توصیه های یک اقتصاددان به دولت درباره کنترل بازار ارز / فتنه دلار به روایت سعید لیلاز

فرصت امروز: سعید لیلاز اقتصاددان، ریشه التهاب اخیر در بازار ارز را نه اقتصادی که سیاسی می داند و آن را فتنه دلار دانسته و در ادامه فتنه 96 ارزیابی می کند. به گفته لیلاز، مشکلی که در موضوع ارز پدید آمده است، اصلاً اقتصادی نیست و اصلاً از منظر اقتصادی به این مسئله نگریستن یک خطای بزرگ است. درنتیجه تصمیمی هم که از سوی دولت در مورد دلار گرفته شد، یک تصمیم امنیتی است و نه اقتصادی.

لیلاز در گفت وگو با ایلنا، با بیان اینکه دوستان مدعی لیبرالیسم و طرفداری از بازار آزاد در نشریات خود تحلیل بسیار نادرستی ارائه می دهند که این اتفاق در اثر سیاست های نادرست اقتصادی دولت بوده، گفت: این حرف بیش از این که غلط باشد، دروغ است و یک موضع رذیلانه است زیرا این دوستان می دانند که این طور نیست. در طول دوران دولت آقای روحانی، اولاً نرخ تورم که اصلی ترین ضرورت تغییر قیمت ارز است به شدت کاهش پیدا کرده، ثانیاً دولت همپا با نرخ تورم در طول پنج سال گذشته به تدریج نرخ دلار را اصلاح کرده است. در طول عمر دولت روحانی قیمت دلار سالانه به اندازه نرخ تورم رشد کرد و سرکوب نشد. یعنی این تئوری هایی که مطرح می شود اصلاً در این مورد کاربرد ندارد.

این اقتصاددان ادامه داد: من معتقدم اتفاقی که از اواخر دی ماه 1396 به این طرف در بازار ارز افتاده است، ادامه همان توطئه ناآرامی های دی ماه 96 است. باید توجه کرد آشفتگی بازار ارز یک موضوع سیاسی داخلی و بین المللی است. جنبه بین المللی آن این است که دولت دونالد ترامپ دارد حلقه محاصره اقتصادی جمهوری اسلامی را تنگ تر و تنگ تر می کند و همه گله من از نظام جمهوری اسلامی این است که همه شواهد نشان می دهد نظام در مقابله با آمریکا نه جدی است و نه صادق. اگر جمهوری اسلامی در مقابله با آمریکا جدی و صادق باشد این بار باید بتوانیم پوزه آمریکا را به خاک بمالیم.

لیلاز گفت: من با یک میلیمتر عقب نشینی جمهوری اسلامی در برابر باج خواهی دولت جدید آمریکا موافق نیستم. باید به شدت با باج خواهی دولت جدید آمریکا برخورد شود. با قدرت هم باید برخورد شود.

او افزود: این بار ما برای ایستادگی در مقابل آمریکا از چند ویژگی برخورداریم که در تحریم های سال 2011 و 2012 نداشتیم؛ اول اینکه دیگر دولت احمدی نژاد بر سر کار نیست. آن دولت، دولت حسن روحانی است. دولت روحانی برخلاف دولت احمدی نژاد، منافع همسو با آمریکا برای تشدید تحریم ها ندارد. در نتیجه با مسائل بسیار عاقلانه برخورد می کند و اجازه نمی دهد میان قدرت های جهانی اجماعی علیه ایران شکل بگیرد. درحالی که احمدی نژاد با انقلابی نمایی موجب شد علیه ایران میان قدرت های جهانی اجماع شکل بگیرد. ما این بار اجازه نخواهیم این اجماع جهانی شکل بگیرد. اجماعی در کار نخواهد بود.

لیلاز گفت: گروه هایی داخل می خواهند بازار ارز را متلاطم کنند. از این تلاطم در بازار ارز هم منافع اقتصادی دارند و هم منافع سیاسی. منافع سیاسی شان در واقع متزلزل کردن دولت آقای روحانی است. دولت آقای روحانی هم در بیان این حقیقت، لکنت زبان دارد. آقای حسام الدین آشنا در روزهای اخیر مواردی را به زبان یعجوج و معجوع و غیرقابل فهم برای عموم مردم، بیان کرده است ولی واقعیت پوست کنده همین است که عرض کردم.

او افزود: مشکل دلار یک وجه بین المللی هم دارد و آن این است که جلوی ورود دلار به ایران تا حد زیادی گرفته شده است. منظور از ورود دلار هم عمدتا دلار به صورت اسکناس است. ما الان مشکل گشایش ال سی نداریم. حرف چند وقت پیش حسن روحانی مبنی بر این که درآمد ارزی ایران بیش از مصارف ارزی است، کاملاً درست است.

این کارشناس اقتصادی با بیان اینکه در سال گذشته حدود 20 میلیارد دلار مازاد درآمد ارزی داشتیم که عدد قابل توجهی است، عنوان کرد: اما دشمنان خارجی نظام جمهوری اسلامی می خواهند با مختل کردن ورود اسکناس دلار به کشور، بازار ارز را به هم بریزند، درحالی که سهم اسکناس دلار در کل مصرف ارزی ایران 3 الی 4 درصد بیشتر نیست ولی با همین 3 الی 4 درصد می خواهند کل اقتصاد را ملتهب کنند، موفق هم شدند. چرا؟ چون یک گروهی هم در داخل کمک شان کردند. در عین حال بی تصمیمی دولت و حاکمیت هم به این موضوع دامن زد.

این کارشناس اقتصادی یادآور شد: ما الان درگیر یک جنگ سیاسی و امنیتی هستیم. این یک موضوع اقتصادی نیست. توصیه ای که من به آقای روحانی می توانم بکنم این است که نرخ رسمی دلار را از 4 هزار و 200 تومان به 4 هزار و 800 الی 900 تومان برسانیم به این دلیل که تلاطم های روانی 22 اردیبهشت و اعلام خروج ترامپ از برجام را از همین الان پوشش دهیم.

او اضافه کرد: نکته دیگر هم این است که با غیرقانونی اعلام کردن بازار آزاد ارز، جز این که مردم را با دستگاه های امنیتی و انتطامی درگیر کنیم، حاصل دیگری ندارد. درحالی که اگر دلار در بازار آزاد گران بشود ولی تمام نیازهای ال سی کشور را با قیمت رسمی اعلام شده، پوشش بدهیم مشکلی به وجود نمی آید. مشکل ما الان این است که ورود دلار به صورت اسکناس به کشور سخت شده است. اگر بتوانیم از سفرهای تفریحی به خارج کشور، دو الی سه میلیون نفر بکاهیم، بسیاری از مشکلات ما خود به خود حل می شود و تلاطم بازار از بین می رود.