
از تبلیغات دیجیتال میتوان به عنوان یکی از ستونهای اصلی بازاریابی در سالهای اخیر یاد کرد. کسبوکارهای کشورهای متفاوت مانند ایران، با استفاده از روشهای مختلف تبلیغات در دنیای اینترنت سعی در معرفی برند، افزایش فروش و بسیاری موارد مشابه دیگر دارند. در این میان تبلیغات گوگل ادز به دلیل ماهیت مبتنی بر جستوجو، هدفگیری دقیق مخاطب و نرخ بازخورد بالا محبوبیت بسیار زیادی میان روشهای تبلیغاتی دارد. با این حال قطع و اختلال در دسترسی کاربران به اینترنت باعث شده تا این ابزار مؤثر و جذاب با چالشهایی جدی در ایران مواجه شود و عملاً کارایی آن کاهش پیدا کند.
در میان انواع کسبوکارها، کسبوکارهای دیجیتال وابستگی بیشتری به اینترنت دارند. همین امر سبب شده تا اختلال یا قطعی اینترنت باعث به وجود آمدن زنجیرهای از مشکلات متفاوت برای این شرکتها شود. از این مشکلات میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
این مشکلات برای کسبوکارهای کوچک مانند استارتاپها که منابع مالی محدودتری دارند، مشکلات بیشتری نیز به همراه دارد. این مجموعهها نمیتوانند افت فروش را برای مدتی طولانی تحمل کنند و ممکن است مجبور به اتخاذ تصمیمهای سخت مانند تعدیل نیروها و حتی تعطیلی شوند. این موضوع سبب شده تا قطعی اینترنت ایران تأثیر نامناسبی روی کسبوکارهای دیجیتال بگذارد.

تبلیغات آنلاین بر پایه دسترسی پایدار، دادههای دقیق و رفتار قابل پیشبینی کاربران شکل میگیرد. زمانی که اینترنت دچار قطعی یا اختلال میشود، این سه رکن به طور همزمان آسیب میبینند. کاربران یا اصلاً به تبلیغ دسترسی پیدا نمیکنند یا در صورت مشاهده، امکان تعامل مؤثر با آن را ندارند.
از سوی دیگر، پلتفرمهای تبلیغاتی مانند گوگل ادز برای بهینهسازی کمپینها به دادههای پیوسته، دقیق و قابل اعتماد نیاز دارند. اختلال در اینترنت باعث میشود دادههای رفتاری کاربران ناقص، ناپایدار یا گمراهکننده باشند. در چنین شرایطی، الگوریتمهای تبلیغاتی در شناسایی مخاطب هدف، زمان مناسب نمایش تبلیغ و انتخاب پیام مؤثر دچار خطا میشوند و تصمیمهایی میگیرند که با واقعیت بازار همخوانی ندارد.
قطعی اینترنت همچنین فرآیند ردیابی مسیر کاربر را مختل میکند. کسبوکارها نمیتوانند به درستی تشخیص دهند کاربر از کدام کانال وارد شده، چه مسیری را طی کرده و در کدام مرحله از قیف فروش ریزش داشته است. این موضوع امکان تحلیل عملکرد تبلیغات و اصلاح استراتژیها را به شدت محدود میکند.
از همه مهمتر وقتی گوگل مدت طولانی به سایت شما دسترسی نداشته باشد آن را یک سایت بی فایده میداند و آن را از نتایج خود حذف میکند (اصطلاحا از ایندکس خارج میکند). و فراموش نکنیم که تا وقتی یک صفحه ایندکس نباشد، امکان اجرای تبلیغات گوگل روی آن صفحه وجود ندارد.
کمپینهای گوگل ادز به صورت لحظهای مدیریت و بهینهسازی میشوند. قطعی اینترنت باعث میشود دسترسی تیمهای بازاریابی به پنلهای مدیریتی محدود یا غیرممکن شود. در چنین شرایطی، امکان توقف کمپینهای ناکارآمد، اصلاح پیامها، تغییر بودجه یا واکنش سریع به نوسانات بازار از بین میرود. علاوه بر این، تغییر مداوم آیپی کاربران و استفاده گسترده از ابزارهای تغییر مسیر اینترنت، باعث میشود سیستم گوگل نتواند موقعیت جغرافیایی و نیت واقعی کاربران را به درستی تشخیص دهد. نتیجه این فرآیند، نمایش تبلیغ به مخاطبان نامرتبط و کاهش شدید کیفیت کمپینهاست.
بد نیست به این نکته اشاره کنیم که بر اساس نظر یکی از کارشناسان قطعی اینترنت ایران باعث شده تا بازدهی کمپینهای گوگل ادز در ایران با کاهش قابل توجهی مواجه شود.
