رشد دوپله ای ایران در شاخص جذابیت سرمایه گذاری خارجی / جذاب ترین کشورها برای سرمایه گذاران خارجی را بشناسید

فرصت امروز: مرکز مطالعات اقتصادی دانشگاه میشیگان در مطالعه ای اقدام به معرفی شاخص جذابیت سرمایه گذاری مستقیم خارجی کرده است تا وضعیت بازارهای مختلف را از نظر میزان جذب سرمایه های خارجی با یکدیگر مقایسه کند. برای تهیه این شاخص، فاکتورهای مهم برای سرمایه گذاران در کشور میزبان سرمایه ها در ۱۰۹کشور دنیا در نظر گرفته شد. این ۱۰۹ کشور در مجموع ۹۷درصد از سرمایه های خارجی را جذب کرده اند و به همین دلیل مطالعه عملکرد آنها و مقایسه میزان جذابیت آنها می تواند تصویری صحیح از جریان سرمایه های خارجی در دنیا ارائه دهد.

براساس آنچه نشریه «آینده نگر» نقل کرده است، این گزارش ضمن ارائه اطلاعاتی جامع در مورد معرفی جذاب ترین کشورها برای سرمایه گذاری خارجی می تواند به دست اندرکاران اقتصادی کمک کند تا زمینه مساعدتری برای ورود سرمایه های خارجی فراهم کنند و جایگاه خود را در رده بندی های سال های بعد بهبود بخشند. همچنین این مطالعه می تواند به ما در پاسخ به این پرسش ها کمک کند که چرا روند سرمایه گذاری در کشورها اینقدر اهمیت دارد؟ سرمایه گذاران خارجی بازارهای هدف خود را چگونه شناسایی می کنند؟ چرا کشورهای دیگر برای جذب سرمایه های خارجی تلاش می کنند و ارزیابی میزان جذابیت یک کشور برای سرمایه گذاران خارجی تا چه اندازه اهمیت دارد؟

براساس این گزارش که با عنوان «جذابیت سرمایه گذاری مستقیم خارجی» تهیه شده است، عوامل مختلفی می تواند در انتخاب یک بازار برای سرمایه گذاری دخیل باشد؛ عواملی که ضرورتا اقتصادی نیست، بلکه وضعیت سیاسی و اجتماعی و منابع طبیعی کشور را هم دربر می گیرد و حتی زیرساخت های حمل و نقلی را هم شامل می شود. از جمله این عوامل می توان به سطح تکنولوژی در فرآیند تولید کشور میزبان سرمایه، سطح تحصیلات نیروی کار در کشور میزبان سرمایه و سطح توسعه یافتگی بخش مالی و سازمانی در این کشورها اشاره کرد.

شاخص چگونه تهیه شده است؟

برای تهیه این شاخص، سه عامل در نظر گرفته شد: اول پیش زمینه های اقتصادی، دوم عوامل زیرساختی و سوم عوامل خارجی.

پیش زمینه هایی که برای جذب سرمایه های خارجی اهمیت بسیار زیادی دارند، عبارتند از: ثبات اقتصاد کلان و ثبات سیاست های اقتصادی، ساختار مالی و توسعه یافتگی اقتصادی، مدیریت عمومی اقتصاد و در نهایت فضای تجارت و کسب و کار در کشورها که می تواند زمینه را برای ایجاد انگیزه و کار بیشتر فراهم کند. در بخش ثبات اقتصاد کلان و ثبات سیاست های اقتصادی هم مسئله نوسانات نرخ رشد اقتصادی در کشور، نرخ تورم، نوسانات نرخ برابری ارز موثر، شمار بحران های ارزی در کشور و شمار تغییرات بالاتر از ۲۵درصدی نرخ ارز در تاریخ اقتصادی کشور میزبان سرمایه اهمیت زیادی دارد. این نوسانات زیاد نشان می دهد که کشور میزبان ثبات اقتصادی کافی ندارد و از این نظر برای سرمایه گذاری مطلوبیت چندانی ندارد. به علاوه نسبت تراز حساب جاری به تولید ناخالص داخلی، نسبت تراز مالی به تولید ناخالص داخلی و نسبت بدهی های ناخالص دولت به تولید ناخالص داخلی هم از فاکتورهایی است که نمایش دهنده ثبات اقتصاد کلان کشور است.

در بخش عوامل زیرساختی نیز پنج دسته از عوامل اثرگذار هستند: اول دسترسی به بازار و پتانسیل های بازاری، دوم دارابودن منابع طبیعی و انسانی غنی، سوم هزینه تولید در کشور میزبان سرمایه با توجه به پتانسیل های موجود در آن کشور، چهارم عملکرد لجستیکی در کشور میزبان سرمایه و در نهایت، وضعیت ارتباطی و مخابراتی این کشور که در عصر جدید اهمیت زیادی برای سرمایه گذار خارجی دارد و امکان ارتباط و انتقال اطلاعات را فراهم می کند.

همچنین در سومین بخش که عوامل خارجی نام دارد، وضعیت کلی اقتصاد کشور و سطح حضور شرکت های چندملیتی در کشور، سطح فعالیت های خلاقانه و نوآوری در کشور اهمیت دارد؛ مسائلی که می تواند سرمایه ها را روانه بازارهای یک کشور خاص کند و سرمایه گذاران را به بالابودن نرخ بازگشت سرمایه امیدوار کند. شمار شرکت های چندملیتی فعال در کشور میزبان و سهم درون ریز سرمایه های خارجی به کل سرمایه گذاری خارجی در دنیا، شاخص پیچیدگی بازار و شاخص پیچیدگی کسب و کارها در کنار شاخص اطلاعات در کشورهای مختلف از مسائل بسیار مهمی است که در این بخش مورد مطالعه قرار گرفته است.

