شمارش معکوس برای ورود سیزدهمین وزیر اقتصاد به کابینه دوازدهم / «اقتصاد» هم بی وزیر شد

فرصت امروز: بهارستان امروز شاهد استیضاح و برکناری وزیر اقتصاد بود و مسعود کرباسیان پس از علی ربیعی وزیر سابق تعاون، کار و رفاه اجتماعی، دومین وزیری بود که در یک سالگی دولت دوازدهم از سوی نمایندگان مجلس برکنار شد. طرح استیضاح مسعود کرباسیان که دهم مردادماه در ۱۷محور و با ۳۳ امضا در کمیسیون اقتصادی مجلس تصویب شده و به هیأت رئیسه ارائه شده بود، در اولین دستور کار جلسه علنی روز یکشنبه مجلس مورد بررسی نمایندگان قرار گرفت و پس از رأی گیری، وزیر اقتصاد دیگر وزیر نماند. اگرچه جلسه استیضاح کرباسیان همانند استیضاح چندی پیش علی ربیعی جنجالی نبود، اما خالی از حاشیه هم نبود و کرباسیان به رغم حضور معاون اول رئیس جمهور در مجلس و دفاع از عملکرد وی، درنهایت با ۱۳۷ رأی موافق و ۱۲۱ رأی مخالف و دو رأی ممتنع از مجموع ۲۶۰ نماینده از وزارت اقتصاد کنار رفت.

آنچه موافقان استیضاح گفتند

در جلسه امروز مجلس، موافقان استیضاح وزیر اقتصاد با حضور در جایگاه به ارائه نظرات خود پرداختند. حسینعلی حاجی دلیگانی عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس گفت: در دوران وزارت کرباسیان قدرت خرید مردم۵۰درصد کاهش یافته است.

همچنین سیدهادی بهادری، نماینده مردم ارومیه با انتقاد از عملکرد وزیر اقتصاد گفت که لباس وزارتخانه اقتصاد به تن کرباسیان نمی آید و از نمایندگان خواست با رأی موافق به استیضاح او، وضعیت اقتصاد را بهبود بخشند.

هدایت الله خادمی، نماینده مردم ایذه و باغملک نیز با انتقاد از عملکرد وزارت اقتصاد در زمینه تنظیم سیاست های اقتصادی و مالی گفت: روحیه اشرافی گری خاوری همچنان در بدنه مدیران وزارت اقتصاد جاری است.

جلیل رحیمی جهان آبادی، رئیس فراکسیون مرزنشینان مجلس هم گفت: کرباسیان، اقتصاد کلان بلد نیست.

عباس پاپی زاده، عضو کمیسیون کشاورزی مجلس نیز عملکرد کرباسیان را باعث بهبود نیافتن وضعیت معیشت و افزایش بیکاری در جامعه دانست.

همچنین حسن نوروزی عضو کمیسیون حقوقی و قضایی مجلس گفت: امروز ارزش ۱۰۰ هزار تومان به ۲۵ هزار تومان رسیده است.

صدیف بدری، نماینده مردم اردبیل هم با انتقاد از عملکرد وزیر اقتصاد گفت: آقای کرباسیان! چه بهتر بود با دیدن این وضعیت وخیم، خودتان استعفا می دادید.

مجید کیان پور، نماینده مردم درود و ازنا، اخلالگران اقتصادی را حاصل سوء تدبیر مسئولان خواند و گفت: چرا با وجودی که بخش عمده قاچاق کالا از گمرکات انجام می شود، به این مسئله توجهی نمی شود ولی پس از توزیع در مغازه های سراسر کشور، با خرده فروش ها برخورد می شود؟

همچنین شادمهر کاظم زاده، نماینده مردم دهلران با تأکید بر اینکه وزارت اقتصاد مسئولیت تنظیم سیاست های اقتصادی و مالی را برعهده دارد، گفت: وزیر اقتصاد نخ تسبیحی است که باید اعضای تیم اقتصاد را به هم مرتبط کند. او با طرح این پرسش که مقابل اتاق جنگ اقتصادی آمریکا اتاق جنگ اقتصادی ما چه می کند و پاتک های اقتصادی ما چه بوده است؟ افزود: آیا غیر از این است که به ذخائر کشور چوب حراج زده شده است؟

سلام امینی، نماینده مردم ایلام هم یکی دیگر از موافقان استیضاح وزیر اقتصاد بود و گفت: آنچه ما نمایندگان را وادار کرد که طرح استیضاح وزیر اقتصاد را مطرح کنیم شرایط نامطلوب اقتصادی بوده و هست. استیضاح کنندگان امروز افرادی هستند که سال گذشته به آقای کرباسیان رأی دادند.

