مذاکره با روسیه برای ساخت هواپیمای ملی / بویینگ نه، ایرباس شاید

فرصت امروز: درحالی که ایران در سایه برجام موفق شده بود قرارداد خرید هواپیما را با شرکت های بویینگ و ایرباس منعقد کند، اما حالا با تصمیم ترامپ به خروج آمریکا از برجام، بحث خرید هواپیماهای غربی از سوی ایران در هاله ای از ابهام قرار گرفته و برخی از شرکت های ایرانی به دنبال خرید هواپیمای سوخو از روسیه هستند، در همین حال رئیس مرکز ملی فضایی ایران نیز از مذاکره با روسیه برای ساخت هواپیمای ملی خبر داده است.

یکی از مسائل مهمی که با حضور آمریکا در برجام معنا پیدا کرد، بحث خرید هواپیمای مسافرتی از سوی ایران بود. طبق محدودیتی که از سوی آمریکا به وجود آمده بود، هر هواپیمای مسافربری که لااقل ۱۰ درصد از قطعاتش را شرکت های آمریکایی ساخته اند، برای فروش به ایران باید مجوز رسمی وزارت خزانه داری آمریکا یا اوفک را دریافت کند.

اما به دنبال امضای برجام، اوفک مجبور شده بود که با وجود مخالفت هایی که از سوی کنگره آمریکا وجود داشت، در چند مورد برای فروش هواپیما به ایران مجوزهایی صادر کند که در این میان مجوز فروش ۱۰۰ فرورند ایرباس و ۸۰ فروند بوئینگ به ایران ایر بخشی از این مجوز بود؛ مجوزی که با خروج آمریکا از برجام اعتبار خود را از دست می دهد و طبق اعلام اوفک در دو دوره ۹۰ و ۱۸۰ روزه امکان انتقال مجوز به این قراردادها از بین خواهد رفت.

به گزارش ایسنا، پس از این اتفاق شرکت هواپیمایی ایرباس اعلام کرد که به دو هفته زمان احتیاج دارد تا با بررسی دوباره شرایط تکلیف آینده قرارداد خود را با ایران ایر را مشخص کند. با توجه به اینکه بوئینگ به عنوان یک شرکت آمریکایی با ایران قرارداد امضا کرده بود، به نظر می رسد شانس این شرکت برای باقی ماندن در ایران کمتر خواهد بود اما ایرباس هنوز گزینه هایی خواهد داشت.

ایرباس در جریان قراردادی که زمستان سال ۹۵ با ایران ایر نهایی کرد، باید ۱۰۰ فروند هواپیمای مسافربری در یک قرارداد ۱۰ ساله تحویل می داد که تاکنون تنها سه فروند آن وارد ایران شده اند. با توجه به اینکه ارزش این قرارداد ۱۰ میلیارد دلار تخمین زده می شود، گزینه خروج این شرکت هواپیماساز به طور کامل از قرارداد با ایران ایر بخش قابل توجهی از درآمدهای احتمالی این شرکت در سال های آینده را از بین خواهد برد.

طبق برآوردهای صورت گرفته تعدادی از خط های تولید ایرباس نیاز به توافقات جدید برای سرپا باقی ماندن دارند و از این رو پایان دادن به قرارداد با ایران قطعاً برای این شرکت اروپایی چندان به صرفه نخواهد بود.

اما با تصمیم ترامپ و طبق بیانیه اوفک، قراردادهای ایران در دو بازه زمانی سه و شش ماهه متوقف خواهد شد. از این رو ایرباس و ایران ایر این چند ماه را زمان دارند تا با سرعت دادن به برخی بخش های اجرایی قراردادهای خود، تعداد بیشتری هواپیمای جدید به ایران برسانند. این راه حل موقت که بعید است جز مسکن کارایی دیگری داشته باشد، یک ابهام مهم خواهد داشت و آن نبود منابع مالی لازم برای وارد شدن این هواپیماهاست.

بر اساس قراردادی که میان دو طرف بسته شده، باید ۸۵ درصد از منابع مالی مورد نظر برای ورود هواپیماهای جدید به ناوگان ایران از طریق فاینانس تأمین شود و این در حالی است که تاکنون هیچ یک از بانک های بین المللی قراردادی نهایی برای تأمین این فاینانس ها ارائه نکرده اند. از این رو در بازه زمانی کوتاه باقیمانده و در شرایطی که در طول تمام این ماه ها هیچ توافقی برای این فاینانس ها نهایی نشده، شاید تصور آنکه در این مدت تعداد قابل توجهی هواپیما به ایران داده شود، خلاف واقع است.

ولی برخلاف بویینگ که به عنوان یک شرکت آمریکایی در موارد اینچنینی شانس چندانی برای دور زدن سیاست های کشورش ندارد، ایرباس می تواند گزینه های دیگری را نیز پیگیری کند که یکی از اصلی ترین آنها خارج شدن از زیر سایه شرکت های آمریکایی است. ایرباس به عنوان یک شرکت اروپایی و در شرایطی که اتحادیه اروپا اعلام کرده در برجام باقی می ماند مشکلی برای تداوم حضور در ایران ندارد تنها به شرطی که میزان قطعات و تجهیزات خود را که از آمریکا وارد می شود به کمتر از ۱۰ درصد کاهش دهد. هر چند این برنامه حتی در صورت برنامه ریزی از سوی ایرباس نیز طرحی طولانی مدت قلمداد می شود اما شاید برای بازگشت این شرکت اروپایی به ایران در سال های آینده و در شرایطی که آمریکا مجوزی برای حضور در این بازار ارائه نکرده، تنها و معقول ترین گزینه باشد.

همچنین رئیس مرکز ملی فضایی ایران گفته که برای اجرای طرح بهینه سازی هواپیمای ایران ۱۴۰ نیاز به بودجه ۵۰ تا ۷۰ میلیون دلاری داریم و با روسیه برای ساخت قطعات هواپیمای ۱۰۰ نفره وارد مذاکره شده ایم.

منوچهر منطقی در گفت وگو با ایلنا و در پاسخ به این سؤال که آیا برای ادامه پروژه ساخت هواپیمای ملی با شرکت های سازنده خارجی وارد مذاکره شده اید و این پروژه به چه مرحله ای رسیده است؟ گفت: برای ساخت هواپیمای با ظرفیت حدود ۱۰۰ نفر با ۱۰ شرکت خارجی در حال توافق هستیم.

منطقی در پاسخ به این سؤال که آیا پس از خروج آمریکا از برجام این همکاری ها ادامه خواهد داشت، گفت: همه این ۱۰ شرکت از کشورهای برجامی نیستند و می توان همکاری ها را با آن کشورها ادامه داد. یکی از کشورهایی که با آن وارد مذاکره برای ساخت قطعاًت هواپیمای مسافری ۱۰۰ نفره شده ایم، روسیه است.