سرنوشت جهان منهای برجام به روایت بلومبرگ / برندگان و بازندگان فروپاشی برجام

فرصت امروز: تنها چند روز تا 22 اردیبهشت یا 12مه و زمان تصمیم گیری دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا درباره برجام باقی مانده است و همین موضوع کافی است تا رسانه های مختلف به گمانه زنی درباره تصمیم ترامپ و سرنوشت برجام بپردازند. در همین زمینه، بلومبرگ در گزارشی به تبعات و پیامدهای خروج آمریکا از توافق برجام پرداخت و معتقد است که لغو توافق از سوی آمریکا می تواند پیامدهای گسترده ای بر منازعات منطقه ای و بازار نفت داشته باشد؛ از افزایش ۱۱درصدی قیمت نفت و شعله ور شدن جنگ در سوریه گرفته تا احتمال پیروزی یک اصولگرا در انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۰ ایران.

بلومبرگ در این گزارش به قلم دیوید وینر نوشته است که اگر ایالات متحده آمریکا از تداوم تمدید لغو تحریم ها خودداری کند، این تهدید واقعی وجود دارد که ایران از برجام خارج شود. قدرت های اروپایی در صدد هستند تا ترامپ را در ماندن در برجام راضی کنند. پس از امانوئل مکرون رئیس جمهور فرانسه؛ کاخ سفید در روز جمعه میزبان آنجلا مرکل، صدراعظم آلمان بوده است، اما پرسش اصلی این است که اگر آمریکا از توافق هسته ای خارج شود چه اتفاقاتی رخ خواهد داد؟

بازارهای نفت

به گزارش انتخاب، بازگشت مجدد تحریم های آمریکا علیه ایران در کنار کاهش صادرات نفت ایران، منجر به افزایش 11درصدی قیمت نفت جهانی در سال جاری می شود. تحقیقات اخیر بلومبرگ پیش بینی کرده است که صادرات ایران تا 500 هزار بشکه در روز کاهش خواهد یافت. ایران در حال حاضر در روز بیش از 2 میلیون بشکه نفت صادر می کند که عمده آن به دو کشور چین و هند صادر می شود. درحالی که کشورهای اتحادیه اروپا خریدار یک چهارم نفت ایران هستند. اگر چه ایالات متحده آمریکا خریدار نفت ایران نیست، ولی با بازگشت تحریم به طور خاص بر نظام بانکی، شرکت های حمل و نقل، پالایشگران و بیمه گران، آنها چاره ای جز پایان دادن به مشارکت با ایرانی ها نخواهند داشت.

انجام تجارت

با بازگشت مجدد تحریم های هسته ای ایالات متحده، میلیاردها دلار از قراردادهای تجاری با ایران از این کشور خارج می شود. درحالی که ممکن است ایالات متحده آمریکا قراردادهای امضا شده شرکت های اروپایی با ایران را غیرقانونی اعلام نکند، اما تحریم های جدید منجر می شود تا شرکت های بین المللی به دلیل پیامدهای بالقوه تعاملات تجاری و بانکی با آمریکا از ادامه همکاری تجاری با ایران خودداری کنند. این صرفا شامل شرکت های کنونی که با ایران قرارداد بستند نیست بلکه رهبران تجاری هم به صورت فزاینده نسبت به خطرات تشدید مناقشات منطقه ای پس از خروج از توافق هسته ای نگران هستند، بنابراین در این میان قراردادهای بزرگ زیر در معرض خطر هستند:

- قرارداد ایرباس با ایران برای فروش 100هواپیمای مسافربری به ارزش 19 میلیارد دلار

- قرارداد شرکت هواپیمایی بویینگ و آسمان به ارزش 16.6 میلیارد دلار برای خرید 80 هواپیمای مسافربری

- قرارداد توتال با شرکت نفت ملی چین به ارزش 5میلیارد دلار برای توسعه فاز 11 پارس جنوبی (توافق 20ساله است).

موازنه قدرت جهانی

از منظر بین المللی، بزرگ ترین برندگان بازگشت تحریم های آمریکا، روسیه و چین هستند که نفوذ آن به تدریج در منطقه خاورمیانه در حال گسترش است درحالی که آمریکا متعهد به عقب نشینی از این منطقه است. روسیه در حال حاضر نقش تعیین کننده ای در حمایت از ایران در مناقشات سوریه ایفا کرده است. کاهش سرمایه گذاری اروپایی و آمریکا می تواند نشانه شکوفایی جدید برای برخی از شرکت های چینی باشد که قبلا در ایران سرمایه گذاری کرده اند. به طور خاص شرکت هایی که قراردادهای چند میلیارد دلاری در بخش های نفت، صنعت و ترابری به امضا رسانده اند.

خطرات فرامتنی

لغو توافق هسته ای از سوی ایالات متحده می تواند مانع تلاش های بین المللی در زمینه خلع سلاح در جهان و به طور خاص در منطقه خاورمیانه گردد. محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران در واکنش به خروج آمریکا از برجام بر از سرگیری برنامه هسته ای تأکید کرده است. همچنین لغو توافق هسته ای از سوی ایالات متحده آمریکا می تواند اعتبار آمریکا را در مذاکره با کره شمالی تضعیف کند. برخی از تحلیلگران بر این عقیده هستند که گفت وگوهای آتی با کیم جونگ اون، رهبر کره شمالی ممکن است بر ترامپ فشار آورد که او بیشتر مایل به حفظ توافق ایران باشد.

دینامیک های سیاسی ایران

فروپاشی توافق هسته ای می تواند ضربه بزرگی به رئیس جمهوری ایران، حسن روحانی باشد که از راه حل سیاسی دیپلماتیک برای بن بست هسته ای حمایت می کرد. برجام یک دستاورد آشکار کمیاب برای روحانی بود؛ کسی که در سال گذشته به کمک آن در انتخابات پیروز شد، اما فروپاشی برجام، حرف کسانی که بارها بر غیرقابل اعتماد بودن آمریکا در مذاکره تأکید می کردند را به کرسی می نشاند.

خطر مناقشه منطقه ای

در صورت لغو توافق برجام، خطر تقابل و درگیری در منطقه افزایش پیدا خواهد کرد. به عبارت دیگر، فروپاشی برجام زمینه یک مناقشه گسترده در سوریه را فراهم می کند.