سه پیشنهاد اتاق ایران به دستگاه دیپلماسی / ظریف: آمریکا معتاد به تحریم است

فرصت امروز: اتاق ایران دیروز میزبان نخستین همایش مشترک سفرا و رؤسای نمایندگی های جمهوری اسلامی ایران با فعالان بخش خصوصی بود. در این همایش که با حضور محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه و غلامحسین شافعی رئیس اتاق ایران برگزار شد، سفرا و فعالان بخش خصوصی در قالب 51 کارگروه به بررسی مسائل مرتبط با تجارت با 51 کشور هدف پرداختند. در نشست های هر کارگروه علاوه بر سفیر ایران در کشور مربوطه، سرکنسول های ایران در شهرهای مختلف آن کشور نیز حضور داشتند. همچنین همزمان با نشست کارگروه ها، دو نشست تخصصی مربوط به کشورهای آفریقایی و قاره آمریکا با حضور سفرای این کشورها و نمایندگان بخش خصوصی برگزار شد.

بررسی مشکلات بانکی و راهکارهای نقل و انتقال پول، مشکلات بیمه ای، مسائل گمرکی و حمل و نقل، فعالیت شرکت های کوچک و متوسط، شرکت در نمایشگاه ها و همایش های تجاری، حل و فصل اختلافات تجاری میان تجار و پتانسیل های موجود برای انعقاد موافقت نامه های تجارت ترجیحی و تجارت آزاد از جمله مهم ترین محورهای دستور کار نشست کارگروه ها در این همایش بود.

اعتیاد آمریکا به تحریم

محمدجواد ظریف که دیروز برای سومین بار در چند هفته اخیر در جمع فعالان بخش خصوصی حضور یافته بود، آمریکا را معتاد به تحریم خواند و گفت: تاریخ روابط خارجی آمریکا نشان می دهد که این کشور به طور معمول بیشترین تحریم ها را علیه کشورهای جهان اعمال کرده و به عبارتی می توان گفت آمریکا معتاد به تحریم است.

وزیر امور خارجه در این همایش با اشاره به برنامه دولت در تقویت مبادلات تجاری بخش خصوصی با کشورهای جهان گفت: باید در این جمع تاکید کنم که وظیفه دولت تصدی گری در اقتصاد نیست، بلکه تسهیل کننده در این حوزه است. در طول مدت فعالیت دولت هم تلاش کردیم تا این واقعیت را نشان دهیم.

ظریف، برگزاری چنین جلساتی را ابتکار مهمی دانست که موجب همراهی و همکاری جدی بخش خصوصی و نمایندگانی های وزارت امور خارجه در کشورهای مختلف می شود و ادامه داد: مسیر ارتباط میان بخش خصوصی و نمایندگان ایران در کشورهای مختلف یک طرفه نیست. از یک سو ما به اطلاعات شما نیاز داریم تا بفهمیم در چه حوزه هایی امکان رقابت و فعالیت اقتصادی وجود دارد و از سوی دیگر شما به اطلاعات نمایندگی‎های جمهوری اسلامی ایران در کشورهای مختلف و پیگیری هایی که این نمایندگی ها می توانند انجام دهند، نیاز دارید.

او با اشاره به تحریم های اعمال شده از سوی آمریکا گفت: اگر چه مسیر دشوار است، اما معتقدیم مسیر برای ارتقای فعالیت های بخش خصوصی هموار است. به رغم توان اقتصادی آمریکا، امروز این کشور خود را در انزوا احساس می کند و تصور می کند برای نمایش توان اقتصادی خود باید به تحریم ها متوسل شود.

ظریف ادامه داد: همراهی شورای امنیت سازمان ملل در تحریم های آمریکا علیه ایران، چتری بود تا این تحریم ها مقبول جلوه کند. اما امروز شرایط به گونه ای دیگر است. امروز برای دنیا دشوار است که کشوری مانند آمریکا بخواهد مدعی نمایندگی نظام جهانی شود. مشکل امروز اروپا و آمریکا این است که آمریکا اکنون در برابر نظم لیبرال اقتصادی جهانی ایستاده؛ نظمی که ۷۰ سال برای ایجاد آن تلاش کرده است.

