تا چند هفته قبل مهم‌ترین سؤال مدیر ایرانی این بود:
«هرمز چه می‌شود؟»
این سؤال هنوز مهم است، اما دیگر کافی نیست.
تحریم‌های تازه آمریکا خودرو و راه‌آهن ایران و تعدادی از تأمین‌کنندگان خارجی این صنایع را هدف گرفته‌اند؛ سه نفتکش نیز هنگام عبور از هرمز هدف پرتابه قرار گرفته‌اند و شبکه‌های جایگزین پرداخت خارجی هم بیش از گذشته در معرض تحریم قرار گرفته‌اند. همزمان بازار سوخت در چند روز گذشته جهش و سپس با تصمیم کشورهای G7 برای آزادسازی ذخایر اضطراری عقب‌نشینی کرده است.
معنای این ترکیب برای کسب‌وکار روشن است:
هفته جدید، هفته «ریسک چندمسیره» است.
ریسک اول: زنجیره تأمین و حمل
امتیاز: 99 از 100
امتیاز قبلی: 97
جهت: ↑ افزایشی
سه نفتکش با پرچم لیبریا هنگام عبور از هرمز هدف پرتابه قرار گرفته‌اند. همزمان، هرچند تعداد محموله‌های LNG عبوری در سپتامبر به بالاترین سطح از شروع جنگ رسیده، تحلیلگران می‌گویند اگر روند فعلی ادامه یابد، حتی در اکتبر حجم عبور ممکن است فقط حدود یک‌چهارم سطح پیش از جنگ باشد.
یعنی افزایش مقطعی عبور نباید با عادی‌شدن مسیر اشتباه گرفته شود.
اقدام این هفته
برای هر ماده اولیه حیاتی سه عدد را کنار هم بگذارید:
موجودی باقی‌مانده
ETA مبنا
ETA بدبینانه
اگر موجودی شما قبل از ETA بدبینانه صفر می‌شود، همین هفته باید یکی از این سه اقدام بررسی شود:
خرید زودتر
تقسیم محموله بین دو مسیر
یا افزایش موقت Safety Stock
صنایع تحت فشار: تولید، واردات، مواد اولیه، کالاهای اساسی، پتروشیمی
افق ریسک: فوری تا ۲ ماه
ریسک دوم: صنعت خودرو، قطعه و حمل ریلی
امتیاز: 96 از 100
امتیاز قبلی: —
جهت: ریسک جدید
وزارت خزانه‌داری آمریکا روز اول اکتبر ایران‌خودرو، سایپا، راه‌آهن جمهوری اسلامی، رجا و چند مجموعه حمل ریلی را در فهرست تحریم‌های تازه قرار داد. تعدادی از تأمین‌کنندگان خارجی مرتبط با صنعت خودرو در ترکیه، امارات و اندونزی نیز هدف قرار گرفته‌اند. وزارت خزانه‌داری می‌گوید فشار دریایی باعث افزایش اهمیت مسیرهای زمینی و ریلی شده و اقدامات تازه همین مسیرها را هدف گرفته است.
برای یک قطعه‌ساز ایرانی، مهم‌ترین خطر الزاماً توقف فوری تولید نیست.
خطر می‌تواند در این نقاط ظاهر شود:
تأمین‌کننده خارجی
بانک واسط
شرکت حمل
بیمه
قطعه دارای منشأ خارجی
اقدام این هفته
برای ۲۰ قلم وارداتی مهم کارخانه، یک Supplier Exposure Map بسازید:
| قلم | تأمین‌کننده | کشور | حمل | پرداخت | جایگزین |
|---|---|---|---|---|---|
| قطعه A | ... | ... | ... | ... | ... |
هدف این نیست که سفارش‌ها متوقف شوند.
هدف این است که قبل از سفارش بعدی بدانید کدام حلقه ممکن است زودتر از بقیه دچار اختلال شود.
صنایع تحت فشار: خودرو، قطعه، فولاد، ماشین‌آلات، حمل ریلی، صنایع وابسته
افق ریسک: چند هفته تا چند ماه
ریسک سوم: تسویه خارجی و واسطه‌های پرداخت
امتیاز: 95 از 100
امتیاز قبلی: 91
جهت: ↑ افزایشی
آمریکا شبکه پرداخت روسی A7 و زیرمجموعه‌های آن را تحریم کرده و هرگونه معامله تحت صلاحیت آمریکا با این شبکه را ممنوع اعلام کرده است. دولت آمریکا مدعی ارتباط این شبکه با معاملات مرتبط با ایران است؛ خود A7 این ادعا را رد کرده و می‌گوید فقط عملیات مشروع تجاری انجام می‌دهد.
برای شرکت ایرانی، بحث اصلی صحت ادعاهای دو طرف نیست.
اثر عملی این است که بانک‌ها، صرافی‌ها یا واسطه‌های خارجی ممکن است درباره مسیرهای پرداخت جایگزین محافظه‌کارتر شوند.
اقدام این هفته
برای هر پرداخت خارجی مهم، چهار حلقه را ثبت کنید:
پرداخت‌کننده → واسطه → پلتفرم/بانک → دریافت‌کننده نهایی
اگر نمی‌توانید یکی از این چهار حلقه را مشخص کنید، مسیر پرداخت شما از نظر عملیاتی بیش از حد مبهم است.
صنایع تحت فشار: تجارت خارجی، فناوری، تجهیزات، مواد اولیه، خدمات بین‌المللی
افق ریسک: فوری تا چند ماه
ریسک چهارم: انرژی و سوخت؛ بالا اما دوطرفه
امتیاز: 92 از 100
امتیاز قبلی: 90
جهت: ↑ خفیف / نوسانی
پنج‌شنبه قیمت برنت بیش از ۴ درصد جهش کرد و به 102.31 دلار رسید؛ توقف صادرات فرآورده‌های نفتی چین و نگرانی درباره کمبود جهانی سوخت از محرک‌ها بودند. یک روز بعد کشورهای G7 با آزادسازی ۱۰۰ میلیون بشکه نفت خام و فرآورده، با تمرکز ویژه بر دیزل، موافقت کردند و قیمت‌ها عقب نشستند.
این دقیقاً نمونه بازاری است که پیش‌بینی جهت آن دشوار است.
اقدام این هفته
خرید انرژی‌محور را یک‌مرحله‌ای نکنید.
اگر سه ماه ماده اولیه لازم دارید:
مرحله اول اکنون
مرحله دوم پس از بازبینی
مرحله سوم متناسب با بازار
و Freight، Fuel Surcharge و قیمت خود کالا را جداگانه بگیرید.
افق ریسک: ۱ تا ۴ هفته
چراغ قرمز هفته
اگر فقط یک کار انجام می‌دهید، Dependency Map کسب‌وکارتان را بسازید.
برای هر فعالیت حیاتی مشخص کنید:
اگر مسیر اصلی از کار افتاد، مسیر دوم چیست؟
بانک دوم؟
تأمین‌کننده دوم؟
شرکت حمل دوم؟
مسیر دوم؟
ماده جایگزین؟
در هفته‌ای که فشار همزمان از دریا، زمین و پرداخت وارد می‌شود، بزرگ‌ترین ریسک لزوماً گرانی نیست.