بخش‌ خصوصی هم دلواپس دارد

محمد لاهوتی، عضو هیات نمایندگان اتاق تهران از اعتقاد رئیس‌جمهور به بخش‌خصوصی تقدیر کرد و رفع تحریم‌ها را فرصتی برای آغاز حرکت اقتصادی دانست. او از برخی فعالان اقتصادی خواست تا در مورد آثار لغو تحریم‌ها با توجه به اینکه تنها سه روز از آن گذشته، منصفانه قضاوت کنند. طی روزهای اخیر امیدواری‌های زیادی برای تسهیل امور اقتصادی با رفع تحریم‌ها ایجاد شده است اما با این وجود برخی فعالان اقتصادی تردیدهایی را نسبت به عملیات تجاری پس از رفع تحریم‌ها وارد دانسته‌اند. روز گذشته اسدالله عسگراولادی در گفت‌وگویی اعلام کرده بود که هنوز تحریم سوئیفت رفع نشده و صحبت‌هایی که در مورد گشایش ال‌سی می‌شود، واقعیت ندارد. سایت اتاق تهران در این زمینه با محمد لاهوتی، رئیس کنفدراسیون صادرات و عضو هیات نمایندگان اتاق تهران گفت‌وگو کرده که آن را می‌خوانید.

***

رئیس‌جمهور در جمع اهالی بخش‌خصوصی به سخنرانی پرداخت. شما این همایش را به‌عنوان نخستین همایش پس از برجام چگونه دیدید؟

حضور رئیس جمهور و تیم اقتصادی دولت به همراه وزیر امورخارجه در جمع بخش‌خصوصی این نوید را داد که بخش دولتی برای دوران جدید و پس از اجرای برجام چشم امید به فعالیت بخش‌خصوصی دارد. بخش‌خصوصی هم با دعوتی که از رئیس‌جمهور، وزیر امور خارجه و هیأت همراه داشت، از تلاش‌هایشان برای حل موضوع هسته‌ای و رفع تحریم‌ها تشکر و قدردانی کرد. آنها با دشواری فراوان در این دو سال و نیم گذشته به وعده انتخاباتی آقای رئیس‌جمهور عمل کردند و این برای بخش‌خصوصی بسیار ارزشمند است.

از همه مهم‌تر آنچه در این نشست به آن رسیدیم، فصل الخطاب بالاترین مقام اجرایی کشور در مورد نقش بخش‌خصوصی برای پیشبرد اقتصاد کشور بود. رئیس قوه‌مجریه به درستی به همه مشکلات موجود اشاره کرد و نشان داد که آگاهی كامل و دقیق از شرایط موجود دارد و همچنین به رفع مشكلات اعتقاد دارد.

کدام مواردی که رئیس‌جمهور مطرح کردند، نظر شما را بیشتر جلب کرد؟

ایشان حدود 20 مورد را بیان کردند و از وزارتخانه‌ها خواستند تا بنگاه‌ها را رها کنند و امور را به بخش‌خصوصی بسپارند. آقای رئیس‌جمهور همچنین از ضرورت خوش حساب بودن دولت سخن گفت که برای بخش‌خصوصی بسیار ارزشمند است. می‌دانیم که مقام اجرایی در سطح عالی با بیان این مطالب برای خود و دولتش تعهد ایجاد می‌کند اما با این وجود به ذکر مسائل و مشکلات ساختاری اقتصادایران پرداخت که نشان می‌دهد اهتمام لازم برای حل و فصل این مسائل وجود دارد. وقتی وعده تک رقمی شدن نرخ بیکاری داده می‌شود و این مقام بلندپایه در سخنرانی خود به مشکل بیکاری جوانان تحصیلکرده و بانوان اشاره می‌کند، نشان‌دهنده این است که حل این مشكلات ساختاری را وظیفه خود می‌دانند و به دنبال رفع آن هستند. قول ایشان در مورد اینكه بسیاری از این موارد را تا پایان عمر دولت یازدهم به سرانجام خواهند رساند، بسیار ارزشمند است.

باید این را در نظر بگیریم كه 2.5 سال از عمر دولت صرف حل موضوع هسته‌ای شده که همه اذعان دارند موضوع در هم تنیده و مشكلی بود كه حل آن واقعا دستاورد بزرگی برای كشور محسوب می‌شود. با مدیریت صحیح دولت یازدهم و البته رهنمودهای مقام معظم رهبری، طی مذاكراتی پیچیده از سوی دیپلمات‌های حرفه‌ای و کارآزموده کشور پیش رفت و به نتیجه رسید. با این شرایط و نگاه درستی که دولت به مسائل دارد، بسیار امیدواریم که این دولت كارهایی را به سرانجام برساند که دولت‌های قبل در آن ناکام بودند.