به هر یک از این فاکتورها عددی بین صفر تا ۱۰۰ نسبت داده شده است و برآیند آنها شاخص کلی جذابیت سرمایه گذاری خارجی را در کشور نشان می دهد. طبق این مطالعه نقش عوامل زیرساختی در جذب سرمایه های خارجی در کشور بیش از دیگر عوامل است. دومین عامل تاثیرگذار را می توان پیش زمینه های اقتصادی و در نهایت عوامل خارجی دانست.

جایگاه ایران در شاخص جذابیت سرمایه گذاری خارجی

در ابتدا بهتر است تصویری کلی از اقتصاد ایران در سال جاری و شاخص های تهیه شده توسط این مرکز مطالعاتی در مورد فاکتورهای مختلف ارائه دهیم؛ ارزش تولید ناخالص داخلی ایران بر مبنای قیمت های جاری برابر با ۳۶۸.۵ میلیارد دلار آمریکا است. در سال جاری ارزش تولید ناخالص داخلی ایران بر مبنای قیمت های ثابت با نرخ ۳.۳درصد نسبت به سال قبل رشد می کند و میزان هزینه های کلی دولت به مرز ۱۷.۹درصد تولید ناخالص داخلی خواهد رسید. انتظار می رود نرخ تورم در ایران برابر ۱۱.۲درصد باشد و این کشور ۱۹.۵میلیارد دلار سرمایه خارجی جذب کند.

در سال جاری شاخص ثبات اقتصاد کلان در ایران برابر با ۶۹.۱ اعلام شد که در میان ۱۰۹ کشور دنیا جایگاه ۹۱ را به ایران اختصاص داد. ایران از نظر شاخص ثبات اقتصاد کلان نسبت به سال ۲۰۱۶، هشت پله ارتقای جایگاه پیدا کرده است. شاخص ثبات ساختار مالی و توسعه ایران برابر با ۱۲.۹ بود و ایران در سال جاری جایگاه ۷۹ دنیا را به خود اختصاص داد. در سال گذشته ایران پنجاه و هشتمین کشور دنیا از نظر شاخص ثبات ساختار مالی و توسعه بود. شاخص عملکرد موسسات در ایران برابر با ۲۲.۹ اعلام شد و ایران در میان ۱۰۹ کشور با یک پله ارتقای جایگاه نسبت به سال قبل توانست رتبه ۱۰۰ دنیا را به خود اختصاص دهد. شاخص فضای کسب و کار در ایران در سال ۲۰۱۷ برابر با ۶۶.۴ اعلام شد و ایران با دو درجه تنزل جایگاه توانست در پله ۷۰ جدول دنیا قرار بگیرد.

برمبنای این مطالعه، شاخص جذابیت سرمایه گذاری برای کشور آمریکا برابر با ۷۳.۵ است که بالاترین شاخص تهیه شده در دنیا است. به این معنا که سهم اعظم سرمایه های خارجی دنیا تمایل دارند وارد بازار آمریکا شوند. یکی از مزایای مهم آمریکا، حمایت از سرمایه های خارجی و سرمایه داران است که امنیت سرمایه گذاری در این کشور را بیشتر کرده است.

دومین کشور جذاب برای سرمایه گذاران خارجی، هنگ کنگ است و علاوه بر ثبات اقتصادی، سطح بالای آزادی اقتصادی و سهولت آغاز کار در این کشور نیز نقش مهمی در تقویت این جذابیت داشته است. بریتانیا، سوییس و آلمان در این رده بندی جایگاه سوم تا پنجم را دارند و کشورهای هلند و سنگاپور و دانمارک و سوئد و کره جنوبی پنج کشور دوم این فهرست هستند. شاخص جذابیت سرمایه گذاری خارجی در کشور امارات برابر با ۵۷.۷ است و این کشور بیست و سومین کشور جذاب برای سرمایه گذاران خارجی است. چین بیست و پنجمین کشور جذاب، مالزی سی و یکمین و قطر سی و هشتمین کشور جذاب برای سرمایه گذاران خارجی است.

ترکیه در این رده بندی جایگاه ۴۷، عربستان جایگاه ۴۸، روسیه جایگاه ۵۰ و عمان جایگاه ۵۲ را دارد. شاخص جذابیت سرمایه گذاری خارجی ایران در سال قبل برابر با ۴۰.۴ بود و این کشور در میان ۱۰۹ کشور مورد مطالعه جایگاه ۷۶ را به خود اختصاص داده بود. جذابیت ایران برای سرمایه گذاران خارجی مشابه کشورهای مصر، اکوادور، کنیا، گواتمالا، نامیبیا و درنهایت پاراگوئه بود. شاخص جذابیت سرمایه گذاری خارجی برای کشورهای الجزایر و پاکستان و ونزوئلا و یمن پایین تر از ایران بود. پنج کشوری که کمترین جذابیت را برای سرمایه گذاران خارجی داشتند یمن و عراق و سودان و چاد و جمهوری آفریقای مرکزی بودند که اغلب با درگیری های خارجی یا داخلی دست به گریبان هستند. این بی ثباتی سیاسی، مانع از ثبات اقتصادی در این کشورها شده و سرمایه گذاران خارجی را از بازار این کشورها خارج کرده است.