بیانیه پایانی نشست وزیران خارجه ایران و ۱+۴ / انگلیس عهده دار ریاست مشترک کارگروه نوسازی رآکتور اراک شد

فرصت امروز: دیروز پایتخت اتریش بار دیگر میزبان مذاکرات برجام بود و اولین نشست کمیسیون مشترک برجام در سطح وزیران خارجه بعد از خروج آمریکا از برجام برگزار شد. روز جمعه پس از اینکه حسن روحانی، رئیس جمهوری ایران شهر وین، پایتخت اتریش را ترک کرد، مذاکرات کشورهای 1+4 آغاز شد و وزرای خارجه پنج کشور انگلیس، آلمان، فرانسه، روسیه و چین به همراه وزیر امور خارجه ایران و فدریکا موگرینی، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا دور هم جمع شدند تا از بسته پیشنهادی اروپا برای ایران رونمایی کنند. در این میان، آمریکا که بنا به تصمیم دونالد ترامپ از برجام خارج شده و اقدام به بازگشت تحریم های یکجانبه خود علیه ایران نموده، نماینده ای در نشست روز جمعه نداشت تا گروه موسوم به 1+5 از این پس با یک عضو کمتر به کار خود ادامه دهد.

پیش از برگزاری این نشست، ایران مصرانه خواهان دریافت بسته ای مشخص از جانب اروپا بود؛ بسته ای اقتصادی که حاوی راهکارهایی برای ادامه مبادلات تجاری میان ایران و اروپا و حفظ برجام باشد. ایران گفته بود که توافق را در صورتی ادامه می دهد که اروپایی ها پیشنهادهای مشخصی ارائه کنند تا براساس آن منافع ایران از برجام لحاظ شود، چنانچه هم حسن روحانی و هم محمدجواد ظریف اعلام کرده بودند ایران در صورتی به حفظ برجام و توافق با اروپایی ها پایبند خواهد بود که منافع ایران از این توافق حفظ شود.

حسن روحانی، رئیس جمهوری ایران که پس از دیدار با مقامات سوییس به اتریش سفر کرده بود، در پایان نشست با همتای اتریشی خود بار دیگر تأکید کرده بود که «ما تا زمانی که منافع مان از برجام تأمین شود، از آن خارج نخواهیم شد.» در عین حال، محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران صبح جمعه و پیش از برگزاری نشست در پستی توییتری، نگرانی ایران درباره بسته پیشنهادی اروپا را این گونه مطرح کرده بود: «وظیفه من کاملا روشن است: ایجاد راه حل های عملیاتی. از اتحادیه اروپا و همتایانم در سه کشور اروپایی به اضافه دو کشور (روسیه و چین) انتظار دارم که تعهدات قابل اجرا و قابل پیگیری ارائه دهند و قول های مبهم و طولانی مدت ندهند. اشتباه نکنید: تحریم ها و پایبندی به برجام نمی توانند در کنار هم قرار گیرد.»

رایزنی های تلفنی روحانی

اما همزمان با اقدامات ظریف در وین، حسن روحانی نیز رایزنی هایی را با سران کشورهای غربی انجام داد. رئیس جمهور پنجشنبه شب در تماس تلفنی با «امانوئل ماکرون» رئیس جمهور فرانسه، تلاش فرانسه در روند حفظ برجام در ماه های گذشته را مثبت دانست و گفت: بسته پیشنهادی اروپا درباره ادامه روند همکاری ها در برجام دربرگیرنده همه خواسته های ما نیست و امیدواریم روند مذاکرات وزرای پنج کشور در وین، بتواند خواسته های ایران را برای ادامه همکاری در برجام تأمین کند.

رئیس جمهوری با اشاره به فعالیت های اقتصادی و روابط بانکی و مشکلات به وجود آمده برای برخی شرکت های اروپایی در پروژه های ایران، به واسطه خروج یکجانبه آمریکا از برجام، گفت: انتظار ما از اروپا ارائه یک برنامه عملیاتی روشن و دارای زمان بندی است تا بتواند نقشی جبران کننده در قبال خروج آمریکا داشته باشد.

