گمانه زنی ها درباره ابعاد بزرگ ترین حادثه دریانوردی جهان در 3 دهه اخیر ادامه دارد / رازهای تراژدی سانچی

فرصت امروز: کنجکاوی ها درباره رازهای تراژدی سانچی همچنان ادامه دارد؛ این نفتکش ۲۷۴ متری که با پرچم پاناما در تملک شرکت ایرانی برایت شیپینگ بود، ۲۵ آذرماه از بندر عسلویه بارگیری کرد و سپس برای تحویل محموله به سمت کره جنوبی حرکت کرد، اما در ساعات پایانی روز شنبه شانزدهم دی ماه (ساعت ۲۰ به وقت محلی) در سواحل شرقی چین با یک کشتی باری چین با پرچم هنگ کنگ برخورد کرد، به طور کامل آتش گرفت و تمام خدمه آن که ۳۲ نفر شامل ۳۰ ایرانی و دو بنگلادشی بودند، ناپدید شدند. در این میان، کشتی چینی به جز خسارت جزیی هیچ تلفاتی نداد و تمام خدمه آن جان سالم به در بردند. سانچی همچنین حامل ۱۳۶ هزار تن میعانات گازی بود که این میعانات متعلق به شرکت ملی نفت ایران بود و قرار بود تا به شرکت هانوا توتال کره جنوبی تحویل داده شود.

با این همه، عملیات کمک رسانی به سانچی در طی هشت روز بیم و امید هیچ کمکی به این نفتکش ایرانی نکرد و سانچی درنهایت غرق شد و تنها اثر باقیمانده از این کشتی عظیم الجثه، جعبه سیاهی است که ابتدا به کشور پامانا و سپس به ایران تحویل خواهد شد. گفته می شود این جعبه سیاه، آرشیو کاملی از داده های ثبت شده در رادارهای کشتی، صحبت های ضبط شده پیش از بروز حادثه در اتاق فرمان و. . . را در خود دارد و می تواند پرده از سوالات و ابهامات بسیاری کنار بزند؛ اینکه چرا نفتکش غرق شده ایرانی زیر پرچم پاناما بود، ارزش نفتکش سانچی به همراه بارش چقدر بوده است، چرا کشتی باری چینی در این حادثه تلفاتی نداد و پرداخت زیان محموله سوخته شده با کدام کشور است و . . . .

در همین زمینه، محمود خاقانی، کارشناس نفت و انرژی معتقد است که مسائل حقوقی سانچی بسیار پیچیده است، به این دلیل که حادثه در آب های چین رخ داده و کشتی در آب های ژاپن غرق شده است. خاقانی در گفت وگو با خبرآنلاین با بررسی ابعاد مختلف حادثه سانچی گفت: نفتکش سانچی با سرمایه گذاری قابل توجهی قبل از خصوصی سازی شرکت ملی نفتکش ایران، از سال ۱۳۸۴ برای ساخت سفارش داده شده و در سال ۲۰۰۸ میلادی ساخت آن تکمیل و تحویل داده شد. سانچی نفتکشی از نوع نفتکش های مدرن محسوب می شد.

او ادامه داد: پس از وقوع حادثه، به طور طبیعی چینی ها و کسانی که خود را به منطقه رساندند؛ از خطر آلوده شدن منطقه بسیار نگران بودند، آنها بیشترین سعی را در کنترل و خاموش کردن آتش داشتند، اما وقتی متوجه شدند که کنترل آتش به این سادگی ها نیست ترجیح دادند که محموله نفتکش به جای اینکه منطقه و دریا را آلوده کند بسوزد.

مقصر تصادف کدام کشتی است؟

خاقانی با اشاره به وضعیت کشتی سانچی و کشتی چینی که تصادف کرده، ادامه داد: نفتکش سانچی حدود ۱۶۴ هزار تن وزن داشت و وزن محموله آن ۱۳۶ هزار تن متریک، معادل ۹۶۰ هزار بشکه میعانات گازی بود که از پارس جنوبی بارگیری شده بود. کشتی فله بری که با سانچی تصادف کرد، به نام CF کریستال حامل گندم از مبدا آمریکا به مقصد چین و بیمه بوده است. محموله سانچی را شرکت کره جنوبی به نام هانوا توتال پتروشیمی خریده بود.