همچنین سیدقاسم جاسمی عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی گفت که اقدامات کرباسیان، ثروتمندان را پولدارتر و فقرا را فقیرتر کرده است.

مهرداد لاهوتی، نماینده مردم لنگرود نیز گفت: تیم اقتصادی فعلی توان مدیریت بحران های اقتصادی کشور را ندارد. من شخصیت حقیقی آقای کرباسیان را بسیار قابل احترام می دانم، اما به دلیل رسالت ملی و دغدغه ها باید با استیضاح موافقت می کردم.

الیاس حضرتی، عضو فراکسیون امید هم به عنوان آخرین موافق استیضاح، جلسه روز گذشته مجلس را یک روز سرنوشت ساز و مهم دانست و گفت: متاسفانه بعضی از تصمیمات باعث شده که ملت بیچاره شوند.

آنچه مخالفان استیضاح گفتند

اما آنچه مخالفان استیضاح مسعود کرباسیان در جلسه علنی مجلس گفتند، بیشتر به کلیت مسائل اقتصاد ایران برمی گشت و آنها موارد عنوان شده در استیضاح کرباسیان را با اختیارات وزیر اقتصاد یکسان نمی دانستند؛ ازجمله حسن سلیمانی، عضو کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس معتقد بود که متأسفانه عناوین مطرح شده در استیضاح کرباسیان چندان همخوانی با اختیارات و مسئولیت های وزیر ندارد.

به گفته سلیمانی، اگر موضوع فعالیت وزارت امور اقتصادی و دارایی را مرور کنید، می بینید نتیجه عملکرد اقتصادی دولت و نظام به وزیر اقتصاد برنمی گردد.

اما مهم ترین دفاع از کرباسیان در میان نمایندگان مجلس به نایب رئیس مجلس اختصاص داشت و مسعود پزشکیان با تأکید بر لزوم تشکیل ستاد جنگ، گفت: بزرگ ترین قدرت جهان مقابل ما ایستاده آن وقت وزیر اقتصاد مقصر است؟

او در مخالفت با استیضاح وزیر اقتصاد و با بیان اینکه لازم است ستاد جنگ تشکیل بدهیم، ادامه داد: در این شرایط به ناچار مشکلات اقتصادی و معیشتی را داریم و خواهیم داشت و باید بپذیریم که وضعیت بدتر هم خواهد شد. مشکل ما امروز نبود وحدت است، مقصر یک نفر و دو نفر نیست. باید ستاد جنگ اقتصادی در جایگاه خودش قرار گیرد و اختلافات را کنار بگذاریم. در شرایط سخت اقتصادی امروز دست از ولخرجی برداریم، خودروی لوکس برای چه می خواهیم؟ ما باید صرفه جویی کنیم و ملزومات جنگ را بپذیریم.

کرباسیان چه پاسخ داد

در ادامه جلسه، کرباسیان در پاسخ به استیضاح کنندگان با تأکید بر اینکه مطالبات مردم را محترم می شمارم، گفت: سال ۱۳۹۶ یکی از سال های خوب کشور بود، اما تلاطم های به وجود آمده باعث وضعیت فعلی شد که تنها تحت کنترل وزارت اقتصادی نیست و ریشه آن متاثر از بدعهدی نظام سلطه است. من یک سال است مسئولیت وزارت اقتصاد را برعهده گرفتم و نمی توان مسائل تاریخی اقتصاد را در یک سال حل کرد.

او با بیان اینکه باید بین نوسانات ارزی با مسیر کلی اقتصاد تفاوت قائل شد، گفت: من هم قبول می کنم که از ابتدای بهار وضع اقتصاد تحت تأثیر عوامل تحریم و برخی سوءاستفاده ها دچار مشکل شد.

وی با بیان اینکه من از عملکرد وزارت اقتصاد در حوزه شفاف سازی و سالم سازی اقتصاد دفاع می کنم، با اشاره به تحریم های بین المللی علیه ایران گفت: ترکیه و روسیه نیز در سال های اخیر تحریم شده اند، اما هرگز نه به قطع شدن نفت و نه قطع شدن سوئیفت تهدید شدند و نه مشکلاتی که تحریم ها در این کشورها به جا گذاشت را، در ایران شاهد بودیم.

