بورس تهران دوباره قرمز شد؛ بازار چرا عقب نشست؟

فرصت امروز: در معاملات امروز شنبه ۲۰ بهمن ۱۴۰۴، شاخص کل بورس تهران با افت قابل توجه مواجه شد به گونه ای که:

• شاخص کل با کاهش حدود ۱۰۵,۷۹۱ واحدی به سطح ۴,۰۶۸,۵۹۰ واحد رسید که نشانگر فشار فروش شدید در بازار است. 
• در طول جلسات معاملاتی، شاخص سقف ۴,۱۰۰,۴۸۲ واحد را تجربه کرد، اما فروشندگان بازار را بار دیگر به سمت پایین کشاندند. 
• شاخص کل هم وزن – معیاری که وضعیت کلی شرکت های بورسی را بهتر منعکس می کند – بیش از ۲۰,۴۵۴ واحد کاهش داشت و به ۱,۰۱۰,۱۸۴ واحد رسید. 

این افت امروز، که بعد از چند روز رشد متوالی رخ داده، بار دیگر بازار را در محدوده ضعف قرار داده است و فشار عرضه را در کلیت بازار نشان می دهد.

مقایسه با چند روز قبل

طی روزهای گذشته بازار سهام به صورت نوسانی حرکت کرده بود:

رشد هفته قبل

در اواسط هفته گذشته، بازار پس از مدت ها فشار فروش و نزول های مکرر، بالاخره بهبود موقتی را تجربه کرد:

• در شنبه ۱۸ بهمن ۱۴۰۴ شاخص کل حدود ۱۰۴ هزار واحد رشد کرد و به ۴,۱۶۳,۹۷۹ واحد رسید. 
• رشد شاخص هم وزن همراه با افزایش ارزش معاملات نشان داد که نه تنها چند نماد بزرگ، بلکه بخش بیشتری از بازار در روند صعودی قرار گرفته اند. 

این بهبود در شاخص پس از یک دوره طولانی منفی، امیدهایی برای بازگشت تقاضا و اعتماد سرمایه گذاران به وجود آورده بود — به ویژه آنکه رشدها در شاخص هم وزن نیز نشان از گسترش موج خرید در سطح بازار داشت.

افت مجدد

اما این روند صعودی نسبی دوام چندانی نداشت. در معاملات روز سه شنبه این هفته (۲۰ بهمن)، بازار مجدداً تحت تاثیر فشار عرضه قرار گرفت و به سرعت افت کرد:

• شاخص کل طی معاملات امروز (سه شنبه ۲۰ بهمن) به ۴,۰۶۸,۵۹۰ واحد رسید — یعنی فاصله کمی تا مرز حیاتی ۴ میلیون واحد. 
• این افت نشان دهنده این است که رشد هفته قبل تنها به صورت موقت بوده و نتوانسته سطوح حمایتی مهم را حفظ کند.

در واقع، بازار هنوز نتوانسته است از شوک های نزولی قبلی عبور کند و هر تلاش برای بهبود، با فشار فروش جدید مواجه می شود.
 
چشم انداز تاریخی کوتاه مدت (هفته سیاه بازار)

اگر بدنه کلی حرکت شاخص را در هفته های اخیر بررسی کنیم، بازگشت به سطوح پایین تر در چند نقطه کلیدی دیده می شود:

هفته های ریزشی گذشته

در گزارش های گذشته بازار سهام ایران، کارشناسان به این نکته اشاره کردند که بورس برای چند روز متوالی هر روز بیش از ۱۰۰ هزار واحد افت کرده و در مجموع چند صد هزار واحد از ارزش خود را از دست داده است. 
برای مثال:

• در اوایل بهمن، شاخص در چند روز پیاپی بیش از ۳۰۰ هزار واحد کاهش را تجربه کرد. 
• در یکی از این روزها، شاخص کل حتی به زیر ۴ میلیون واحد عقب نشینی کرده بود، که به عنوان یکی از کانال های حمایتی کلان بازار محسوب می شود. 

این روند نزولی، که تحلیل گران آن را بخشی از «هفته سیاه» بازار می نامند، در چند هفته اخیر بارها تکرار شده و هر بار با تلاش های موقتی برای بازگشت قیمت همراه بوده است.
 
