توصیه های ده گانه اساتید دانشگاه هاروارد درباره خروج آمریکا از برجام / هدیه ترامپ به ایران

فرصت امروز: با اعلام خروج آمریکا از برجام از سوی دونالد ترامپ، حالا خبر نخست اغلب رسانه ها و خبرگزاری ها درباره سرنوشت برجام است. دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا روز سه شنبه در کاخ سفید گفته بود که آمریکا از برجام خارج خواهد شد. او تأکید کرد که تحریم ها را دوباره علیه ایران تحمیل خواهد کرد تا به یک توافق بهتر با ایران دست پیدا کند، اما در واکنش به خروج آمریکا از برجام، متخصصان امنیت ملی-هسته ای-منطقه ای مرکز بلفر دانشگاه هاروارد که در سال های اخیر وضعیت هسته ای ایران را از نزدیک بررسی می کردند، تحلیل های خود را ارائه داده اند.

به گزارش انتخاب، از «گراهام آلیسون» و «گری سمور» گرفته تا «نیکلاس برنز» و «استیون میلر» همگی معتقدند که دونالد ترامپ با اعلام خروج آمریکا از برجام، هدیه بزرگی به ایران داده است.

* گراهام آلیسون، استاد مدرسه دولتی جان اف کندی در دانشگاه هاروارد: اگر به طور کوتاه از من در مورد خروج آمریکا از برجام سوال بپرسید من آن را گزینه بدی می دانم. این یک گزینه بد برای آمریکا و اسرائیل است. اگرچه بنیامین نتانیاهو تصمیم ترامپ را تحسین کرد، ولی مقامات امنیتی اسرائیل بارها تأکید کرده اند که خروج از توافق نه تنها برای آمریکا بلکه برای اسرائیل بدتر است.

برای نمونه گادی ایزنکوت، رئیس ستاد کل ارتش اسرائیل گفت: «اگرچه در حال حاضر توافق هسته ای دارای نواقص زیادی است، اما این توانسته رویای هسته ای ایران را 10 تا 15 سال به تعویق بیندازد.» بنابراین توافق هسته ای نه تنها پیشرفت هسته ای ایران را متوقف کرد بلکه همچنین شدیدترین رژیم بازرسی علیه این کشور شکل گرفت تا جلوی هر گونه تقلب را بگیرد، بنابراین خروج آمریکا از برجام گزینه بدی بود.

* ارنست ج مونیز، وزیر سابق انرژی آمریکا و رهبر مذاکره کننده فنی توافق هسته ای ایران: تصمیم ترامپ برای خروج از برجام، اشتباه استراتژیک بزرگی بود. این اقدام نه تنها به توانایی آمریکا برای جلوگیری از دستیابی ایران به مواد لازم برای سلاح هسته ای خسارت می زند بلکه همچنین توانایی ما را برای جلوگیری از گسترش و کاربرد سلاح هسته ای تضعیف می کند. ما با همکاری متحدان و شرکای خود توانستیم از طریق توافق هسته ای با ایران، برنامه هسته ای این کشور را محدود کنیم و نظارت و بازرسی های منحصر به فرد و سختگیرانه را علیه این کشور تحمیل کنیم، اما اکنون آمریکا چارچوب توافق هسته ای را بدون ارائه یک بدیل معتبر نقض کرد. از آنجایی که بازرسان بین المللی از هنگام حصول برجام تا اکنون پایبندی ایران را تأیید کرده اند، آمریکا با خروج از برجام توصیه های مهم ترین متحدان خود را نادیده گرفته است. بنابراین حفظ توافق هسته ای ایران در راستای منافع ملی آمریکا بود. ترامپ با این اقدام شکاف عمیقی بین آمریکا و متحدان ما ایجاد خواهد کرد

* نیکولاس برنز، دیپلمات ارشد بازنشسته آمریکا و استاد دانشگاه هاروارد: خروج آمریکا از توافق هسته ای، یکی از جدی ترین اشتباهات ریاست جمهوری ترامپ است. اگرچه این توافق دارای معایبی بود، اما به وسیله آن توانسته بودیم از توسعه هسته ای ایران تا یک دهه آینده جلوگیری کنیم. ترامپ بر این تأکید کرده ایران مجبور به مذاکره جدید با آمریکا خواهد شد که این توافق بهتری برای ما خواهد بود اما شواهد موجود خلاف این اظهارات را نشان می دهد. همانطور که ترامپ از توافق آب و هوایی پاریس خارج شد به نظر می رسد که وی برای بعد از آن هیچ استراتژی ندارد. این اقدام می تواند به کاهش نقش منحصر به فرد رهبری جهانی آمریکا تسریع ببخشد و اعتبار و نفوذ ما را در بین متحدان و رقبای خود کاهش دهد. این اقدام یک رهبر غیرمسئول است.

* الیزابت شروود رندال، دستیار ویژه باراک اوباما: تصمیم ترامپ برای خروج از برجام یک اشتباه استراتژیک با پیامدهای گسترده است. ایران به طور کامل به توافق هسته ای پایبند بوده است. با خروج آمریکا از توافق، اگر تهران در صدد از سرگیری برنامه تسلیحات هسته ای خود اقدام کند مسئولیت آن بر دوش آمریکا است. اقدام رئیس جمهور نه تنها ما را امن تر نمی کند بلکه باعث شکاف آمریکا با متحدینش شده و اعتبار آمریکا را به عنوان شریک مذاکره کاهش داده است. همچنین این اقدام تلاش های جهانی را برای جلوگیری از تکثیر سلاح هسته ای کاهش داده و خطر جنگ و تقابل نظامی را افزایش می دهد.

