بحران تأمین برق در تابستان امسال از نگاه مرکز پژوهش های مجلس / رکورد تاریخی مصرف برق ایران شکست

فرصت امروز: با ثبت مصرف لحظه ای برق به میزان ۵۶ هزار و ۶۷۲ مگاوات، رکورد جدیدی در تاریخ مصرف برق کشور به ثبت رسید. براساس آمار رسمی ثبت شده در شرکت مدیریت شبکه برق ایران، روز دوشنبه یازدهم تیرماه 97 در ساعت 16و 38 دقیقه با ثبت مصرف لحظه ای برق به میزان 56هزار و 672 مگاوات، رکورد جدیدی در تاریخ مصرف برق کشور به ثبت رسید.

پیش از این، هشتم مردادماه سال گذشته با ثبت مصرف لحظه ای 55 هزار و 443 مگاوات، بیشترین میزان مصرف برق در تاریخ کشور رقم خورده بود، که روز دوشنبه بیش از 1200 مگاوات، از رکورد قبلی پیشی گرفت.

شدت مصرف برق در ساعات بعدازظهر روز دوشنبه در ساعات 14 تا 17، موجب شد تا بخش های زیادی از کشور به ویژه نقاط مختلف در کلانشهرهایی چون تهران، سمنان، اصفهان، بندرعباس، کرج و . . . با قطعی های پراکنده و چندساعته برق مواجه شوند. به گفته معاون وزیر نیرو در امور برق و انرژی، اگر مشترکان بخش خانگی 10درصد در مصرف برق خود صرفه جویی کنند، قطعی های برق رخ نمی دهد، اما به نظر می رسد اغلب مردم به ضرورت صرفه جویی در مصرف برق توجهی ندارند و دولت نیز برنامه بازدارنده اثربخشی در این خصوص ندارد.

همایون حائری، معاون وزیر نیرو در امور برق و انرژی با اشاره به خاموشی های برق در چند روزه گذشته گفت: رشد مصرف برق به دلیل بالارفتن دما موجب واردشدن فشار به تجهیزات صنعت برق و آسیب ترانس های شبکه برق شد که به ناچار برای جلوگیری از اختلال در شبکه، خاموشی اعمال شد.

به گفته او، با توجه به اینکه میزان نیاز شبکه توزیع در تابستان حدود سه برابر زمستان است، در این برهه از زمان به دلیل پیک بالای برق صادرات به صفر می رسد و در فصول دیگر سال صادرات به کشور های عراق، پاکستان و افغانستان صورت می گیرد.

بحران تأمین برق تابستان و راهکارهای مقابله با آن

همچنین مرکز پژوهش های مجلس در گزارشی به ارزیابی ابعاد بحران تأمین برق تابستان و راهکارهای مقابله با آن پرداخت. براساس این گزارش، تأمین برق مصرفی در تابستان سال جاری با توجه با کاهش حجم بارندگی ها و در نتیجه کاهش ظرفیت نیروگاه های برقابی بیش از پیش به بحران تبدیل شده است. پیش بینی ها نشان می دهد به طور متوسط کمبود تقاضای توان مصرفی بیش از 5000مگاوات در فصل تابستان خواهد بود.

در گزارش مرکز پژوهش های مجلس علاوه بر روشن شدن موضوع بحران برق در فصل تابستان، به بررسی تجربیات برخی کشورهای جهان برای مقابله با این بحران نیز پرداخته شده و راهکارهای مناسب در قالب راهکارهای کوتاه مدت، میان مدت و بلندمدت ارائه شده است.

این گزارش براساس بررسی تجربیات سایر کشورها در مقابله با بحران تأمین برق در زمان اوج بار نشان می دهد تمرکز بر مشترکان پرمصرف، تغییرات قیمتی محسوس در روزها و ساعات اوج بار، استفاده حداکثری از رسانه های عمومی و همچنین حمایت از توسعه تجهیزات کم مصرف اصلی ترین راهکارهای مقابله با بحران تأمین برق در اوج بار در دنیاست.

