مدیریت استرس کارآفرینان از آینده

صحبت از آینده اغلب ذهن ما را به یکی از دو بیراهه می کشاند: یا به سمت یک فانتزی علمی-تخیلی پر از اتومبیل های پرنده و ربات های انسان نما یا به سمت یک پیش بینی خطی و خسته کننده که در آن فردا صرفا نسخه ای کمی به روزرسانی شده از امروز است. 

هر دوی این دیدگاه ها، با تمام تفاوت های شان، در یک چیز مشترک هستند: آنها آینده را به عنوان یک سرزمین از پیش موجود می بینند که ما یا باید آن را کشف کنیم یا در مورد آن حدس بزنیم اما این بزرگ ترین سوءتفاهم در مورد ماهیت زمان است. آینده یک مقصد ثابت نیست که در انتظار رسیدن ما باشد، بلکه یک خمیر نرم و شکل پذیر است که توسط تصمیم ها، باورها و داستان هایی که ما امروز انتخاب می کنیم ورز داده می شود. در چنین فضایی، ارزشمندترین مهارت یک رهبر تجاری دیگر توانایی پیش بینی آینده نیست، بلکه تسلط بر آینده اندیشی است.

آینده اندیشی هنر طالع بینی یا پیشگویی نیست؛ بلکه یک انضباط ذهنی است. یک مجموعه از سیستم های عامل فکری که به ما اجازه می دهد تا از زندان زمان حال رها شده و با چشمانی بازتر نیروهای نامرئی شکل دهنده فردا را شناسایی کنیم. 

این مهارت به جای آنکه به ما یک نقشه دقیق از آینده بدهد، یک قطب نمای استراتژیک در اختیارمان می گذارد که به کمک آن می توانیم در میان مه غلیظ عدم قطعیت مسیر خود را پیدا کنیم. این توانایی تشخیص تفاوت میان یک مُد زودگذر و یک موج بنیادین تغییر است. سازمان هایی که در دهه های آینده فرمانروایی خواهند کرد، آنهایی نیستند که به یک گوی بلورین جادویی دسترسی دارند، بلکه آنهایی هستند که رهبران‎شان، این فرمان های ذهنی را در هسته مرکزی تفکر استراتژیک خود نهادینه کرده اند.

وداع با باورهای فعلی در حوزه کسب و کار

راحت و در عین حال خطرناک ترین کار برای هر رهبر موفقی پناه بردن به دژ مستحکم تخصص خویش است. باورها، مدل های ذهنی و استراتژی هایی که موفقیت امروز ما را رقم زده اند به تدریج از ابزارهای موفقیت به دیوارهای زندان ما تبدیل می شوند. 

مطلب مرتبط: مدیریت استرس در توفان های کسب و کار

ما در تخصص خود آنقدر عمیق می شویم که توانایی دیدن جهان از هر منظر دیگری را از دست می دهیم. آینده اندیشی، با یک اقدام شجاعانه آغاز می شود: به چالش کشیدن آگاهانه و بی رحمانه مهمترین باورهای مان. این یعنی خروج از اتاق پژواک همفکران و جست وجوی فعالانه برای یافتن دیدگاه هایی که ما را ناراحت می کنند و مدل ذهنی ما را تهدید می نمایند.

شرکت بلاک باستر را در نظر بگیرید. رهبران این شرکت استادان بلامنازع دنیای خرده فروشی فیزیکی بودند. مدل ذهنی آنها آنقدر بر پایه فروشگاه های بزرگ و نوارهای ویدئویی ساخته شده بود که وقتی نتفلیکس با یک مدل کسب و کار کاملا متفاوت (اجاره پستی و سپس استریمینگ) ظهور کرد، آنها نتوانستند آن را به عنوان یک تهدید جدی ببینند، زیرا با هیچ یک از قواعد دنیای آنها همخوانی نداشت. آنها در تخصص گذشته خود زندانی شده بودند. یک آینده اندیش بزرگ می داند که اولین قدم برای دیدن آینده، شجاعت پذیرش این است که شاید تمام آنچه امروز به درستی آن ایمان داریم، فردا دیگر معتبر نباشد.

محوریت مسئله، نه راه حل!

بسیاری از کسب و کارها با یک راه حل درخشان شروع به کار می کنند و تمام هویت، منابع و استراتژی خود را بر پایه آن بنا می نمایند، اما این یک تله خطرناک است. راه حل ها (خواه یک فناوری باشند یا یک مدل کسب و کار) عمر محدودی دارند و به سرعت توسط جایگزین های بهتر منسوخ می شوند. آنچه پایدار و ماندگار است مسئله یا نیاز انسانی بنیادینی است که آن راه حل در ابتدا برای پاسخ به آن به وجود آمده بود. یک کارآفرین آینده نگر وفاداری خود را نه به راه حل، بلکه به مسئله حفظ می کند. او به طور مداوم از خود می پرسد:«مسئله اصلی که ما در حال حل آن برای مشتریان مان هستیم چیست و آیا راه حل فعلی ما همچنان بهترین راه برای انجام این کار است؟».

این دقیقا تفاوت میان شرکت هایی است که دوربین های بهتر می ساختند و شرکتی مانند اپل که بر روی «کمک به مردم برای ثبت و به اشتراک گذاری خاطرات شان» تمرکز کرد. وقتی تلفن هوشمند ظهور کرد، شرکت های دوربین سازی که عاشق راه حل خودشان (یعنی دوربین به عنوان یک دستگاه مجزا) بودند، بازار را از دست دادند اما اپل با تمرکز بر مسئله بنیادین، توانست یک راه حل بسیار برتر را در قالب آیفون ارائه دهد. یک آینده اندیش هرگز هویت خود را به محصولش گره نمی زند؛ هویت او در درک عمیق و وسواس گونه نیازی است که به آن خدمت می کند.

