گمانه زنی رسانه های غربی درباره پیامدهای خروج آمریکا از برجام / برجام پسا آمریکایی

فرصت امروز: برجام دوباره به صدر خبرهای جهان بازگشت. درحالی که قرار بود دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا تصمیم خود درباره برجام را در 12 می اعلام کند، اما سه شنبه شب و چند روز زودتر از موعدی که وعده داده بود، تصمیم خود به خروج از برجام را در کاخ سفید اعلام کرد. با خروج آمریکا از برجام، همانطور که پیش بینی می شد بازارهای جهانی به این اتفاق واکنش نشان دادند و ازجمله قیمت طلا در آسیا سقوط کرد و قیمت جهانی نفت نیز 2 درصد افزایش یافت.

استیو منوچین، وزیر خزانه داری آمریکا نیز پس از خروج واشنگتن از برجام در یک کنفرانس خبری اعلام کرد که آمریکا مجوز فروش هواپیماهای بوئینگ و ایرباس به ایران را لغو می کند؛ تصمیمی که البته ضرر ۴۰میلیارد دلاری را برای ایرباس و بوئینگ به همراه خواهد داشت. همچنین رویترز گزارش داد که ژان ایو لودریان وزیر خارجه فرانسه از نشست مشترک وزیران خارجه ایران، انگلیس، فرانسه و آلمان در روز دوشنبه آینده برای بررسی وضعیت برجام خبر داده است.

از سوی دیگر، بسیاری از رسانه های غربی تصمیم ترامپ را به باد انتقاد گرفته و نسبت به تبعات این اقدام رئیس جمهور آمریکا هشدار دادند. روزنامه «نیویورک تایمز» در یادداشتی نوشت: «آقای ترامپ! این توافق خوبی که مدام از آن سخن می گویید کجاست؟ می دانید عواقب خروج از برجام برای شما چیست؟ چرا کره شمالی باید به ما اعتماد کند؟»

همچنین «واشنگتن پست» نیز تصمیم ترامپ در خروج از برجام را زیر سؤال برد و در مطلبی تند و انتقادی نوشت: «ترامپ واقعاً فکر می کند ایران دنبال توافقی است که هرچه ما می خواهیم بدهد و هیچ چیز نگیرد؟ اگر کسی استراتژی او را می داند، مشتاق شنیدن آن هستیم. واقعیت آن است که او هیچ برنامه ای برای آینده ندارد. تصمیم او ناآگاهانه، غیرمنطقی و مبتنی بر دلایل شخصی بود.»

طعنه شورای سردبیری «نیویورک تایمز» به ترامپ

«نیویورک تایمز» که ازجمله رسانه های منتقد رئیس جمهور آمریکا به حساب می آید، به تصمیم ترامپ در خروج از برجام واکنش نشان داد و شورای سردبیری این روزنامه در یادداشتی نوشت: «پرزیدنت ترامپ ضمن پشت کردن به توافق هسته ای ایران گفت که به توافقی بهتر دست خواهد یافت که شامل کنترل برنامه موشکی و نفوذ منطقه ای ایران خواهد شد. این جملات به نظرتان آشنا نیست؟ بله هست. این دقیقا همان موضعی است که ترامپ پس از خروج از توافق آب و هوایی پاریس گرفت. دقیقا همان وعده های توخالی را تکرار کرد و گفت که برای روند صلح خاورمیانه و مراقبت های بهداشتی ارزان تر و در دسترس تر برنامه ها دارد. تاکنون، ترامپ بارها و بارها نشان داده است که مصمم به نابودی توافق ها است که امری نسبتا ساده برای یک رئیس جمهور محسوب می شود. او همچنین نشان داده کاملاً از عمق و بینش استراتژیک و صبر برای انعقاد توافقی جدید برخوردار نیست.»