در عین حال، با توجه به سهم 50درصدی بخش خانگی در مصرف برق در زمان های اوج بار، کنترل مصرف بخش خانگی نسبت به سایر بخش ها در اولویت است. راهکارهای کوتاه مدت و میان مدت برای کاهش اوج بار در این بخش عبارتند از: اصلاح نظام تعرفه گذاری اوج بار و زیرساخت های قبوض و کنتورها، استفاده حداکثری از ظرفیت وسایل ارتباطی و همچنین توسعه تجهیزات کم مصرف سرمایشی.

نتایج این پژوهش نشان می دهد تعرفه گذاری فعلی برق خانگی در زمان اوج بار و کم باری غیرموثر و ناعادلانه بوده و مشترکان پرمصرف کمتر از مشترکان کم مصرف جریمه مصارف اوج بار خود را احساس می کنند. برای حل این معضل پیشنهاد شده است با تعیین «الگوی مصرف برق در اوج بار» برای اقلیم های مختلف، از مصارف بالاتر از الگوی مصرف در زمان اوج بار جریمه اخذ شود و طبق فرمول دقیقی، این جریمه میان مشترکان کم مصرف توزیع شود. درنتیجه در این روش از آنجا که اکثریت مردم از تشویق ها بهره مند می شوند و تنها 25درصد از کل مشترکین، جریمه می پردازند، از سویی مشترکان پرمصرف به اصلاح رفتار خود ترغیب می شوند و از سوی دیگر نارضایتی عمومی از تغییر تعرفه ها کاهش می یابد.

گزارش مرکز پژوهش های مجلس با بیان اینکه تأثیرگذاری تعرفه های اوج بار منوط به اصلاح قبوض و همچنین اصلاح برخی زیرساخت ها در رابطه با کنتورهاست، پیشنهاد داده است که با استفاده بهینه از ظرفیت رسانه ای قبوض برق، مشترکان به صورت واضح اطلاعاتی از قبیل ساعات اوج بار، میزان مصرف نسبت به سایر ساکنان منطقه یا شهر، میزان جریمه اوج بار، میزان کاهش مبلغ قبض در صورت کنترل مصرف و . . . را در قالب قبوض دریافت کنند. همچنین ضروری است توسعه کنتورهای دیجیتالی و هوشمند به صورت جدی پیگیری شود و با استفاده از ابزارهای نوین بر بستر نرم افزارهای گوشی هوشمند، خوداظهاری قبوض برق به صورت هفتگی در دستور کار قرار گیرد.

در پایان این گزارش، مرکز پژوهش ها براساس تجربه های موفق جهانی، پیشنهاد داده است که با تعطیلی برنامه های تلویزیونی در برخی ساعات خاص در روز های بحرانی و همچنین نشان دادن نمایشگر وضعیت بحرانی در کنار برنامه های تلویزیونی مشترکان به کاهش مصرف برق ترغیب شوند.

همچنین از منظر تجهیزات مصرف انرژی، با توجه به اینکه اختلاف اوج بار تابستان و زمستان به بیش از 20000 مگاوات رسیده است، باید نقش و اهمیت وسایل سرمایشی در کاهش مصرف اوج بار به صورت جدی توجه شود. در این راستا مکانیسم ها برای اسقاط تجهیزات فرسوده و نوسازی آنها و همچنین حمایت از تولیدکنندگان و خریداران تجهیزات کم م‍ صرف پیشنهاد شده است. همچنین ضروری است با اصلاح تعرفه ها، روند شتابان گسترش استفاده از کولرهای گازی در مناطق عادی (غیرگرمسیر) هرچه سریع تر متوقف شود.

در عین حال، توسعه تجارت برق، گسترش ذخیره سازها، توسعه مصارف برق در بخش حمل ونقل و صنعت، کاهش تلفات، اصلاح ساختار مدیریت و تصدیگری و همچنین احیای اقتصاد برق، به عنوان راهکارهای بلندمدت بهبود وضعیت بحران تأمین برق در این گزارش معرفی شده اند.