در حال حاضر رفع تحریم‌ها چه اثری بر فعالیت‌های اقتصادی گذاشته است؟ در کوتاه‌مدت، میان مدت و بلند‌مدت چه انتظاری می‌توان از شرایط جدید داشت؟

باید توجه داشته باشیم که تنها سه روز از آغاز اجرای برجام گذشته است. تمام مشكلات و مسائل را نمی‌توان در 72 ساعت حل کرد. آنچه مسلم است برای فعالیت‌های اقتصادی مسائلی همچون برقراری سوئیفت، خروج كشتی‌های ایرانی از تحریم، ارتباطات بانكی و بسیاری از موارد دیگر، اثر مستقیمی در تجارت خارجی دارد و باعث كاهش هزینه‌های تجارت خارجی می‌شود. اولین موضوع استفاده از گشایش اعتبار چه در فروش كالا یعنی صادرات و چه در خرید کالا یعنی واردات است که از نظر مالی موجب تقویت بنگاه‌ها می‌شود. روش پرداخت صرافی‌ها و تحویل جنس با فاصله زمانی با این فرض که فروشنده به تعهدات خود عمل کند، با ریسک بالای تجاری همراه بود. مجموعه عوامل نظیر پرداخت و دریافت پول، حمل‌و‌نقل در امور کشتیرانی و هوایی و. . . موجب کاهش ریسک و هزینه تجارت می‌شود.

همانطور که مطرح شد در همین مدت کوتاه اتفاق‌های مثبتی رخ داده است. موضوع خرید هواپیما از ایرباس، ورود بنز به ایران برای سرمایه‌گذاری، اعلام آمادگی بیمه‌های مطرح دنیا نظیر هرمس، زوریخ، ساچه ایتالیا و سایر شرکت‌های مطرح برای پوشش ریسک تجارت با ایران نشان‌دهنده نخستین آثار رفع تحریم در اقتصاد است. طبیعی است که جذب سرمایه خارجی در میان مدت و بلند‌مدت هم خود را در اقتصاد ایران نشان خواهد داد. تمام مراكز بین‌المللی، شكوفایی اقتصاد ایران در سال 2016 را پیش‌بینی كرده‌اند. برآوردهای دولت نیز نشان می‌دهد که رشد 5 درصدی در سال جدید حاصل خواهد شد که تمام این‌ها اثر لغو تحریم‌ها است. همچنین با آزادسازی پول‌های بلوكه شده، دولت بهتر می‌تواند از تولید و صادرات حمایت کند. تأثیر این مسائل در آینده نزدیك به‌طور ملموس نمایان خواهد شد.

بعضی از فعالان بخش‌خصوصی و همکاران شما نسبت به اجرای برجام و رفع تحریم‌ها خوش‌بین نبوده‌اند. برخی اظهارنظرها مبنی بر این بود که سوئیفت بانکی برقرار نشده است و اینکه امکان گشایش ال‌سی در روز اجرای برجام مهیا نبوده است. آیا این موضوعات صحت دارد و جای نگرانی وجود دارد؟

دوستان ما در بخش‌خصوصی با توجه به تجربیات‌شان بهتر از هر كسی می‌دانند که این موضوعات با توجه به مقدماتی که نیاز دارد طی سه روز و یك هفته قابل لمس نیست و باید ابتدا مقدمات آن فراهم شود. درست است در زمان آغاز اجرای برجام، بانك‌های خارجی تعطیل بودند اما بانك‌های داخلی که می‌توانستند اطلاعات را ثبت کنند و پذیرش را برای گشایش ال‌سی انجام دهند و حتی آن را برای بانک‌های بین‌المللی ارسال کنند. این بانک‌ها هم در روز کاری خود باقی مراحل را برای گشایش اعتبار انجام می‌دهند.

این موضوعی نیست که بتوان به آن اشکال وارد کرد. اینکه عده‌ای از فعالان بخش‌خصوصی خوشبین نیستند هم اشكالی ندارد. نظر ممکن است در همه بخش‌ها وجود داشته باشد. به هر حال همانطور که در جامعه یا در مجلس دلواپسانی حضور دارند، در بخش اقتصادی و بخش‌خصوصی هم عده‌ای دلواپس هستند. به هر حال تمام این مسائلی که در مورد آثار رفع تحریم‌ها مطرح می‌شود نوعی پیش‌بینی است و در‌ آینده واقعیت مشخص می‌شود که پیش‌بینی‌ها درست بوده یا اشتباه. به نظر من نباید از انصاف خارج شویم چراکه جمع بندی در مورد سرانجام برجام و لغو تحریم‌ها در فاصله سه روز پس از آغاز اجرا منصفانه نیست.