جایگاه فعلی نسبت به روند ریزشی

در وضعیت فعلی:

• بازار در میان کانال مهم ۴ میلیون واحد قرار دارد؛ سطحی که اگر از دست برود، می تواند اعتماد سرمایه گذاران را بیشتر تضعیف کند. 
• هر چند در چند روز اخیر رشدهایی نیز دیده شده، اما موفقیت در شکستن روند نزولی و ایجاد ثبات پایدار هنوز به دست نیامده است.

به عبارتی دیگر، بازار شاید از پایین ترین کف های چند هفته گذشته فاصله گرفته باشد، اما در آستانه سقوط به همان سطوح قرار دارد و تنها یک موج فروش قوی می تواند این مسیر نزولی را شدت ببخشد.
 
دلایل اصلی نزول مجدد بازار

دلایل افزایش فشار فروش و افت شاخص کل بورس در این مقطع را می توان در چند حوزه تحلیل کرد:
 
۱. ریسک های سیاسی و عدم قطعیت در فضای کلان

تحلیل گران بازار سرمایه ایران بارها تاکید کرده اند که تحولات سیاسی داخلی و بین المللی یکی از اصلی ترین عوامل تضعیف بازار سهام بوده اند:

• تنش های سیاسی منطقه ای و نگرانی از تشدید محدودیت های بین المللی موجب خروج نقدینگی از بازار سهام شده اند. 
• هر بار که فضای سیاسی کشور بار دیگر مبهم می شود، سرمایه گذاران به سمت دارایی های کم ریسک تر می روند.

این عدم قطعیت اقتصاد کلان، محیط ریسک گریزتری را برای سرمایه گذاری بلندمدت ایجاد می کند و معاملات را در غالب فروش های هیجانی می برد.
 
۲. پریشانی روانی سرمایه گذاران

پس از تجربه چند هفته ریزش های سنگین و بی اعتمادی نسبی به بازار، سرمایه گذاران خرد و حقیقی بسیاری هنوز مطمئن نیستند که بورس توان رشد پایدار داشته باشد. این امر باعث می شود:

• حجم فروش در سطوح مقاومتی افزایش پیدا کند.
• بازار در برخورد با اخبار نه چندان مثبت، سریعاً به سمت فروش برود.

رفتار هیجانی ناشی از عدم اعتماد بازار خودش می تواند به طور قابل توجهی فشار فروش را تشدید کند.
 
۳. فاکتورهای اقتصادی و نقدینگی

بازار سرمایه ایران طی ماه های گذشته تحت تاثیر رقابت دارایی ها برای جذب نقدینگی بوده است:

• در دوره هایی که بازارهای موازی مثل ارز، طلا یا حتی مسکن جذابیت بیشتری برای سرمایه گذاران یافته اند، بخش قابل توجهی از نقدینگی از بورس خارج شده است.
• عدم رشد محسوس در سودآوری شرکت ها نسبت به نرخ تورم، باعث شده که نقدینگی تمایل چندانی به حضور طولانی مدت در بازار سهام نداشته باشد.

این معضل باعث شده که هر بار علائمی از رشد دیده می شود، به محض تردیدهای اقتصادی، فروش ها تشدید شود.
 
جمع بندی: کجا ایستاده ایم؟

در جمع بندی می توان گفت:

• بازار هنوز نتوانسته از روند نزولی چند هفته ای خود خارج شود و رشدهای اخیر موقت و شکننده بوده اند.
• افت امروز بیش از ۱۰۵ هزار واحد شاخص کل نشان می دهد که معامله گران هنوز نتوانسته اند اعتماد خود را بازپس گیرند.
• شاخص کل اکنون در محدوده های حساس مهمی قرار دارد که اگر حمایت نشود، احتمال افت های بیشتر وجود دارد.

در نهایت، بازار سهام ایران نشان دهنده تردید سرمایه گذاران نسبت به چشم انداز اقتصادی و سیاست های کلان کشور است — وضعیتی که هنوز نیازمند شفافیت بیشتر در سیاست های اقتصادی، حمایت موثر از بازار سرمایه و بازسازی اعتماد سرمایه گذاران است.