7 پیش بینی امید بخش از آینده اقتصاد ایران

فرصت امروز: مرتضی ایمانی راد، اقتصاددان و کارشناس مسائل بین الملل، عامل تهدیدکننده اقتصاد ایران در شرایط کنونی را نه نقدینگی، بلکه نرخ ارز می داند و معتقد است که سرعت گردش پایین پول به زیر یک رسیده است و این امر، نشان دهنده رکود و افزایش هزینه مبادله نیست، بلکه نشان دهنده گیر کردن پول در چندین ایستگاه در اقتصاد ایران است.

او در تازه ترین یادداشت خود در پاسخ به این پرسش که آیا نقدینگی بالا در اقتصاد ایران هراس دارد؟ نوشت: بله، هراس دارد، ولی امروزه در شرایطی نیستیم که مشکل اصلی کشور نقدینگی باشد، چون از هر دو طرف، نقدینگی به نوعی محدود شده و به تعبیر بهتر، قفل شده است؛ از یک طرف سیستم بانکی، حجم سپرده های نزد خود را ندارد. بخشی سوخت شده، بخشی نزد دولت است که نمی تواند بدهد و بخش سوم، دارایی هایی غیرپولی بانک ها است. اینها مانع می شود که بانک ها بتوانند همه سپرده های مردم را به چرخش درآورند. پس از طرف بانک ها چرخش پول محدودیت دارد.

سپرده گذاران هم با مدت دار کردن سپرده های خود استفاده از آنها را قفل کرده اند. نمی خواهند آنها را به حساب های جاری شان منتقل کنند. در این چند ماهه تنها یک درصد از سپرده های غیردیداری به سپرده های دیداری منتقل شده است. پس از این طرف هم منابع قفل است. حالا اگر مردم هجوم ببرند و بخواهند از سپرده های خودشان استفاده کنند (یعنی به حساب های دیداری خود منتقل کنند)، نه بانک ها می توانند پرداخت کنند و نه دولت می گذارد. بانک مرکزی با یک بخشنامه جلوی تخلیه سپرده های غیردیداری را می گیرد. پس پول آزاد و در گردش سریع کل پول (نه شبه پول) به اضافه آن قسمت از شبه پول است که می تواند با کمترین زمان مورد استفاده قرار گیرد، بنابراین اگر در آینده چیزی غیرعادی رخ ندهد، می توان گفت که:

اول، احتمال افزایش قیمت مسکن با موج های بلند همانند گذشته وجود ندارد.

دوم، احتمال ونزوئلایی شدن اقتصاد ایران نزدیک به صفر است؛ مگر اینکه اتفاقات عجیبی بیفتد.

سوم، احتمال تورم های افسارگسیخته و مهارنشدنی بسیار کم است.

چهارم، اگر تحریک های سیاسی از بین بروند، احتمال کاهش دلار به زیر 10 هزار تومان زیاد خواهد بود.

پنجم، اینکه نقدینگی همانند آبی پشت سد گیر کرده است و با یک اتفاق ممکن است اقتصاد ایران را سیل ببرد، به دلیل قفل شدگی نقدینگی نامحتمل است.

ششم، چون نقدینگی جدید هم عمدتا در بانک ها و از طریق ضریب فزاینده نقدینگی شکل می گیرد، نمی تواند خیلی ترسناک باشد.

هفتم، عامل تهدیدکننده اقتصاد کشور در شرایط فعلی نقدینگی نیست، بلکه نرخ ارز است. نرخ ارز بازار آزاد هم آنقدر حجم بالایی ندارد که برای بالا رفتنش نیاز به نقدینگی زیاد داشته باشد. اتفاقا به دلایل متعددی می توان استدلال کرد که همین افزایش نرخ ارز، اهرم قدرتمندی برای فشار به اقتصاد ایران برای افزایش نقدینگی است، یعنی معلول جای علت نشسته است. سرعت گردش پایین پول در کشور که به زیر یک رسیده است، نشان دهنده رکود و افزایش هزینه مبادله نیست، بلکه نشان دهنده گیر کردن پول در چندین ایستگاه در اقتصاد ایران است.