رئیس جمهور همچنین در تماس تلفنی با صدراعظم آلمان تأکید کرد: اگر روند کار اجلاس وزرای کشورهای اروپایی در وین برای ترغیب ایران به همکاری و فعالیت مشترک امیدوارکننده باشد، مسیر همکاری را با اروپا ادامه خواهیم داد.

روحانی عصر پنجشنبه در تماس تلفنی با «آنگلا مرکل» با اشاره به خروج یکجانبه آمریکا از برجام و فرصت محدودی که در اختیار اروپا قرار گرفت تا مواضع خود را به طور روشن و صریح درباره چگونگی ادامه برجام اعلام کنند، گفت: پس از خروج آمریکا از برجام مشکلاتی در زمینه اقتصادی، روابط بانکی و نفتی ایجاد شده و شرکت های سرمایه گذار در ایران برای ادامه فعالیت شان دچار تردید شدند.

رئیس جمهور همچنین با اشاره به ارائه بسته پیشنهادی سه کشور اروپایی در ارتباط با چگونگی عمل به تعهدات و همکاری های شان در برجام، آن را مأیوس کننده عنوان کرد و گفت: متأسفانه در بسته پیشنهادی ارائه شده راهکار عملیاتی و شیوه مشخصی برای ادامه همکاری ها وجود نداشت و یکسری تعهدات کلی در حد بیانیه های سابق اتحادیه اروپا عنوان شده بود.

صدراعظم آلمان نیز در این گفت وگوی تلفنی، با بیان اینکه در بسته پیشنهادی به ایران موضوعات کلی و اصولی مورد اشاره قرار گرفته و در زمینه جزییات باید گفت وگوها ادامه پیدا کند، گفت: آنچه اهمیت دارد، این است که می دانیم و یقین داریم می خواهیم در برجام بمانیم و معتقدیم باید با آرامش ادامه روند گفت وگوها به انجام برسد.

بیانیه پایانی نشست وزیران خارجی ایران و ۱+۴

اما دیروز نشست کمیسیون مشترک برجام در سطح وزیران پس از خروج غیرقانونی آمریکا از برجام برگزار شد و در پایان، بیانیه پایانی نشست وزیران خارجه ایران و ۱+۴ توسط موگرینی قرائت شد. در این بیانیه به طور خلاصه آمده که تمام طرف های برجام بر لزوم ادامه اجرای این توافق و پایبندی به تعهدات شان تأکید و توافق کردند که صادرات نفت و گاز و تولیدات پتروشیمی ایران باید ادامه یابد و به علاوه نشست های کمیسیون مشترک، ازجمله در سطح وزیران ادامه داشته باشد. شرکت کنندگان توافق کردند تا به پیشرفت ها (برای حفظ برجام) تحت بازبینی دقیق ادامه دهند و کمیسیون مشترک، ازجمله در سطح وزیران کماکان تشکیل جلسه دهد تا تلاش های مشترک به پیش رانده شود.

در این بیانیه همچنین آمده است که طرف های توافق بر لزوم ادامه صادرات نفت و گاز و تولیدات پتروشیمی ایران تأکید کرده و خواستار ترغیب به سرمایه گذاری در ایران شده اند.

به گزارش خبرگزاری ها، این بیانیه شامل ۱۰ بند است.

براساس درخواست ایران، نشست کمیسیون مشترک برجام در تاریخ ۶ جولای در سطح وزرا در وین برگزار شد. طرف های شریک در برجام بار دیگر بر تعهد خود به اجرای کامل و موثر توافق هسته ای تأکید کردند. آنها برجام را به عنوان عنصری کلیدی در معماری عدم اشاعه جهانی و دستاوردی قابل توجه در دیپلماسی چندجانبه که به صورت اجماعی توسط قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت تأیید شده است، توصیف کردند. طرف های شریک در برجام از یازدهمین گزارش آژانس بین المللی انرژی اتمی به تاریخ ۲۴ ماه مه در تأیید اینکه ایران به تعهدات هسته ای خود پایبند است، استقبال می کنند.