به گزارش انتخاب، در ادامه این مقاله می خوانیم: «وقتی بحث خطر مسابقه تسلیحات هسته ای در خاورمیانه پیش می آید، هیچ نشانه ای از اینکه ایران یا دیگر قدرت های بزرگ باقی مانده در توافق تاکنون موفق برجام، در طرح و تله ترامپ بیفتند وجود ندارد. به احتمال زیاد، تصمیم ترامپ باعث خواهد شد ایران برنامه تقویت شده هسته ای خود را از سر بگیرد، روابطش با اروپایی ها سرد شود، اعتبار آمریکا دچار خدشه شود، و توافقی خوب با کره شمالی دشوارتر شود.

البته انتظار این ماجرا از ترامپ می رفت. ترامپ اغلب درگیر نابودی میراث سلف خود است، اما تعدادی از توافق های آن دوره از جمله برجام خیلی او را آزار دادند. توافق هسته ای که دستاورد دیپلمایک اوباما بود، در سال 2015 به دست آمد و برنامه هسته ای ایران را در ازای لغو تحریم ها محدود کرد.

بازرسان بین المللی همراه با مسئولان امنیتی آمریکایی و اسرائیلی بارها اعلام کرده اند که ایران به تعهدات خود پایبند بوده است. اما ظاهراً این مسائل برای ترامپ اهمیتی ندارد، ترامپی که با تندروهای ضد ایران در دولتش و همچنین نتانیاهو و اسرائیل که همگی معتقدند مشکل شان با تهران فقط از طریق بحران اقتصادی یا اقدام نظامی حل می شود، متحد شده است.

چندین ماه پیش از اعلام موضعش و اعمال بالاترین سطح تحریم های اقتصادی علیه کشورهایی که با تهران معامله می کنند، ترامپ توپ را به زمین اروپا انداخت و گفت نواقص برجام را رفع کنید. برای چندین ماه، اروپایی ها استدلال کردند که این ماجرا با یک توافق جانبی حل می شود اما همه چیز در نهایت فروپاشید. به نظر می رسد ترامپ از اول هم جدیتی در یافتن و رسیدن به مصالحه نداشته است. اروپایی ها و ایرانی ها که اکنون می گویند به توافق پایبند می مانند، امیدوارند که این موضوع را مدیریت کنند. در این بین، ظاهراً ترامپ هیچ پلن B یا نقشه دومی ندارد، جز افزایش فشار به ایران.

این پیام غیرسازنده و ناکوکی به حساب می آید، آن هم زمانی که ترامپ از جنگ طلبی در مقابل کره شمالی به دیپلماسی روی آورده و آماده دیدار با کیم جونگ اون می شود تا او را متقاعد به خلع سلاح هسته ای کند.

با تمام این اوصاف، چرا کره شمالی باید باور کند که آمریکایی ها به توافق هایی که رؤسای جمهور می کنند، عمل می کنند؟ درحالی که شرایط در رابطه با ایران خطرناک است، باید گفت وضعیت پیش آمده با کره شمالی خطرناک تر است. آیا این توافق برای ترامپ دست یافتنی است؟»

انتقاد شدید «واشنگتن پست» از خروج آمریکا از برجام

«واشنگتن پست» نیز در مطلبی به قلم پاول والدمن از خروج آمریکا از برجام انتقاد کرد و نوشت: «رئیس جمهور دونالد ترامپ در اظهاراتی بیان کرد که آمریکا از توافق هسته ای موسوم به برجام خارج می شود و تحریم های شدیدی علیه ایران اعمال می کند. (توافقی که در سال 2015 توسط آمریکا، چین، روسیه، بریتانیا، فرانسه، آلمان و اتحادیه اروپا برای محدود کردن برنامه هسته ای منعقد شد.)

تصمیم دونالد ترامپ عمیقا ناآگاهانه، غیرمنطقی و مغایر با منافع ایالات متحده آمریکا است. این تصمیم بیشتر مبتنی بر دلایل شخصی و فاقد برنامه ای برای آینده است. دونالد ترامپ در اظهارات خود مبنی بر تحمیل مجدد تحریم ها و در نهایت ترک توافق هسته ای ایران گفت: «اگر اجازه دهیم این توافق پابرجا بماند به زودی منطقه خاورمیانه با مسابقه تسلیحاتی روبه رو خواهد شد.»

