از خشکسالی در امانیم...

سال آبی، مشابه سال زراعی از اول مهر هر سال شروع می‌شود و تا 31 شهریور سال بعد ادامه می‌یابد. تا روز 24 آبان ماه بیش از 54 روز از سال آبی را پشت سر گذاشته‌ایم. آمار و ارقام بارش‌های امسال نشان می‌دهد برای نخستین بار بعد از مدت‌ها، میزان میانگین بارش‌ها نسبت به سال گذشته و آمارهای بلند‌مدت به‌صورت توام، با افزایش روبه‌رو بوده‌است. بنابراین پیش‌بینی می‌شود که سال نرمالی را پشت سر گذاشته و خشکسالی نداشته باشیم. البته امیدواریم که با صحبت‌های انجام شده در زمینه اثر ال نینو بر اقلیم ایران، اثرات مثبت این پدیده روی بارش‌های کشور را شاهد باشیم. در حال حاضر که 54 روز از سال آبی را پشت سر گذاشته‌ایم، درصد بارش‌ها نسبت به سال گذشته که بحث ال‌نینو مطرح نبوده، افزایش مطلوبی در بارش‌ها را شاهد هستیم.

براساس آمارها، میانگین بارندگی کشور 61میلیمتر است که نسبت به سال گذشته 65 درصد افزایش و نسبت به آمار بلند‌مدت 35 ساله، 165 درصد رشد داشته است. بررسی بارش‌ها در شش حوضه آبریز اصلی کشور نشان می‌دهد، در حوضه آبریز خزر میزان بارندگی 141 میلیمتر بوده که نسبت به سال قبل یک درصد افزایش و در بلند‌مدت 88 درصد افزایش یافته‌است. اگرچه بیشترین بارندگی‌های 54 روز اخیر را در گیلان شاهد بودیم اما وضعیت بارندگی در این حوضه آبریز طی سال گذشته بهتر از امسال بوده‌است.

در خلیج فارس و دریای عمان هم میزان بارندگی در سال آبی جاری به 102 میلیمتر رسیدکه نسبت به سال قبل 191 درصد و میانگین بلند‌مدت 308 درصد افزایش را نشان می‌دهد. در دریاچه ارومیه نیز مقدار بارش‌های سال‌جاری 68میلیمتر به ثبت رسیده‌است. میزان بارش‌ها در این حوضه آبریز نسبت به سال قبل 35 درصد کاهش و در بلند‌مدت 58 درصد افزایش را نشان می‌دهد.

در ایران مرکزی که وسعت زیادی از کشور را در بر می‌گیرد، میزان بارندگی در سال آبی جاری تاکنون 29 میلیمتر بوده‌است که نسبت به سال قبل 71 درصد و نسبت به بلند‌مدت 190 درصد افزایش را نشان می‌دهد. حوضه آبریز شرق واقع در جنوب شرق ایران هم از نظر وضعیت بارش، روند مطلوبی را تجربه کرده‌است. میزان بارش‌های سال‌جاری این حوضه 18 میلیمتر بوده که نسبت به سال قبل 500 درصد و نسبت به بلند‌مدت 260درصد افزایش را نشان می‌دهد. حوضه قره‌قوم در شمال شرق ایران است و 28 میلیمتر بارش در سال‌جاری را تجربه کرده‌است. بارش‌های این حوضه نسبت به سال گذشته 15 درصد کاهش و نسبت به بلند‌مدت 87 درصد افزایش نشان می‌دهد.

حوضه‌های آبریز ارومیه و قره‌قوم نسبت به سال گذشته با کاهش بارندگی مواجه بوده‌اند اما در سه حوضه آبریز دیگر افزایش بارندگی داریم. میزان بارش‌ها در این حوضه‌های آبریز بستگی به جبهه هوایی که از غرب کشور وارد ایران شده، دارد. بنا به دلایل اقلیمی بارش‌ها در این حوضه‌ها کمتر از سال گذشته بوده که دلیل آن را باید از سازمان هواشناسی به‌عنوان مجموعه تخصصی مرتبط با این موضوع پرسش کرد.

در سال‌جاری بیشترین بارندگی در گیلان و به حجم 364.5 میلیمتر و کمترین بارش در یزد و به میزان هشت میلیمتر به ثبت رسیده‌است. در حوضه خزر در تمام نقاط بارش‌های یکسانی نداشته‌ایم و از شرق این حوضه به سمت غرب، میزان بارش‌ها نسبت به سال گذشته کاهش یافته است، همچنین میانگین بارندگی در این حوضه آبریز برای ارائه آمارها لحاظ شده، شاهد هستیم که در حوضه ‌آبریز خزر، میزان بارش نسبت به سال گذشته تقریباً تغییر محسوسی نداشته است.

* مدیرکل دفتر مطالعات پایه منابع آب شرکت مدیریت منابع آب ایران