تمامی طرف های شریک بر ضرورت ادامه اجرای کامل و موثر تمامی تعهدات هسته ای تأکید کردند. آنها از پیشرفت مداوم در مدرنیزه کردن رآکتور تحقیقات اراک استقبال کرده و با طیب خاطر اعلام می کنند که انگلیس عهده دار نقش یکی از روسای مشترک گروه کاری اراک (به جای آمریکا) می شود. طرف های شریک به حمایت از مدرنیزه کردن رآکتور تحقیقاتی اراک به عنوان بخشی از برجام و تبدیل تأسیسات فردو به مرکز هسته ای، فیزیک و فناوری ادامه می دهند. طرف های شریک از پروژه های قابل توجه در حوزه همکاری های مسالمت آمیز هسته ای که براساس پیوست سه برجام انجام می شود، استقبال کردند.

طرف های شریک اعلام می کنند که به ازای اجرای تعهدات برجامی از سوی ایران، برداشتن تحریم ها از جمله مزایای اقتصادی ناشی از آن، بخشی اساسی از برجام است. آنها همچنین اشاره می کنند که براساس تعهدات مندرج در برجام که از سوی بالاترین سطوح در شورای امنیت تأیید شده است، فعالان اقتصادی که به دنبال کسب و کار مشروع با ایران هستند، با حسن نیت عمل کرده اند.

همچنین در ادامه آمده است که شرکت کنندگان درباره اقدامات اخیر به منظور دستیابی به راهکاری عملی برای روابط اقتصادی و بازرگانی با ایران مذاکره کردند. آنها ضمن استقبال از اقدامات فشرده انجام شده تاکنون، خواستار مذاکرات فنی فشرده و انتقال منابع به وسیله همه طرف ها شدند.

در ادامه این بیانیه آمده است: شرکت کنندگان اعلام می کنند که اتحادیه اروپا در حال پیشبرد فرآیند قوانین مسدودساز (تحریم ها) است تا به این وسیله از شرکت های کشورهای اعضای اتحادیه اروپا حمایت کند و مجوز وام خارجی بانک سرمایه گذاری اروپا را برای پوشش دادن ایران به روز رسانی کند. طرف های شرکت کننده، روی مسائل اشاره شده به وسیله تلاش های دوجانبه و همکاری با شرکای جهانی به منظور تشویق آنها برای پیروی از سیاست های مشابه کار می کنند، تا ساز و کار مشابهی در روابط اقتصادی با ایران ایجاد کنند.

در بند پایانی این بیانیه نیز آمده است که طرف های شرکت کننده موافقت کردند که تحت نظارت کامل و در نشست مجدد کمیسیون مشترک برجام از جمله در سطح وزرا در راستای ارتقای تلاش های مشترک خود ادامه دهند. شرکت کنندگان بر عزم خود در راستای توسعه موثر و اجرای راهکارهای عملی درباره موارد بالا تأکید کردند.

ظریف: بر ضرورت انتفاع ایران از برجام تأکید شد

همچنین محمدجواد ظریف پس از نشست با وزیران امور خارجه1+۴گفت: در این نشست، همه اعضای باقی مانده در برجام بر ضرورت انتفاع ایران از برجام تأکید کردند.

به گزارش ایسنا، وزیر امور خارجه کشورمان عصر روز جمعه در جمع خبرنگاران گفت: این اولین نشست کمیسیون مشترک برجام در سطح وزیران خارجه بعد از خروج آمریکا از این توافق بین المللی بود.

ظریف با بیان اینکه این نشست بسیار جدی و سازنده بود، گفت: در طول دو ماه گذشته بعد از خروج غیرقانونی آمریکا تلاش های زیادی از سوی اعضای باقی مانده صورت گرفت تا ایران از منافع به خصوص اقتصادی برجام استفاده کند.