کرباسیان ادامه داد: رشد تولید ناخالص داخلی در سال 96 برابر 3.7درصد بود که این میزان در حال حاضر پیشرفت داشته است. همچنین نرخ رشد تشکیل سرمایه ناخالص پس از مدت ها مثبت شد که این روند نیز حاکی از پیشرفت های صورت گرفته در حوزه اقتصاد است.»

او در واکنش به انتقادات برخی از استیضاح کنندگان مبنی بر نداشتن اطلاعات اقتصادی، گفت: تنها کسی هستم که 28 کتاب درباره اقتصاد تألیف و ترجمه کردم. شاید اینها را از روی تواضع مطرح نکردم، اما اقتصاد را می دانم و به آن عمل کرده ام.

کرباسیان با بیان اینکه براساس آخرین آمار تراز تجاری مثبت شده و صادرات غیرنفتی به بیش از 19 میلیارد رسیده است، افزود: صادرات 15درصد رشد و واردات 7درصد کاهش داشته است. این به معنای مثبت شدن بازار تراز تجاری و رسیدن آن به 36 میلیون دلار است. در شاخص جهانی نوآوری کشوری رشد داشته ایم. در شاخص رتبه در فرآیندهای گمرکی در سال 2016 از 110 به 51 رسیده ایم. همچنین از منظر شاخص های عمومی برخورد با فساد عملکرد بسیار خوبی داشتیم. 190هزار حساب بانکی دولت برای برخورد با فساد شناسایی و مسدود شد، چون مشخص نبودن وضعیت حساب ها باعث عدم شفافیت می شود.

وی عنوان کرد: پرداخت غیرمتمرکز حقوق از عوامل عدم شفافیت است که حقوق 500 دستگاه اجرایی به طور متمرکز و شفاف پرداخت می شود. یکی دیگر از کارهای ما راه اندازی سامانه نظارت بر صنعت بیمه است که اکنون تراکنش های صنعت بیمه تحت نظارت بیمه مرکزی است و جلوی صدور بیمه جعلی را می گیرد.

او با بیان اینکه برای اولین بار توانستیم به اندازه بیش از دو برابر نقدینگی اموال دولت را شناسایی کنیم، تصریح کرد: در سال 1396 رتبه اول مبارزه با قاچاق مواد مخدر و رتبه دوم مبارزه با قاچاق کالا در جهان را داشتیم.

وی با بیان اینکه 300 مودی جدید مالیاتی شناسایی شد و طرح جامع مالیاتی بدون کمک خارجی احیا شد، عنوان کرد: این پروژه از سه دولت قبل آغاز شد و ما توانستیم به آن جان دوباره ای بدهیم. بر این اساس تمامی نهادهای مالی در قالب سامانه ای به صورت الکترونیک کنترل می شود بیش از یک میلیون و۳۰۰ هزار مالیات مبتنی بر خوداظهاری تکمیل شد. سهم مالیات بر مصرف از ۴۳درصد در سال ۱۳۹۲ به ۵۴درصد در سال ۱۳۹۶ افزایش پیدا کرد.

کرباسیان تصریح کرد: رویه غلطی برای دادخواهی مالیات وجود داشت که همه از سراسر کشور باید به وزارت اقتصاد مراجعه می کردند. این روند را با تفویض اختیار به استان ها اصلاح کردیم تا کار مردم بهتر رسیدگی شود. مشکل مالیات نقل و انتقال مسکن حل شد. اینها همه برای شفافیت در مالیات بود.

او در پایان گفت: همچون شما نگران آینده این سرزمین هستم. تیمی را از مدیران باتجربه براساس شایستگی مدیریتی و صرف نظر از روابط انتخاب کردم. جسارت در تصمیم گیری و ثبات مدیریتی راه برون رفت از وضعیت فعلی است. از عملکرد وزارت اقتصاد دفاع می کنم. کاستی ها و مشکلات مردم قابل انکار نیست، اما اگر اقدامات ما به ثمر ننشست به خاطر برنامه های دشمنان جمهوری اسلامی است. از مردم عذرخواهی می کنم.