او افزود: براساس گزارش نشریه پلاتش، بابت محموله ای که از دست رفته، بیمه خسارت شرکت هانوا را پرداخت خواهد کرد. ضمنا این شرکت هیچ گونه مسئولیتی از بابت خسارات واردشده به محیط زیست محل حادثه، غرق شدن نفتکش و یا موضوع تصادف ندارد.

خاقانی با اشاره به اینکه نفتکش ها بیمه برجام اند، گفت: پس از توافق برجام بیمه های بین المللی از تاریخ ۲۰ فوریه ۲۰۱۷ شروع به بیمه کردن نفتکش هایی که حاوی نفت خام، فرآورده های نفتی، میعانات گازی و . . . بودند از جمله نفتکش های متعلق به شرکت ملی نفتکش ایران کردند. حدود نیمی از ۶۵ فروند نفتکش های شرکت ملی نفتکش ایران در حال حاضر بیمه بین المللی هستند. درواقع شرکت های بیمه به این منظور روشی را تعریف کردند که برای بیمه محموله های نفتی و گازی ایرانی و نفتکش های ایرانی نیازی به مشارکت همتاهای آمریکایی نباشد.

او ادامه داد: باید بررسی شود که چرا کشتی باری چینی ناگهان به سانچی برخورد کرد و سالم مانده است. بنابراین اگر عمدی در کار باشد، آنها می دانستند که نقطه ضعف این نفتکش کجاست. در دریاها، همه باید مانند پلیس فکر کنند و نه مانند قاضی. طرفی که در حال حاضر نگران است و وارد عمل خواهد شد، شرکت های بیمه هستند.

این کارشناس اقتصادی عنوان کرد: ۳۰درصد خسارت را دو شرکت بیمه ایران پرداخت می کنند، ۷۰درصد دیگر شرکت خارجی پرداخت خواهد کرد. اما موضوع حقوقی این حادثه خیلی پیچیده است. چون نمی دانیم که باری که بر این کشتی بوده به چه نحوی فروخته شده است.

او گفت: اگر باری که در بندر عسلویه بارگیری شده، FOB باشد دیگر مسئولیت محموله با فروشنده که ایران بوده، نیست و محموله متعلق به خریدار است. بنابراین محموله را خود خریدار بیمه می کند و کشتی را صاحب کشتی بیمه می کند، اما اگر CIF باشد، فروشنده هم بیمه محموله را عهده دار شده و هم هزینه حمل را می دهد. از کشتی که محموله تحویل داده شد، صاحب خریدار می شود. اگر این چنین باشد همه ضرر و زیان ها با فروشنده است.

ایران می تواند از چین شکایت کند؟

این کارشناس نفت و انرژی با تاکید بر اینکه همه باید منتظر باشند و هر اظهارنظری می تواند برعلیه کشور استفاده شود، گفت: ایران باید منتظر باشد تا شرکت های بیمه بررسی های شان را نهایی کنند و گزارش خود را منتشر کنند. اگر کشتی باری مقصر باشد، مانند خودرویی که تصادف می کند، کشتی ها هم بیمه دارند. به عبارتی بیمه گذار آن کشتی باید خسارت کشتی را بپردازد.

خاقانی گفت: اما مسائل حقوقی این موضوع بسیار پیچیده است. به این دلیل که حادثه در آب های چین رخ داد و در آب های ژاپن غرق شد. کشتی نیز با پرچم ایران حرکت نمی کرده و با پرچم پاناما در حال طی کردن مسیر بوده است.

خاقانی با اشاره به دلیل حرکت نفتکش ایران با پرچم پاناما، گفت: اگرچه مالکیت کشتی به شرکت ملی نفتکش ایران متعلق بوده، اما ملیت کشتی پانامایی بوده است. افرادی که سمت های سیاسی دارند وارد موضوع با اظهارنظرهای غیرتخصصی نشوند، ممکن است هرگونه اظهارنظری در زمان بررسی به زیان یا منفعت شخصی تمام شود.

چرا پاناما؟

این کارشناس نفت و انرژی بیان کرد: در دنیای کشتیرانی و حمل و نقل بین المللی جو خاصی حاکم است؛ به طور مثال کشتی هایی که پرچم ایران دارند، برای ورود به برخی بنادر دچار مشکل می شوند.

او ادامه داد: البته این شرایط مربوط به ایران نیست. پاناما شرایط اقتصادی فراهم کرده که از خیلی از شرکت ها مالیات نمی گیرد. نوعی درآمدزایی برای پاناما است. به همین ترتیب پرچم پاناما بر این نفتکش زده شده بود.