* نواف عبید، عضو اندیشکده بلفر وابسته به دانشگاه هاروارد آمریکا: تصمیم ترامپ برای خروج از برجام یک اقدام بسیار ضروری برای اصلاح توافق فاجعه بار دولت اوباما بوده است. پاشنه آشیل ایران اقتصاد ضعیف این کشور است و ما با برقراری تحریم های مجدد علیه این کشور آنها را از نظام جهانی و سرمایه گذاری خارج از کشور دور می کنیم.

* گری سامور، مدیر اجرایی مرکز تحقیقات بلفر: ترامپ فکر می کند که اگر از توافق هسته ای خارج شود و تحریم های اقتصادی مجددا علیه ایران تحمیل گردند این می تواند ایران را مجبور به مذاکره برای یک توافق بهتر برای آمریکا کند، اما این رویکرد اشتباهی است. اکنون ایران تلاش خواهد کرد تا به تعهدات خود در برجام همراه با شرکای دیگر توافق ادامه دهد و متعهد شده که اگر سایر طرفین توافق با تحریم های ثانویه آمریکا مخالفت کند بر مفاد برجام پایبند است. با این حال اگر تحریم های ثانویه جریان منافع اقتصادی ایران را کاهش دهد ایران تهدید کرده که محدودیت های اتمی در چارچوب برجام را لغو می کند. با این حال، ایران از هر گونه اقدام هسته ای که زمینه تحریک واکنش نظامی آمریکا را فراهم می کند خودداری خواهد کرد. هدف نهایی ایران ممانعت از برخورد و رویارویی با آمریکا تا انتخابات 2020 است تا آنها امیدوار باشند که ترامپ دوباره انتخاب نشود.

* متیو بان، مشاور وزیر انرژی آمریکا و استاد دانشگاه هاروارد: با خروج آمریکا از برجام هدیه بزرگی به گروه های رادیکال ایران تقدیم شد. خروج آمریکا از توافق هسته ای منجر به انزوای ایران نمی شود بلکه خود آمریکا منزوی خواهد شد.

* پیام محسنی، مدیر پروژه ایران مرکز بلفر وابسته به دانشگاه هاروارد: تصمیم خروج آمریکا از توافق با یک اشتباه استراتژیک همراه است که دارای سه پیامد عمده هستند: 1- خروج آمریکا از توافق منافع ملی آمریکا را تضعیف می کند و اعتبار ما را در جامعه بین المللی و متحدان اروپایی خود کاهش می دهد و همچنین میلیاردها دلار سرمایه سیاسی، مالی و انسانی را که برای دستیابی به برجام هزینه شده بود هدر داد. 2- خروج آمریکا ارکان نظام بین المللی مبتنی بر قانون را زیر سوال برد و همچنین اعتبار دیپلماسی دولت های اروپایی را که خواهان حفظ برجام بودند کاهش داد. علاوه بر این از ارزش و اهمیت چندجانبه گرایی و نهادهای بین المللی مانند آژانس بین المللی انرژی اتمی کاسته شد. 3- خروج آمریکا از برجام می تواند زمینه تحریک ناسیونالیسم ایرانی را فراهم کند و همچنین ارزش تعامل با غرب در بین جوانان ایرانی را کاهش دهد و گفتمان داخلی را به سمت مواضع رادیکال ها سوق دهد.

* مارتین مالین، مدیر اجرایی پروژه مدیریت اتم در مرکز بلفر: تصمیم ترامپ برای خروج یکجانبه آمریکا از توافق هسته ای، مهم ترین اشتباه سیاست خارجی آمریکا در دوران وی بوده است. این امر می تواند نفوذ آمریکا را در سرتاسر جهان تضعیف کند و این اقدام ترامپ نشانگر این است که به آمریکا نمی توان اعتماد کرد زیرا به وعده های خود پایبند نیست. این اقدام همچنین شکاف بین آمریکا و متحدان اروپایی خود را تقویت می کند و تنش های فعلی در خاورمیانه را افزایش می دهد. علاوه بر این توانایی آژانس بین المللی انرژی اتمی برای نظارت و بازرسی فعالیت هسته ای ایران را تضعیف می کند.

* استیون میلر، مشاور رئیس جمهور آمریکا: تصمیم ترامپ برای خروج آمریکا از برجام و نقض فاحش مفاد توافقنامه هسته ای احتمالا هدیه بزرگی به تهران خواهد بود و به آمریکا بیشترین خسارت را وارد می کند و این اقدام آمریکا را منزوی می کند و این کشور را به عنوان شریک قابل اعتماد در مذاکرات با ایران بی اعتبار می سازد. همچنین این امر شکاف واشنگتن و متحدان اروپایی را گسترده تر می کند و علاوه بر این زمینه همکاری نزدیک تر ایران با کشورهای اروپایی مانند چین و روسیه را فراهم می کند. این اقدام فرصتی را برای ایران ایجاد می کند تا از محدودیت های دقیقی که بر طبق مفاد برجام بر علیه تهران تحمیل شده بود رهایی پیدا کند.