هواپیما های گمشده ای که روزها، ماه ها و سال ها بعد پیدا شدند / بزرگترین معمای هوانوردی جهان

فرصت امروز: سرانجام در سومین روز از عملیات تجسس، روز گذشته لاشه هواپیمای تهران-یاسوج در ارتفاع 4هزار و 500 متری دنا پیدا شد و عملیات امدادرسانی در حال انجام است. پرواز شرکت هواپیمایی آسمان صبح یکشنبه با 66 سرنشین در مسیر تهران به یاسوج پس از 55 دقیقه پرواز از صفحه رادار مرکز کنترل خارج شد و بر اساس اعلام نهادهای ذی ربط، خبر سقوط آن در منطقه کوهستانی پادنای سمیرم در 14 مایلی فرودگاه یاسوج اتفاق افتاد. در حقیقت، هشت دقیقه پس از اینکه این هواپیما از رادار اصفهان، به کنترل پرواز فرودگاه یاسوج تحویل داده شد و پیش از اینکه وارد کوه های دنا شود از رادار خارج شد و همین باعث شد تا عملیات تجسس برای پیدا کردن لاشه هواپیما این همه به طول بینجامد.

در همین زمینه، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات روز سه شنبه در صفحه اینستاگرام خود نوشت: «روشن بودن تلفن همراه (موبایل) یکی از مسافران هواپیمای ATR و تماس شهروند یاسوجی با یکی دیگر از مسافران صحت دارد و این تلفن تا ساعت هفت عصر همان روز روشن بوده است.»

محمد جواد آذری جهرمی ادامه داد: «مطلع شدیم که تلفن همراه یکی از مسافران پس از ناپدید شدن هواپیما روشن بوده و تا ساعت هفت عصر همان روز در دسترس بوده و سپس به دلیل احتمالی اتمام باتری خاموش می شود. موقعیت تلفن همراه در سایت روستای کهنگان سمیرم بوده است.»

وی افزود: «ادعای یکی از خبرنگاران در خصوص تماس شهروندی از یاسوج به یکی از مسافرین و 2 مکالمه 30 ثانیه ای و 72 ثانیه ای بررسی و بنا بر اطلاعات تماس ثبت شده، این ادعا صحیح است. تماس اول در ساعت 8:56 دقیقه در شمال پلیس راه نجف آباد به مدت 31 ثانیه برقرار و مکالمه دوم در ساعت 9:28 دقیقه و در منطقه روستای کهنگان بوده است. البته اظهارات خبرنگار مذکور مبنی بر ساعت ناپدید شدن صحت ندارد و بنا بر اظهارات سازمان هواپیمایی کشوری ساعت ناپدید شدن 9:34 دقیقه صبح بوده است.»

برآورد وزیر ارتباطات درست از آب درآمد

در نهایت، با استفاده از تحلیل های فرکانسی و جهت یابی تلفن همراه مسافرین مورد اشاره، منطقه احتمالی سقوط هواپیما حدس زده شد. با توجه به اینکه امکان عبور امواج از کوه وجود ندارد، تحلیل های فنی، منطقه قله پازن پیر را به عنوان منطقه احتمالی سقوط تشخیص داد. تیم های پایش فرکانسی هم از سوی سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی به منظور جهت یابی فرکانس های رادیویی احتمالی، به منطقه اعزام شدند و در پایان، لاشه هواپیمای مفقودشده در حالی پس از دو روز توسط نیروهای هوافضای سپاه پاسداران پیدا شد که در واقع، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در صفحه اینستاگرامی خود منطقه سقوط هواپیمای تهران - یاسوج را بر اساس مستندات موجود درست اعلام کرده بود.

۲۰۰هواپیما با عمر بالای۲۰سال در ناوگان هوایی ایران

هواپیمای سقوط کرده از نوع «آی تی آر» بوده، اما جزو هواپیماهای جدید خریداری شده بعد از برجام نبوده است. این هواپیما که دست دوم بوده، در زمان تحریم ها به صورت واسطه خریداری شده و به گفته رئیس سازمان هواپیمایی کشور، 25سال سن داشته است.

