زنگ زدگی شغلی: اپیدمی جدید نیروی کار

اغلب ما برای سال ها با وسواس در حال تشخیص، تحلیل و مبارزه با یک اپیدمی شناخته شده در محیط کار بوده ایم: فرسودگی شغلی (Burn Out). این کلمه به نمادی از فرهنگ کار مدرن تبدیل شده است؛ تصویری از یک شعله شمع که از دو طرف می سوزد، یک انفجار آتشین از استرس، کار بیش از حد و فشار بی پایان که در نهایت به خاکستری از خستگی و بی تفاوتی ختم می شود. 

ما کتاب ها در مورد آن می نویسیم، سمینارها برای آن برگزار می کنیم و رهبران را تشویق می کنیم تا مراقب شعله ور شدن بهترین استعدادهای شان باشند، اما چه می شود اگر به شما بگویم که یک بیماری دیگر، به همان اندازه خطرناک اما کاملا خاموش و نامرئی، در حال نابود کردن انگیزه و پتانسیل در سازمان های ماست؟ این بیماری، فرسودگی از جنس آتش نیست؛ بلکه از جنس زنگار است. این زنگ زدگی (Rust Out) نام دارد: فرسایش تدریجی و مرگ خاموش انگیزه که نه از کار زیاد، بلکه از چالش بسیار کم زاده می شود.

برخلاف فرسودگی شغلی که با هیاهو و بحران خود را نشان می دهد، زنگار شغلی یک قاتل خاموش است. این تجربه یک ورزشکار حرفه ای است که مجبورش کرده اند تمام روز را روی نیمکت بنشیند؛ حس یک موتور قدرتمند است که تنها با دنده یک حرکت می کند. 

این پدیده وضعیتی است که در آن توانایی ها، هوش و خلاقیت یک فرد به طور مداوم کمتر از آنچه که باید، مورد استفاده قرار می گیرد. نتیجه یک بی حسی فلج کننده، یک بی تفاوتی عمیق و این احساس ویرانگر است که استعداد شما در حال تلف شدن است. 

خطر بزرگ تر اینجاست: در حالی که سازمانی که دچار فرسودگی است، حداقل می داند که مشکلی وجود دارد، سازمانی که از زنگار شغلی رنج می برد، اغلب در یک آرامش فریبنده به سر می برد و متوجه نمی شود که ارزشمندترین دارایی هایش در حال اکسیده شدن و از دست دادن درخشش خود هستند.

آناتومی زنگار شغلی

زنگ زدگی شغلی صرفا خستگی از کار نیست؛ این یک بحران عمیق تر از جنس معنا است. این وضعیت زمانی رخ می دهد که یک شکاف بزرگ و پایدار میان «آنچه من قادر به انجامش هستم» و «آنچه از من خواسته می شود انجام دهم» به وجود می آید. 

این شکاف به تدریج حس هدفمندی و پیشرفت را از فرد می گیرد. او دیگر احساس نمی کند که در حال یادگیری، رشد یا مشارکت در چیزی بزرگ تر از خودش است. وظایف روزمره به یک تکرار بی معنا تبدیل می شوند که نه به هوش او نیاز دارند و نه خلاقیتش را به چالش می کشند. این وضعیت به ویژه برای افراد بااستعداد و جاه طلب مانند قرار گرفتن در یک اتاق بدون پنجره است؛ فضایی امن اما خفه کننده که به آرامی تمام امید به آینده را از بین می برد.

این فرسایش خود را در علائم رفتاری ظریفی نشان می دهد. فردی که دچار زنگار شغلی شده، ممکن است به طور متناقضی در انجام ساده ترین وظایف تعلل کند، نه به این دلیل که تنبل است، بلکه چون آن وظیفه آنقدر کوچک و بی اهمیت است که مغز او هیچ انگیزه ای برای درگیر شدن با آن پیدا نمی کند. 

مطلب مرتبط: بی حوصلگی در محل کار: آن روی سکه فرسودگی شغلی

او ممکن است به یک منتقد بدبین در جلسات تبدیل شود یا به طور کامل سکوت اختیار کند، زیرا دیگر باور ندارد که نظرش تفاوتی ایجاد خواهد کرد. این، مرگ تدریجی «عاملیت» است؛ یعنی این باور که من می توانم بر روی محیط اطرافم تاثیر بگذارم. وقتی این باور از بین برود، تنها چیزی که باقی می ماند، یک حضور فیزیکی بدون هیچ گونه حضور ذهنی یا احساسی است.