به گفته ظریف، در گذشته وقتی آمریکا تحریمی را علیه ایران اعمال می کرد کشورهای دیگر از جمله کشورهای اروپایی نیز نه تنها بعضا با او همراهی می کردند، بلکه خودشان نیز تحریم های جدیدی را اعمال می کردند. از سوی دیگر تحریم های شورای امنیت علیه ایران نیز بود که به نوعی به تحریم های غیرقانونی که علیه ایران وجود داشت مقبولیت جهانی می داد و آنها تحریم های غیرقانونی خود علیه ایران را در پرتو تحریم های شورای امنیت علیه ایران به پیش می بردند ولی امروز آمریکایی ها نه تنها امکان آن را ندارند که بقیه کشورها و شرکت های اقتصادی را مجبور کنند که با تحریم های آنها همراهی و به رغم مصوبه شورای امنیت عمل کنند، بلکه می بینیم قطعنامه 2231 شورای امنیت از کشورها می خواهد که اقداماتی را انجام ندهند که مانع اجرای قطعنامه 2231 شود.

ظریف گفت: اروپا و فعالان اقتصادی اروپا باید امروز تصمیم بگیرند که آیا می خواهند دنباله رو منافع آمریکا و به عبارتی شخص ترامپ باشند یا می خواهند منافع اروپا را دنبال کنند.

او در ادامه با تاکید بر این نکته که نباید دنیا را مجبور کنیم که بین ما و فشارهای اقتصادی آمریکا یکی را انتخاب کند، گفت: معتقدم شکافی که امروز میان آمریکا و اروپا شکل گرفته، فرصت جدیدی برای ماست. اما برخلاف سال های گذشته، درایت حکم می کند تا ما پل شکاف و پل حل اختلافات نباشیم. امروز از آفریقا تا آمریکای لاتین و آسیا می دانند که روندی که دولت آمریکا در پیش گرفته خطرناک است و میزان مقاومت ما نیز بستگی به راه هایی دارد که می خواهیم استفاده کنیم.

ظریف گفت: یکی از این راه ها بهره مندی از فعالیت با شرکت های کوچک و متوسط اروپایی است که فرصتی فراهم خواهد کرد تا بخش خصوصی کشور رشد کند. باید بتوانیم از امکانات اروپایی ها استفاده کنیم.

وزیر امور خارجه تاکید کرد: کار با شرکای سنتی قطعا راحت تر است، اما در حوزه های جدید حتما شرکای بهتری پیدا خواهد شد. باید با ابتکار و نوآوری از ظرفیت ها استفاده کنیم. برخی مواقع ظرفیت های جدید و مشتریانی پیدا می شوند که قبلا فرصت همکاری با آنها نبود. بر همین اساس باید ابتکار به خرج دهیم.

او با تاکید بر زمینه های پیش روی صادرات غیرنفتی بیان کرد: مطمئن هستم که امروز می توانیم شرایط را بهتر از قبل پیش ببریم، چون دنیا در کنار ماست. ضمن اینکه همه قوای کشور در این شرایط متحد هستند و منسجم تر شده اند. در این راستا همکاری بخش خصوصی بیش از هر زمان دیگری نیاز است. ما می توانیم فشارهای اقتصادی را به افزایش تولید ملی و افزایش صادرات غیرنفتی تبدیل کنیم و به آمریکایی ها نشان دهیم که باید اعتیادشان را ترک کنند چون دنیا هم به این نتیجه رسیده است.

وی با بیان اینکه ما کشوری هستیم که به رغم فشارهای آمریکا از امنیت برخورداریم، افزود: متاسفانه امنیت و مشروعیت کشورهای همسایه ما به بیرون وابسته است، چنان که ما از این موضوع ناراحت هستیم که یک رئیس جمهور تازه به دوران رسیده خطاب به کشورهای همسایه ما می گوید که اگر ما دو هفته از شما حمایت نکنیم شما باقی نمی مانید. شما تصور کنید که یک نفر بیاید و به شما بگوید اگر من نباشم شما حتی دو هفته هم دوام نمی آورید، آیا حاضرید این حرف را با تمام منابع دنیا عوض کنید؟

ظریف ادامه داد: آمریکا حدود 40 سال است که ما را تحریم کرده و ما هر روز برخلاف این تحریم ها پیشرفت کردیم. اهل شعار نیستم، اما با همراهی مردم توانستیم این سختی ها را تحمل کنیم. سربلندی امروز به راحتی به دست نیامده که بخواهیم به راحتی از دستش بدهیم.

