشید، چراکه در رشته ای قدم گذاشته اید که احترام و اعتبار خودش را از رفتار و عملکرد شما جوانان و فعالان حوزه بازاریابی در کشور می گیرد. پس مراقب عملکرد، رفتار، تعاملات و دانش خودتان باشید.»