وی افزود: بیانیه ای که توسط خانم موگرینی قرائت شد بیانیه مشترکی بود که از سوی همه اعضا در اولین کمیسیون مشترک برجام در سطح وزیران منتشر شد.

ظریف در ادامه تأکید کرد: ایران این حق را برای خود محفوظ دارد که در برابر تخلف رسمی آمریکا در خروج از برجام اقدامات خود را انجام دهد.

وزیر خارجه کشورمان با بیان اینکه در این جلسه بر اینکه مردم ایران باید منافع برجام را ببینند تأکید شد، خاطرنشان کرد: همه اعضای باقی مانده تعهدات شان را در حوزه های مختلف در سطح وزرای خارجه بیان کردند. از ادامه فروش نفت و روابط مالی، حمل و نقل و سرمایه گذاری تا سایر موضوعات که در بیانیه ذکر شده است.

ظریف تصریح کرد: پریروز در تهران بسته ای را دریافت کردیم که آقای روحانی گفتند کافی نیست. امروز در این جلسه توضیحات بیشتر شنیدیم و در مورد موضوعات نفتی و بانکی توضیح دادند.

حمایت اتحادیه اروپا از فعالیت بانک سرمایه گذاری اروپا در ایران

اما پیش از نشست روز جمعه در وین، قانون گذاران اتحادیه اروپا مجوز فعالیت بانک سرمایه گذاری اروپا (EIB) در ایران را تصویب کردند؛ اقدامی که به حفظ توافق موسوم به برجام کمک خواهد کرد و موجب دلگرمی و روحیه برای آینده برجام خواهد بود.

به گزارش رویترز، بانک سرمایه گذاری اروپا که یک بانک غیرانتفاعی مصوب در لوکزامبورگ است، یکی از قطب های کلیدی تلاش های اتحادیه اروپا برای حفظ ارتباطات تجاری و همکاری ها با ایران در مقابل تصمیم واشنگتن برای اعمال مجدد تحریم ها علیه تهران محسوب می شود.

با این حال، این تصمیم قانون گذاران اروپا بانک سرمایه گذاری اروپا را ملزم به همکاری با ایران نمی کند؛ اقدامی که می تواند توانایی این بانک را برای جذب سرمایه گذاری های شرکت های آمریکایی به خطر بیندازد و پیامدهایی از سوی آمریکا برای این بانک داشته باشد.

مدیران بانک سرمایه گذاری اروپا نگران توقف سرمایه گذاری شرکت های آمریکایی در این بانک در صورت همکاری با ایران هستند. هدف از این تصمیم قانون گذاران اتحادیه اروپا استفاده از بانک سرمایه گذاری اروپا برای حفاظت از شرکت های اروپایی عضو در برابر تحریم های ثانویه آمریکاست. کمیسیون اروپا همچنین در نظر دارد طرحی ارائه دهد که براساس آن دولت های اروپایی به طور مستقیم به مبادله مالی با بانک مرکزی ایران بپردازند تا بدین وسیله مانع از مجازات های شرکت ها و موسسات مالی این کشورها توسط آمریکا شود.

پارلمان اروپا با ۵۷۳ رأی موفق در برابر ۹۳ رأی مخالف تصویب کرد که بانک EIB با ایران دادوستد کند. تصویب این مجوز که با مخالفت احزاب راست افراطی اروپا همراه بود به مذاکرات قریب الوقوع میان اتحادیه اروپا و ایران کمک خواهد کرد.

براساس این گزارش، دولت های اتحادیه اروپا همچنان می توانند در عمل این پیشنهاد کمیسیون اروپا را مسدود کنند، اما با توجه به حمایت علنی رهبران اتحادیه اروپا از فعالیت این بانک در ایران بعید است که چنین کاری انجام دهند.

گفتنی است براساس آمارهای بلومبرگ، در سال 2017 ارزش تجارت کالایی اتحادیه اروپا با ایران تنها 23.2 میلیارد دلار بوده است و ایران از این لحاظ شصت و ششمین شریک تجاری اتحادیه اروپا محسوب می شود.