حاشیه های استیضاح

استیضاح وزیر اقتصاد در جلسه علنی مجلس در حالی در دستور کار قرار گرفت که وزیر اقتصاد قدری با تأخیر وارد جلسه علنی شد و پس از او نیز معصومه ابتکار، اسحاق جهانگیری، بیژن زنگنه، علی اکبر صالحی، حسینعلی امیری، مرتضی بانک، کمالوندی، محسنی بندپی، آذری جهرمی، ظریف و علوی به نمایندگی از دولت در جلسه استیضاح حضور یافتند. پیش از این در جلسه استیضاح وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی تعداد کمی در جلسه استیضاح حضور یافته بودند.

به گزارش ایسنا، در آغاز جلسه استیضاح اعلام شد که سه فراکسیون سیاسی مجلس شورای اسلامی (فراکسیون امید، فراکسیون مستقلین و فراکسیون نمایندگان ولایی) همگی با استیضاح وزیر اقتصاد مخالفت کردند. الیاس حضرتی که نام او به عنوان متقاضیان استیضاح اعلام شد در واکنش به مخالفت فراکسیون امید با این استیضاح به خبرنگاران گفت: اگر لازم باشد از فراکسیون امید هم استعفا می دهم، اما نطقم را می گویم.

اگرچه اطراف صندلی وزرا و نمایندگان دولت تعداد زیادی از نمایندگان حضور داشتند و مشغول لابی و مذاکره بودند، اما آرامش جلسه استیضاح بسیار چشمگیر بود و اصلاً قابل مقایسه با جلسه استیضاح وزیر کار نبود.

در ابتدای این جلسه حاجی دلیگانی، بهادری، خادمی، رحیمی جهان آبادی، پاپی زاده، نوروزی، بدری، کاظم زاده، کیانپور، ساری، جاسمی و سلام امینی به عنوان متقاضی استیضاح صحبت کردند و پس از نطق یک ساعته وزیر، حسن سلیمانی و مسعود پزشکیان نیز به دفاع از وزیر اقتصاد پرداختند.

پزشکیان نایب رئیس مجلس شورای اسلامی در حالی به دفاع از وزیر اقتصاد پرداخت که دفاع او از وزیر اقتصاد با حاشیه هایی از جمله اتهام زنی یکی از نمایندگان به خانواده او همراه شد برهمین اساس برخی از اظهاراتش را به دفاع از خود پرداخت.

پس از اظهارات نمایندگان موافق وزیر، لاهوتی و حضرتی در موافقت با استیضاح صحبت کردند و کرباسیان هم از فرصت دفاع آخر خود استفاده کرد.

در جریان سخنرانی مهرداد لاهوتی، وی در خلال صحبت هایش گفت: «آقای عزیزی کنار بروید تا وزیر صحبت های من را بشنوند» درحالی که خطاب لاهوتی به عزیزی نماینده ابهر بود، عبدالرضا عزیزی نماینده شیروان با فریادهای خود به لاهوتی واکنش نشان داد و بعد از چند دقیقه به سمت هیأت رئیسه رفت و با عصبانیت قصد رفتن به سمت لاهوتی را داشت که با ممانعت وکیلی و امیرآبادی اعضای هیأت رئیسه مواجه شد.

درحالی که تعداد زیادی از نمایندگان برای آرام کردن عبدالرضا عزیزی دور وی جمع شده بودند، لاریجانی از پشت تریبون اعلام کرد که منظور لاهوتی عزیزی نماینده ابهر بوده است. در همین میان نماینده ابهر به شوخی به سمت لاهوتی رفت که او مجددا به سمت تریبون رفت و گفت منظور من آقای عزیزی نماینده شیروان بود.

لاهوتی همچنین خطاب به لاریجانی گفت: شما باید جلسه را مدیریت کنید. لاریجانی به او پاسخ داد شما طوری حرف بزنید که من بتوانم مدیریت کنم. نهایتاً پس از آغاز رای گیری حسین زاده، نعمتی، ساداتی نژاد، علی اکبر کریمی، برومندی و مافی برای شمارش به هیأت رئیسه دعوت شدند.

علی لاریجانی با پایان مدت زمان چهار ساعته جلسه علنی ادامه جلسه را به رأی نمایندگان گذاشت که نمایندگان با آن موافقت کردند. البته وکیلی به مزاح از تریبون گفت آقایان فراکسیون ها خسته هستند و جلسه را به روز دیگری موکول می کنیم.

در پایان جلسه و درحالی که فضای جلسه بسیار آرام بود و پیش بینی رأی آوری استیضاح نمی شد، ۱۳۷نماینده با استیضاح کرباسیان موافقت کردند. بر این اساس رأی اعتماد مجلس شورای اسلامی از وزیر اقتصاد پس گرفته شد.