سرعت تغییر را درک کنید

تغییرات بنیادین به ندرت به صورت ناگهانی و انفجاری رخ می دهند. آنها اغلب مانند یک گیاه بامبو برای مدت طولانی در زیر سطح و به دور از چشم ها در حال رشد هستند و ریشه می دوانند. در این مرحله، آنها ضعیف، حاشیه ای و حتی مسخره به نظر می رسند اما به محض آنکه به یک نقطه عطف مشخص می رسند، ناگهان با سرعتی نمایی رشد کرده و کل چشم انداز را دربر می گیرند. 

مطلب مرتبط: مدیریت استرس (Stress Management) چیست؟ همراه با تکنیک های کاهش استرس در محیط کار

این الگوی رشد یکی از بزرگ ترین نقاط کور برای رهبران سنتی است که به تفکر خطی عادت کرده اند. آنها این سیگنال های ضعیف اولیه را نادیده می گیرند، زیرا هنوز به اندازه کافی بزرگ به نظر نمی رسند.

به ظهور خودروهای الکتریکی فکر کنید. برای سال ها این فناوری یک کنجکاوی برای علاقه مندان محیط زیست بود، اما شرکتی مانند تسلا با درک این الگوی نمایی، بر روی آن سرمایه گذاری کرد. آنها می دانستند که پیشرفت در فناوری باتری و ساخت زیرساخت ها، در نهایت به یک نقطه جهش خواهد رسید. آینده اندیشان بزرگ، وقت خود را صرف مشاهده دقیق همین حاشیه ها می کنند. آنها به جای نگاه کردن به مرکز بازار امروز، به دنبال آن بذرهای کوچکی می گردند که پتانسیل تبدیل شدن به جنگل های انبوه فردا را دارند.

استفاده از ایده های دیگران

بسیاری از بزرگ ترین نوآوری های تاریخ محصول اختراع یک ایده کاملا جدید نبوده اند، بلکه نتیجه ترکیب هوشمندانه ایده هایی بوده اند که پیش از این در صنایع و حوزه های دیگر وجود داشته اند. ذهن ما به طور طبیعی تمایل دارد در سیلوهای تخصصی خود فکر کند، اما یک کارآفرین آینده نگر یک گرده افشان ایده هاست. 

او به طور مداوم در حال مطالعه و یادگیری از حوزه هایی است که هیچ ارتباط مستقیمی با کسب و کار خودش ندارند؛ از زیست شناسی و معماری گرفته تا بازی های ویدئویی و علوم اجتماعی. او به دنبال الگوها، مدل ها و راه حل هایی می گردد که بتواند آنها را ترجمه کرده و در زمینه کاری خود به کار گیرد.

به عنوان مثال، تجربه بی نظیری که در فروشگاه های اپل وجود دارد، مستقیما از صنعت هتل داری لوکس و شرکت های مختلف الهام گرفته شده است، نه از فروشگاه های کامپیوتری سنتی. دیزنی، با خلق تجربه های جادویی در پارک های موضوعی خود، به الگویی برای کسب و کارهای بی شماری در حوزه های مختلف تبدیل شده است که می خواهند از فروش محصول به خلق تجربه حرکت کنند. یک کارآفرین آینده نگر می داند که برای یافتن راه حل های انقلابی، گاهی باید کتاب های مربوط به صنعت خود را کنار بگذارد و در کتابخانه همسایگانش به کاوش بپردازد.

پیش بینی دقیق آینده ممنوع!

در نهایت، قدرتمندترین ابزار برای شکل دادن به آینده، یک الگوریتم پیش بینی یا یک نمودار پیچیده نیست؛ بلکه یک داستان قانع کننده و الهام بخش است. آینده های مختلف همیشه در حال رقابت با یکدیگر برای جلب باور ما هستند. آن آینده ای که بهترین و جذاب ترین داستان را روایت کند، سرمایه، استعداد و حمایت عمومی را به سوی خود جلب کرده و در نهایت، به واقعیت تبدیل می شود. رهبران آینده اندیش، نه تنها تحلیلگران خوبی هستند، بلکه بزرگ ترین داستان سرایان عصر خود نیز هستند. آنها یک چشم انداز از آینده ای ممکن و مطلوب را به گونه ای روایت می کنند که دیگران نیز بخواهند بخشی از آن داستان باشند.

مطلب مرتبط: راهکارهای غلبه بر استرس و کسب موفقیت در کسب و کار

ایلان ماسک با شرکت اسپیس ایکس تنها در حال ساختن موشک های قابل استفاده مجدد نیست؛ او در حال روایت داستان هیجان انگیز تبدیل شدن بشر به یک گونه چندسیاره ای است. این داستان بسیار قدرتمندتر از هر مشخصات فنی، بهترین مهندسان جهان را به سوی او جذب می کند و تخیل عمومی را تسخیر می نماید. 

این نشان می دهد که آینده، چیزی نیست که ما به صورت منفعلانه منتظرش باشیم. آینده، یک پروژه طراحی مشترک است و رهبران بزرگ، معماران ارشد این پروژه هستند که با روایت های خود، بلوک های سازنده فردا را فراهم می کنند. سوال نهایی برای هر رهبر این است: داستانی که ما امروز در مورد آینده روایت می کنیم چیست و آیا آنقدر قدرتمند است که دیگران را برای ساختن آن با ما همراه کند؟

منابع:

https://www.fastcompany.com

https://www.health.harvard.edu