نویسنده بر این تأکید دارد که گویا ما با خروج از برجام می توانیم ایران را برای همیشه از دستیابی به سلاح هسته ای دور نگه داریم درحالی که دقیقا این مخالف آن چیزی است که اکنون در حال رخ دادن است. در برجام ایران بر اساس سیستم بازرسی جامع، فعالیت های آن تحت نظارت آژانس بین المللی انرژی اتمی قرار دارد. آژانس بین المللی انرژی اتمی بارها اعلام کرده که ایران به تعهدات خود در توافق هسته ای پایبند بوده است.

نویسنده بر این تأکید کرد که دونالد ترامپ امید واقعی خود را زمانی آشکار کرد که گفت: «ما نمی توانیم تحت ساختار پوسیده این توافق جلوی دستیابی ایران به بمب هسته ای را بگیریم». اما با فروپاشی برجام، بازرسان آژانس مجبور به ترک ایران خواهند شد و این کشور آزادی بیشتری برای تعقیب سلاح هسته ای پیدا می کند که این دقیقا در تضاد با ادعای ترامپ است که درصدد جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته ای است.

در حال حاضر ممکن است که ایران درصدد ساخت سلاح هسته ای نباشد اما آنها با بازرسی های انجام شده نمی توانند این کار را انجام دهند ولی بدون بازرسی حتماً آنها می توانند به این هدف دست پیدا کنند. پرسش این است که اگر هدف ما واقعاً ممانعت ایران از دستیابی به سلاح هسته ای است چگونه خروج از توافق می تواند به تحصیل این هدف کمک کند؟

اکنون دونالد ترامپ فکر می کند چه اتفاقی خواهد افتاد؟ وی در زمان های مختلف بر این تأکید کرده بود که در آینده نزدیک شاهد یک توافق بهتر هستیم. به این معنا که در آن ایران هر چیزی که می خواهیم را به ما می دهد و ما هیچ چیز به آنها نمی دهیم. بنابراین امروز وی در اظهاراتش بر این تأکید کرد که ایرانی ها خواهان ایجاد یک توافق جدید و پایدار هستند. اما در واقع هیچ کسی بر این عقیده نیست که ایران خواهان مذاکره برای ایجاد یک توافق نامه جدید برای راضی کردن ترامپ، بریتانیا، فرانسه، روسیه، چین، آلمان و اتحادیه اروپا باشد.

بنابراین خروج ما از توافق مبتنی بر چه چیزی است؟ آیا دونالد ترامپ دارای ایده ای است؟ یک نفر این نقش را ایفا می کند آن هم جان بولتون مشاور امنیت ملی است. اکنون که حامیان برجام مانند مک مستر و رکس تیلرسون برکنار شده اند وی می تواند برنامه های خود علیه ایران را پیش ببرد. وی در مارس 2015م. در یادداشتی در نیویورک تایمز تحت عنوان «توقف بمب ایران، بمب ایران» استدلال کرد: «حقیقتاً تنها آنچه لازم است علیه ایران انجام شود اقدام نظامی همانند حمله اسرائیل به رآکتور اسیراک در عراق (1981) و تخریب رآکتور سوریه در سال 2007 (که توسط کره شمالی ساخته شده بود) است. اکنون زمان به شدت کوتاه است اما یک حمله می تواند هنوز همراه با موفقیت باشد. اگر چنین حمله ای صورت بگیرد برنامه هسته ای ایران سه تا پنج سال عقب می افتد.»

این در حالی است که دونالد ترامپ خروج توافق هسته ای را به محدودیت های هسته ای 10 ساله توجیه کرد. به این ترتیب نیاز است که ما چند سؤال را مطرح کنیم: پس از خروج آمریکا از برجام چه اتفاقی ممکن است رخ دهد؟ آیا این اقدام منتهی به یک ایرانی می شود که هیچ برنامه ای هسته ای ندارد؟ آیا راهی وجود دارد که به غیر از ایجاد بهانه برای راه اندازی حمله نظامی به این کشور یا تلاش برای سرنگونی، اطمینان خاطر پیدا کنیم؟ استراتژی اینجا دقیقا چیست؟ اگر کسی می داند خیلی دوست داریم بشنویم.»