دیپلماسی اقتصادی در دستور کار دولت و بخش خصوصی

سخنران دیگر این همایش، غلامحسین شافعی رئیس اتاق ایران بود. او در سخنانش سه پیشنهاد را مطرح کرد: ایجاد کمیته ای مشترک بین کارشناسان اتاق ایران و نمایندگان وزارت امور خارجه به منظور تربیت نیروهای زبده برای پیشبرد مذاکرات بین المللی، زمینه سازی برقراری موافقت نامه های تجارت ترجیحی و تجارت آزاد بین ایران و کشورهای هدف و همچنین تمرکز دیپلماسی اقتصادی بر دو موضوع تجارت و سرمایه گذاری.

شافعی همچنین با اشاره به صحبت های محمدجواد ظریف در این همایش گفت: از دیدگاه های ایشان این گونه برمی آید که اتاق ایران از یک سو و دستگاه دیپلماسی کشور از سوی دیگر برای پیشبرد اهداف نظام، لازم و ملزوم یکدیگر هستند.

به باور رئیس پارلمان بخش خصوصی کشور، یکی از موفقیت های مهم دولت دوازدهم، توجه به دیپلماسی اقتصادی است. این موضوع در دهه 90 از سوی کشورهای نوظهور مورد توجه قرار گرفت و به ابزاری کارآمد برای حضور آنها در بازارهای جهانی تبدیل شد.

شافعی ادامه داد: ترکیب بازار و دولت، برگرفته از مفهوم دیپلماسی اقتصادی و به این معناست که دولت باید با استفاده از توانمندی ها و ظرفیت هایی که در اختیار دارد زمینه را برای حضور پررنگ بخش خصوصی در اقتصاد مهیا کند تا آنها بتوانند از امکانات جهانی بهره مند شوند.

او همچنین همکاری نزدیک بین اتاق ایران و وزارت امور خارجه را در دولت روحانی مورد توجه قرار داد و از آن به عنوان یک اقدام مؤثر که تاکنون مغفول مانده بود، یاد کرد. اگرچه به اعتقاد شافعی، همچنان این همکاری ها در سطح و اندازه ای که باید باشد، نیست.

رئیس اتاق ایران به اهداف برگزاری این همایش در شرایط کنونی نیز اشاره کرد و افزود: این همایش فرصتی است تا سفرای ایران در کشورهای دیگر از نزدیک با دغدغه ها و خواسته های فعالان اقتصادی آشنا شوند و بهترین راهکارها را برای همکاری با بخش خصوصی بیابند.

شافعی همچنین این نشست را فرصتی طلایی برای مدیران بخش خصوصی دانست و گفت: در این دیدار چگونگی ارتقای فعالیت های تجاری مورد بحث قرار می گیرد و فعالان اقتصادی می توانند از تجربیات سفرا برای تحقق این هدف استفاده کنند.

رئیس پارلمان بخش خصوصی ایران در ادامه به خروج آمریکا از برجام و شرایطی که بر اقتصاد کشور حاکم شده، اشاره کرد و ادامه داد: در این زمان نقش آفرینی اروپا بسیار اثرگذار است. تاکنون چین، روسیه و سه کشور اروپایی پایبندی خود را به برجام اعلام کرده اند و در مقابل ایران برای ماندن در برجام خواستار تداوم فعالیت های اقتصادی خود در سطح بین المللی است.

او با بیان اینکه گره های بانکی و مالی ایران به این سادگی ها گشوده نمی شود، تصریح کرد: باید به فکر بی اثر کردن تحریم ها باشیم. پیمان های پولی دوجانبه و استفاده از فضاهای مالی کشورهای دوست که قابل اعتماد هستند، می تواند به عنوان راه حل مورد توجه قرار گیرد.

شافعی در ادامه به موضوع تحریم محصولاتی چون فولاد، پتروشیمی ها و محصولات پالایشی نیز اشاره و تأکید کرد: تحریم صادرات فولاد و محصولات پتروشیمی به دلیل پراکندگی بازار این محصولات و حضور بخش خصوصی در صادرات آنها، به راحتی اتفاق نمی افتد. به نظر می رسد تبعات این تحریم ها بیشتر منجر به افزایش هزینه های فروش بیانجامد. از طرفی صادرکنندگان ایرانی حتی در دوران پسابرجام هم از روابط بانکی محروم بودند.

رئیس پارلمان بخش خصوصی در پایان، به اقدامات بین المللی اتاق ایران در یک سال اخیر اشاره کرد و از تأسیس اتاق های مشترک جدید، همکاری در سامانه جذب فعالان اقتصادی خارج از کشور، تهیه بانک اطلاعاتی از ظرفیت های سرمایه گذاری در ایران و بهره گیری از ظرفیت اتاق های استانی به عنوان اتاق های معین، سخن گفت.