نگاهی به رتبه بندی شاخص جهانی صلح در سال 2018 / شاخص صلح جهانی و جایگاه ایران

فرصت امروز: چندی پیش گزارش شاخص جهانی صلح ۲۰۱۸ منتشر شد. در این گزارش ۱۶۳ کشور براساس معیارهای موسسه «اقتصاد و صلح» رتبه بندی شده اند. در این ارزیابی ۲۳ شاخص کیفی و کمی برای سنجش سه حیطه کلی مورد استفاده قرار گرفته اند: سطح امنیت اجتماعی، دامنه منازعات مستمر داخلی و بین المللی و درجه نظامی گری. گزارش سال ۲۰۱۸ موسسه اقتصاد و صلح علاوه بر این رده بندی، تحلیلی بر روندهای مثبت صلح در جهان نیز ارائه کرده و انگیزه ها، نهادها و ساختارهایی را بررسی کرده است که به شکل گیری و پایداری جوامع صلح آمیز منجر می شوند.

اما پرسش مهم برای مخاطبان ایرانی این است که جایگاه ایران در گزارش شاخص جهانی صلح ۲۰۱۸ کجاست؟ در پاسخ باید گفت طبق شاخص صلح جهانی که وضعیت صلح را در سه حوزه امنیت اجتماعی، درگیری های داخلی و بین المللی و هزینه نظامی می سنجد، ایران در رتبه یازدهم در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا قرار گرفته است.

در واقع، ایران در شاخص صلح جهانی 2018 با ثبت امتیاز 2.4 در رتبه 131 قرار گرفته که نسبت به سال 2017 دو پله تنزل را تجربه کرده است. در سال 2018 رتبه 92 کشور تنزل یافته است. روسیه در جایگاه 154، ترکیه در جایگاه 149و عربستان در جایگاه 129 قرار گرفته اند که همگی مشمول تنزل جایگاه بوده اند.

در میان کشورهای منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا، رتبه اول شاخص صلح جهانی به کشور کویت رسیده که 1.79 امتیاز دارد و در رتبه 42 جهان قرار گرفته است. ایران در بین کشورهای این حوزه در رتبه یازدهم قرار گرفته است.

شاخص صلح جهانی

شاخص صلح جهانی (Global Peace Index) توسط موسسه اقتصاد و صلح استرالیا (Institute for Economics and Peace) اندازه گیری می شود و دوازدهمین گزارش سالانه آن در ژوئن 2018 منتشر شد. به گزارش اتاق تهران که خلاصه ای از این گزارش را منتشر کرده است، موسسه اقتصاد و صلح استرالیا در گزارش 2018 خود سطح صلح آمیز بودن را در 163 کشور که 99.7درصد جمعیت جهان را در خود جای داده اند، ارزیابی کرده است.

براساس آخرین گزارش موسسه صلح و اقتصاد استرالیا، کشور ایسلند با نمره 1.09 بهترین جایگاه و کشور سوریه با نمره 3.6 بدترین جایگاه را از حیث صلح آمیز بودن کسب کرده و بقیه کشورهای مورد سنجش در بین این دو قرار می گیرند. هر چه نمره نهایی کمتر باشد، میزان صلح آمیز بودن آن کشور بیشتر است. به عبارت دیگر، ایسلند در این فهرست، بدون تغییر نسبت به رتبه بندی سال گذشته، همچنان صلح آمیزترین کشور جهان لقب گرفته است.

یافته های شاخص صلح جهانی 2018 همچنین حاکی از آن است که صلح آمیز بودن جهان نسبت به سال قبل 0.27 درصد کاهش یافته است. نتایج نشان می دهد تنش ها، درگیری ها و بحران هایی که طی دهه گذشته ایجاد شده، به ویژه در منطقه شرق خاورمیانه، بی نتیجه مانده است.

براساس شاخص صلح جهانی در سال 2018، حدود 88 کشور مخارج امنیتی کمتر و 44 کشور هزینه های بیشتری را برای حفظ امنیت خود صرف کرده اند. متوسط بودجه نظامی کشورها به عنوان درصدی از تولید ناخالص داخلی، بیشترین کاهش را طی یک دهه گذشته داشته است.

در یک دید کلی، از سال 2008 تاکنون شاخص صلح جهانی 2.3 درصد کاهش داشته و بهبود یافته است. در مقابل 85 کشور که شاخص صلح آمیز بودن در آنها کاهش یافته، 75 کشور هم بوده اند که رشد شاخص را تجربه کرده اند. در واقع تروریسم و درگیری های داخلی که بیش از یک دهه به طول انجامیده ، سهم زیادی در زوال صلح داشته است. برابر این گزارش در 101 کشور جهان فعالیت های تروریستی افزایش یافته است و از سال 2008 تا 2016 تروریسم 38 درصد رشد کرده و مرگ و میر بر اثر نزاع، درگیری و جنگ 264 درصد افزایش یافته است.

صلح تاثیر قابل توجهی در عملکرد اقتصاد کلان دارد. بر اساس این گزارش، رشد سرانه تولید ناخالص داخلی طی دهه گذشته در کشورهایی که بهبود صلح داشتند، خلاف آنهایی که با زوال آن مواجه بودند، 7 برابر بیشتر است. هم چنین نرخ بهره و نرخ تورم در کشورهای صلح آمیز پایین تر و باثبات تر و سرمایه گذاری مستقیم خارجی در این کشورها بیش از 2 برابر است. اگر کشورهای دارای سطح پایین صلح به میزان کشورهای صلح آمیز رشد می کردند، حجم اقتصاد جهان تقریبا 15 هزار میلیارد دلار بیشتر می شد.

اثر اقتصادی ناآرامی و خشونت در اقتصاد جهانی بر مبنای برابری قدرت خرید در سال 2017 معادل 14.76 هزار میلیارد دلار برآورد شده است که تقریبا معادل 12.4 درصد تولید ناخالص داخلی جهان و 1988 دلار به ازای هر نفر است. 37.2 درصد از این مبلغ برای مقاصد نظامی صرف شده است. 27.4 درصد از آن صرف نگهداری زندانیان و تامین امنیت داخلی کشورها شده است.

اثر اقتصادی خشونت در ایران بر اساس برابری قدرت خرید در سال 2017 معادل 212.9 میلیارد دلار و هزینه اقتصادی آن برابر 131.7 میلیارد دلار یا معادل 8 درصد از تولید ناخالص داخلی ایران برآورد شده است که از این حیث رتبه 70 را در بین کشورهای جهان به خود اختصاص داده است.

روند ۱۰ سال اخیر شاخص جهانی صلح

روند ۱۰ ساله شاخص جهانی صلح نشان می دهد که تنها در سال ۲۰۱۳ و ۲۰۱۴ جهان صلح آمیزتر شده است. در طول دهه اخیر شاخص صلح در ۲۵ کشور غیرصلح آمیز جهان به طور متوسط 12.7 درصد کاهش یافته است. درحالی که رشد شاخص در ۲۵ کشور صلح آمیز جهان به طور متوسط تنها ۹/ ۰درصد بوده است. از سال ۲۰۰۸ تاکنون همواره شمار کشورهایی که شاهد افت شاخص صلح بوده اند، در مقایسه با کشورهایی که صلح آمیزتر شده اند، بیشتر بوده است.