ریزش بی سابقه بیت کوین؛ ۱۶ ماه رشد در چند روز دود شد

فرصت امروز:‌ بازار ارزهای دیجیتال طی روزها و هفته های اخیر یکی از سنگین ترین شوک های قیمتی خود در بیش از یک سال گذشته را تجربه کرده است. بیت کوین، به عنوان لیدر این بازار، نه تنها بخش قابل توجهی از رشد ماه های گذشته را از دست داده، بلکه با شکستن کف های قیمتی مهم، عملاً به سطوحی بازگشته که آخرین بار پیش از انتخابات ریاست جمهوری دونالد ترامپ مشاهده شده بود. این ریزش، صرفاً یک اصلاح تکنیکال ساده نیست؛ بلکه حاصل هم زمانی چند متغیر کلان اقتصادی، مالی و رفتاری است که در ادامه به صورت ژورنالیستی و عدد محور بررسی می شود.

سقوط از اوج؛ اعداد چه می گویند؟

بیت کوین که در اوج ۱۶ماهه خود تا محدوده ای بالاتر از ۷۰ هزار دلار معامله می شد، طی یک موج فروش فشرده، در مقاطعی به زیر ۵۲ تا ۵۴ هزار دلار نیز سقوط کرد. این به معنای افتی حدود ۲۵ تا ۳۰ درصدی نسبت به سقف اخیر است؛ افتی که از نظر دامنه و سرعت، با اصلاح های عمیق سال های ۲۰۲۲ و ۲۰۲۱ قابل مقایسه است.

نکته مهم تر، شکسته شدن کف های تکنیکال میان مدت بود. سطح های حمایتی که طی ماه ها به عنوان پایه روانی بازار شناخته می شدند (نظیر محدوده ۵۸ تا ۶۰ هزار دلار)، بدون واکنش مؤثر خریداران از دست رفتند. نتیجه آن، فعال شدن حدضررهای زنجیره ای و شتاب گیری فروش های اجباری در بازار مشتقات بود.
 
لیکوییدیشن های سنگین؛ بازار مشتقه در کانون بحران

طبق داده های تجمیعی بازار، طی چند روز ریزش، بیش از ۱.۵ تا ۲ میلیارد دلار موقعیت اهرمی (Long) در بازارهای فیوچرز و پرپچوال لیکویید شد. سهم بیت کوین از این عدد، حدود ۶۰ درصد برآورد می شود. این موضوع نشان می دهد که بخش مهمی از رشد پیشین، بر پایه اهرم های بالا و انتظارات خوش بینانه کوتاه مدت شکل گرفته بود.

نرخ فاندینگ (Funding Rate) که در هفته های قبل از ریزش به سطوح مثبت و بعضاً افراطی رسیده بود، ناگهان منفی شد؛ نشانه ای کلاسیک از چرخش احساسات بازار از «طمع» به «ترس».
 
بازگشت به فضای پیش از انتخابات ترامپ

از منظر زمانی، سطح فعلی قیمت بیت کوین عملاً معادل میانگین معاملات ماه های منتهی به انتخابات ترامپ در ایالات متحده است. آن دوره با عدم قطعیت سیاسی، سیاست های انقباضی فدرال رزرو و نگرانی از رکود جهانی همراه بود. اکنون نیز شباهت ها کم نیست:

• نرخ های بهره واقعی همچنان در سطوح بالا باقی مانده اند
• بازدهی اوراق خزانه آمریکا جذاب تر از دارایی های پرریسک شده
• دلار آمریکا در مقاطع اخیر تقویت شده و فشار مضاعفی بر بازار رمزارزها وارد کرده است

این هم زمانی باعث شده بسیاری از سرمایه گذاران، بیت کوین را نه به عنوان «پناهگاه امن»، بلکه به عنوان یک دارایی پرریسک هم ردیف سهام تکنولوژی ارزیابی کنند.
 
خروج سرمایه از ETFها؛ سیگنال هشداردهنده

یکی از مهم ترین محرک های ریزش اخیر، تغییر جریان پول در صندوق های قابل معامله بیت کوین (ETF) بوده است. پس از ماه ها ورود سرمایه خالص، آمارها نشان می دهد که در چند روز بحرانی، خالص خروج سرمایه روزانه به چند صد میلیون دلار رسید. این موضوع دو پیام روشن دارد:

1.  بخشی از سرمایه گذاران نهادی، رشد قبلی را فرصت شناسایی سود تلقی کرده اند
2.  روایت «تقاضای دائمی نهادی» دست کم در کوتاه مدت تضعیف شده است

آلت کوین ها؛ ریزش عمیق تر از بیت کوین

همان طور که انتظار می رفت، اثر دومینویی ریزش بیت کوین به آلت کوین ها شدیدتر بود. در حالی که افت بیت کوین حدود ۲۵ درصد برآورد می شود، بسیاری از آلت کوین های بزرگ با کاهش ۳۵ تا ۵۰ درصدی مواجه شدند. ارزش کل بازار رمزارزها نیز از محدوده ۲.۷ تریلیون دلار به حوالی ۲ تریلیون دلار کاهش یافت؛ یعنی بیش از ۷۰۰ میلیارد دلار خروج ارزش اسمی در مدت زمانی کوتاه.
 
ترس، روان شناسی بازار و شاخص ها

شاخص «ترس و طمع» بازار کریپتو که در هفته های قبل در محدوده ۷۰ تا ۸۰ (طمع شدید) قرار داشت، به سرعت به حوالی ۳۰ تا ۳۵ (ترس) سقوط کرد. تجربه تاریخی نشان می دهد چنین چرخش هایی معمولاً با فازهای «پاک سازی بازار» همراه است؛ دوره هایی که بازیگران ضعیف تر خارج می شوند و بازار به دنبال تعادل جدید می گردد.
 
این ریزش اصلاح است یا آغاز یک روند نزولی؟

پاسخ قطعی وجود ندارد، اما چند سناریوی محتمل مطرح است:

• سناریوی اول (اصلاح سالم):
  اگر بیت کوین بتواند بالای محدوده ۵۰ هزار دلار تثبیت شود و حجم فروش کاهش یابد، این ریزش می تواند به عنوان اصلاحی عمیق اما موقت تلقی شود.
• سناریوی دوم (بازگشت به کانال های پایین تر):
  شکست قاطع محدوده ۴۸ تا ۵۰ هزار دلار می تواند مسیر را برای بازگشت به سطوح ۴۲ تا ۴۵ هزار دلار هموار کند؛ ناحیه ای که آخرین بار پیش از موج خوش بینی انتخاباتی دیده شده بود.

جمع بندی؛ پایان رؤیا یا آزمون بلوغ؟

سقوط اخیر بیت کوین، بیش از آنکه «پایان بازار صعودی» باشد، آزمونی برای بلوغ این بازار است. بازگشت قیمت ها به سطوح پیش از انتخابات ترامپ یادآور این واقعیت است که حتی بزرگ ترین دارایی دیجیتال جهان نیز از چرخه های ترس، طمع و سیاست های پولی جهانی مصون نیست. برای سرمایه گذاران، پیام اصلی روشن است: بازار وارد فاز احتیاط شده و تصمیم گیری های هیجانی، بیش از هر زمان دیگری پرهزینه خواهد بود.