این در حالی است که به گفته وزیر راه و شهرسازی در «هفدهمین کنفرانس بین المللی مهندسی حمل و نقل»، هم اینک در ناوگان هوایی ایران ۲۰۰ هواپیمای فرسوده با عمر بالای ۲۰سال فعالیت می کنند.

این کنفرانس روز یکشنبه درحالی برگزار شد که خبر سقوط هواپیمای تهران-یاسوج همزمان با سخنرانی عباس آخوندی در این همایش منتشر شد و آخوندی با اشاره به این حادثه، نیاز کشور در حوزه حمل و نقل هوایی را ۵۰۰ هواپیما اعلام کرد و گفت: ما در حوزه ناوگان هوایی به ۵۰۰ هواپیما نیاز داریم. امروز در ناوگان هوایی ما ۲۰۰ هواپیمای فرسوده با عمر بالای ۲۰سال فعالیت می کنند که ممکن است هر لحظه دچار مشکل شوند. هرچند مشکل فرسودگی فقط مختص به ناوگان هوایی نیست و در سیستم جاده ای و ریلی نیز همین معضل گریبانگیر ما است. اگر بخواهیم در یک دوره پنج ساله به یک میانگین برسیم به بودجه ای ۲۸ میلیارد دلاری نیازمندیم که این رقم امروز وجود ندارد.

سوانح هوایی ایران در چند دهه گذشته

ایران باتوجه به تعداد بالای حوادث هوایی یکی از پرمخاطره ترین ناوگان هوایی در جهان را دارد. البته آمارهای دقیق و جمع بندی شده ای از کل تلفات انسانی این حوادث تاکنون به صورت رسمی اعلام نشده است، اما براساس اطلاعات شبکه ایمنی هوانوردی، تعداد ۱۷۲۰ نفر تا مرداد ۱۳۸۸ بر اثر سانحه های هوایی در ایران جان خود را از دست داده اند. البته در هشت سال گذشته هم شاهد سوانح هوایی متعددی بوده ایم که باید جانباختگان آنها را نیز به این آمارها اضافه کرد. افرادی که سوار بر ارابه های مرگ جان شان را از دست دادند، افرادی که حالا باید به تعداد آنها 66 مسافر هواپیمای ای تی آر تهران به یاسوج را هم اضافه کرد.

با این همه، یافتن لاشه هواپیما پس از سقوط در اقیانوس یا کوه یکی از سختترین بخش های امداد و نجات است. به عبارت دیگر، یافتن لاشه هواپیما ها پس از سقوط آنها در اقیانوس ها یا کوه ها یکی از مشکلاتی است که از ۵۰ سال پیش امدادگران و کارشناسان درگیر آن هستند و هنوز در برخی از مواقع یافتن لاشه هواپیما پس از سقوط روز ها، ماه ها و سال ها طول می کشد. در ادامه گزارش به برخی از نمونه های این گونه حوادث در تاریخ هوایی جهان می پردازیم.

«ام اچ ۳۷۰»؛ بزرگترین معمای هوایی جهان

به گزارش خبرآنلاین، چهار سال پیش پرواز شماره ۳۷۰ مالزی، ساعت ۱۲: ۴۲ بامداد به وقت مالزی، کولالامپور را با ۲۳۹ نفر سرنشین به مقصد پکن ترک کرد، ۳۷ دقیقه بعد ارتباط با کابین هواپیما قطع شد و از آن زمان تاکنون هنوز این هواپیما پیدا نشده است.

از آن زمان شایعات مختلفی درباره ام اچ ۳۷۰ منتشر شد، گروهی که می گفتند لاشه هواپیما را پیدا کرده اند تا گروهی هم می گفتند سقوط هواپیما را دیده اند اما هیچ کدام از این خبرها درباره پرواز مالزی واقعی نبود تا اینکه 508 روز پس از گم شدن هواپیما، در سواحل جزایر فرانسوی رئونیون در اقیانوس هند قطعه ای شبیه به بال هواپیما پیدا شد و چندی بعد کارشناسان تأیید کردند که این قطعه بال یک بوئینگ 777 است.

اما این تنها مدرکی بود که در طول این مدت از بوئینگ ۷۷۷ پیدا شد، از آن زمان تاحالا با وجود همکاری های مختلف از سوی کشورهای چین، استرالیا و مالزی هنوز این هواپیما پیدا نشده است.