یکی از مهمترین نگرانیهای تبلیغ دهندگان در زمان قطعی اینترنت ایران، هدر رفتن بودجه تبلیغاتی است. در شرایط اختلال و قطعی اینترنت، کاربر ممکن است روی تبلیغ کلیک کند، اما صفحه فرود به درستی بارگذاری نشود یا اصلاً باز نشود. در این حالت، هزینه کلیک از حساب تبلیغ دهنده کسر میشود، بدون آنکه هیچ ارزش واقعی ایجاد شود. تکرار این وضعیت در مقیاس بالا، منجر به هدررفت بخش قابل توجهی از بودجه بازاریابی میشود. این مسئله به ویژه برای کسبوکارهایی که حاشیه سود پایینی دارند، میتواند بسیار مخرب باشد. در نتیجه بهترین کار متوقف کردن تبلیغات گوگل ادز در زمان قطعی اینترنت است. حتی اگر مجموعه ای که برای شما تبلیغات را اجرا میکند به اینترنت دسترسی داشته باشد و بتواند تبلیغ را فعال کند، احتمالا در چنین شرایطی تعداد زیادی از مشتریان بالقوه شما امکان دیدن تبلیغ و ورود به سایت را نخواهند داشت.

نگرانی دیگر تبلیغ دهندگان و کسبوکارها اعمال جریمهها و پنالتیها روی کمپین گوگل ادز است. باید بدانید که از نظر فنی گوگل ادز یک کمپین را به دلیل قطعی اینترنت در یک کشور جریمه نمیکند. اما ممکن است اجازه اجرای تبلیغ را به دلایل مختلفی مثل عدم دسترسی گوگل به سایت، به شما ندهد. با این حال، مجموعهای از عوامل غیرمستقیم وجود دارد که میتواند به کاهش امتیاز کیفی (Quality Score) و تضعیف عملکرد تبلیغات منجر شود. مهمترین این عوامل عبارتاند از:
زمانی که کاربران در زمان وجود اختلال روی یک تبلیغ کلیک میکنند، ممکن است صفحه فرود باز نشود. در این زمان هزینه تبلیغ از حساب کسبوکار کسر میشود، اما عملاً هیچ بازدید مؤثری ثبت نشده و ارزشی برای کسبوکار ایجاد نمیشود.
کاهش کیفیت دادهها و اختلال در شناسایی صحیح کاربران، باعث میشود تبلیغات به مخاطبان کم ارتباط یا نامرتبط نمایش داده شود. این مسئله نرخ کلیک مؤثر، نرخ تبدیل و در نهایت بازدهی کمپین را به شدت کاهش میدهد.
در بخش قبل به این موضوع اشاره کردیم. یکی از مؤلفههای اصلی Quality Score، تجربه کاربر پس از کلیک روی تبلیغ است. باز نشدن صفحه، کندی سایت یا خطاهای مکرر ناشی از اختلال اینترنت، از دید گوگل به عنوان تجربه کاربری نامناسب تلقی میشود و میتواند باعث افت امتیاز کیفی شود.
زمانی که امتیاز کیفی کاهش پیدا میکند، گوگل برای حفظ جایگاه تبلیغ، هزینه بیشتری برای هر کلیک در نظر میگیرد. در نتیجه، تبلیغ دهنده برای دریافت همان میزان نمایش یا کلیک، ناچار به پرداخت هزینه بالاتری خواهد بود.
تغییر مداوم آیپی کاربران و استفاده گسترده از ابزارهای تغییر آیپی، تشخیص موقعیت جغرافیایی و رفتار واقعی مخاطبان را برای سیستم تبلیغاتی دشوار میکند. این موضوع مستقیماً روی کیفیت نمایش تبلیغ و مرتبط بودن آن با نیاز کاربر اثر منفی دارد.
این موارد در واقع نتیجهای مشابه با اعمال جریمه دارد بدون اینکه جریمهای مستقیم روی کمپین اعمال شده باشد.
جمعبندی
قطعی اینترنت میتواند تبدیل به عاملی بازدارنده برای رشد پایدار کسبوکارها، مخصوصاً کسبوکارهای دیجیتال شود. تبلیغات گوگل ادز که یکی از مؤثرترین ابزارهای جذب مشتری محسوب میشود، در این شرایط این پلتفرم مزایای خود را از دست میدهد و با کاهش کارایی، هدررفت بودجه و افت بازدهی مواجه است. اگرچه گوگل به صورت مستقیم کمپینها را جریمه نمیکند، اما پیامدهای غیرمستقیم اختلال اینترنت، اثراتی مشابه جریمه به همراه دارد. تداوم این وضعیت، به تضعیف اکوسیستم استارتاپی، کاهش رقابتپذیری و افزایش هزینههای بازاریابی منجر میشود.