چرا سازمان ها زنگ زدگی شغلی را تقویت می کنند؟

زنگار شغلی به ندرت انتخاب یک فرد است؛ بلکه اغلب محصول محیطی است که توسط رهبران و ساختارهای سازمانی خلق می شود. یکی از بزرگ ترین معماران این سکون رهبری است که از رشد می ترسد. مدیری که از ترس از دست دادن یک کارمند خوب یا از ترس آنکه مبادا خودش در سایه قرار گیرد، به طور آگاهانه یا ناخودآگاه، چالش های جدید، مسئولیت های بزرگ تر و فرصت های یادگیری را از بهترین اعضای تیمش دریغ می کند. این مدیر، برای حفظ ثبات کوتاه مدت، در حال قربانی کردن پتانسیل بلندمدت باارزش ترین استعدادهای خود است.

دومین عامل طراحی ضعیف نقش است. بسیاری از سازمان ها، افراد فوق العاده باهوشی را استخدام می کنند و سپس آنها را در جعبه های کوچک و محدودی از وظایف تکراری و اداری قرار می دهند. این مانند خریدن یک کامپیوتر قدرتمند و استفاده از آن تنها به عنوان یک ماشین حساب است. 

فرهنگ شرکت هایی مانند گوگل، با فلسفه معروف «۲۰ درصد زمان» خود، یک پادزهر قدرتمند برای این مشکل ارائه داد. با دادن این آزادی به مهندسان که بخشی از زمان خود را صرف پروژه هایی کنند که به آن علاقه دارند، گوگل نه تنها از زنگار شغلی جلوگیری کرد، بلکه برخی از نوآورانه ترین محصولات خود مانند جی میل را نیز خلق نمود. این فرهنگ، بر این باور استوار است که اگر به افراد باهوش، فضای کافی برای کنجکاوی بدهید، آنها راهی برای خلق ارزش پیدا خواهند کرد.

استراتژی های مبارزه با زنگ زدگی شغلی

مبارزه با زنگار شغلی نیازمند یک تعهد دوطرفه از سوی رهبر و خود فرد است. نقش رهبر تبدیل شدن از یک مدیر وظایف به یک معمار فرصت است. یک رهبر بزرگ مانند یک مربی خوب نقاط قوت و علایق پنهان اعضای تیم خود را می شناسد و به طور فعال به دنبال پروژه ها و چالش هایی می گردد که این استعدادها را به کار گیرد و آنها را گسترش دهد. این، یعنی داشتن گفت و گوهای منظم در مورد مسیر شغلی، فراتر از ارزیابی عملکرد سالانه. این، یعنی تفویض اختیار هوشمندانه، نه تنها در وظایف، بلکه در مالکیت واقعی پروژه ها.

این رویکرد در هسته مرکزی فلسفه بهبود مستمر یاکایزن» در شرکت تویوتا نهفته است. در این فرهنگ، هر کارمندی تشویق می شود تا به دنبال راه هایی برای بهبود فرآیندها بگردد. این حس مالکیت و توانایی ایجاد تغییر، قوی ترین واکسن در برابر بی تفاوتی و زنگار است. از سوی دیگر، خود فرد نیز مسئولیت دارد. 

مطلب مرتبط: 7 راه مقابله با فرسودگی شغلی که همه باید بدانند

او نمی تواند به صورت منفعلانه منتظر بماند تا یک چالش هیجان انگیز از آسمان بر روی میزش فرود آید. او باید با کنجکاوی و شجاعت، به دنبال فرصت های جدید بگردد: داوطلب شدن برای یک پروژه بین بخشی، یادگیری یک مهارت جدید که مستقیما به شغلش مرتبط نیست یا ارائه یک پیشنهاد برای بهبود یک فرآیند ناکارآمد.

در پایان باید این حقیقت را بپذیریم که در اقتصاد دانش بنیان امروز بزرگ ترین دارایی یک سازمان، نه ماشین آلات یا ساختمان هایش، بلکه انرژی، خلاقیت و انگیزه انباشته شده در ذهن کارکنانش است. زنگار شغلی، فرآیند آهسته و خاموش نشت این انرژی گران بهاست. نادیده گرفتن آن، یک خطای استراتژیک است که هیچ کسب و کار هوشمندی نمی تواند از عهده آن برآید. 

چالش بزرگ برای هر رهبر، این نیست که فقط بپرسد «آیا تیم من بیش از حد کار می کند؟»، بلکه این است که بپرسد «آیا کار آنها به اندازه کافی بزرگ و معنادار است؟». سوال نهایی این است: در حالی که ما با نگرانی مراقب آتش سوزی های ناشی از فرسودگی شغلی هستیم، آیا به صدای آرام و فرساینده زنگاری که بر روی درخشان ترین استعدادهای مان می نشیند، با دقت کافی گوش می دهیم؟

منابع:

https://www.fastcompany.com

https://www.mindtools.com