سقوط در کوه های هیمالیای پاکستان

در ۲۵ اوت سال ۱۹۸۹، هواپیمای فوکر پاکستان که شهر گیلگیت را به مقصد اسلام آباد ترک کرده بود تنها چند دقیقه بعد از پرواز این هواپیما در کوه های هیمالیا پاکستان سقوط کرد.

این هواپیما ۵۴ نفر سرنشین داشت و در طی چند روز اول پس از سقوط آن ارتش پاکستان در کوه های هیمالیا به دنبال آن گشتند، بعد از آن گروهی خاص برای پیدا کردن هواپیما گم شده دست به کار شد آنها تا ۸هزار متری ارتفاع کوه ها را هم گشتند، اما هیچ اثری از این هواپیما پیدا نشد، همین موضوع باعث شد گمانه زنی های درباره پرتاب موشک به این هواپیما از سوی ارتش هند انجام شد.

۴ میلیون دلار برای پیدای کردن هواپیما در اندونزی

اولین روز ژانویه سال ۲۰۰۷، پرواز ۵۷۴ هواپیمایی آدام با ۱۰۲ سرنشین در تنگه ماساکار سقوط کرد. لحظاتی بعد از سقوط این هواپیما اخبار حاکی از وجود لاشه آن در کوه های اندونزی بود به همین دلیل نیروی هوایی مسئولیت پیدا کردن لاشه این هواپیما را بر عهده گرفت.

اما یک روز بعد مشخص شد که این هواپیما در تنگه ماساکار سقوط کرده است، به همین دلیل با وجود شرایط بد آب و هوایی دولت اندونزی به کمک ناو و زیردریایی های ارتش به دنبال لاشه این هواپیما رفت. از دو هفته بعد نیروهای بریتانیا و سنگاپور هم به کمک اندونزیایی ها آمدند.

بعد از حدود ۴۰ روز در روز دهم ۱۰ فوریه و با هزینه حدود ۴ میلیون دلار تکه های این هواپیما شدند.

یک روز زمان کافی برای یافتن هواپیما در اقیانوس اطلس

پرواز شماره ۴۴۷ فرانسه در اولین روز ماه ژوئن سال ۲۰۰۹ با ۲۲۸ نفر سرنشین ریو دو ژانیرو را به مقصد پاریس ترک کرد، اما ساعاتی بعد هواپیما به دلیل پرواز در ارتفاع های بالا دچار نقص فنی داشت و در اقیانوس اطلس سقوط کرد. عصر همان روز مسئولان فرانسوی تأیید کردند که همه مسافران این هواپیما جان خود را از دست داده اند.

در روز دوم ژوئن لاشه این هواپیما توسط هواپیمایی ارتشی برزیل دیده شد و توسط ناوهای این کشور جمع آوری شد. البته برای پیدا کردن جسد مسافان این عملیات تا ۱۵ روز بعد توسط ۱۱۰۰ نیرو و ۱۵ هواپیمای ارتش ادامه کرد. گفتنی است در طول این عملیات ها جعبه سیاه هواپیما اصلاً پیدا نشد تا اینکه در سال ۲۰۱۱ مسئولان فرانسوی آن را در انتهای اقیانوس پیدا کردند.

معجزه در کوه های آرژانتین بعد از ۱۰ هفته

در اکتبر سال ۱۹۷۲ میلادی با ۴۵ نفر مسافر در منطقه آندس آرژانتین سقوط کرد، دمای این منطقه منفی ۳۵ درجه و دسترسی به آنجا بسیار سخت بود. در روز ۲۳ دسامبر لاشه این هواپیما به همراه ۱۶ نفر از مسافران آن پیدا شدند. در طول این مدت مسافران این هواپیما اجزای بدن افرادی را که به دلیل سرما مرده بودند می خوردند تا زنده بمانند. البته آنها کیسه خواب هم داشتند که به آنها کمک زیادی برای زنده ماندن کرد.

شرایط آب و هوایی آن منطقه در روز سقوط هواپیمایی طوری بود که هلی کوپترها هم قادر به پرواز به منطقه نبودند.