مبنای بررسی وضعیت منابع آبی کشور، سال آبی است. سال آبی به سال زراعی هم معروف است. این سال از اول مهر شروع میشود و تا 31 شهریور سال بعد، ادامه مییابد. با وجودی که جمعیت ایران در حال افزایش است، اما نزولات جوی در کشور روندی کاهشی دارد. بارشهای بهاره هم مسکنی بیش نیست. زیرا مقطعی بوده و بلافاصله پس از نزول، مصرف میشود. متاسفانه پوشش برفی در کشور هم روند مطلوبی ندارد زیرا چگالی آن در حال تغییر است.
تا اسفندماه سال گذشته شاهد کاهش بارش برف در کشور بودیم، اما در انتهای اسفند و فصل بهار، بارشهای برفی سبب شد میزان آن در کشور تغییر کند. سطح پوشش برفی کشور تا 25 فروردینماه سال آبی جاری 168 هزار و 716 کیلومترمربع بود. ولی سطح پوشش برفی در مدت مشابه سال گذشته 151 هزار و 428 کیلومترمربع بوده است. براساس آمارها، امسال با افزایش 11 درصدی پوشش برف مواجه بودهایم. اما باید در نظر داشته باشیم که این آمارهای افزایشی ما را دلخوش نکرده و باید همواره در فکر کنترل مصرف باشیم. بارش برف از این جهت برای کشور مهم است که برای ورود برف به چرخه آبی، نیاز به حرارت داریم. یعنی در خرداد و تیر که نزولات جوی بهشدت کاهش مییابد، برف ذوب شده و تبدیل به روانآب سطحی میشود.
در کوهستانها و بالادست رودخانهها هم که درز و شیار زیادی وجود دارد، ذوب شدن برف زمینه تغذیه سفره آبهای زیرزمینی را فراهم میکند. بنابراین حجم آب معادل برف در محاسبات مدیریت منابع آب جایگاه ویژهای دارد. براساس مطالعات انجام شده، حجم آب معادل برف در سال آبی جاری یک میلیارد و 518 میلیون مترمکعب بوده است. این رقم در سال گذشته یک میلیارد و 211 میلیون مترمکعب بوده است. یعنی حجم آب معادل برف در سال آبی جاری نسبت به مدت مشابه سال قبل 25 درصد افزایش یافته است. اما چگالی برف در کشور وضعیت مطلوبی ندارد. براساس مطالعات چگالیسنجی، میزان تراکم برف در کشور رو به کاهش است. بنابراین در شرایطی که چگالی برف بالا نیست، برف بلافاصله ذوب شده و روی زمین باقی نمیماند.
معمولا در فصول سرد سال و زمان وقوع بارش برف حرارت بالا نیست که برف ذوب شود، در نتیجه ذوب برف و ایجاد روانآب در ماههای بسیار گرم سال انجام میشود. اما در شرایطی که ضخامت و چگالی آن کم است، برف زود ذوب میشود و در نتیجه روانآبی برای خرداد و تیر ماه تولید نمیشود. بنابراین به مردم هشدار میدهیم که عددهای افزایشی نباید ما را گمراه کند. هنوز روزهای زیادی از سال آبی جاری باقی مانده است. بخش عمده این روزها در تابستان واقع شده و در نتیجه بارانی نخواهیم داشت. مردم ما باید فرهنگ درست مصرف کردن را سرلوحه کار خود قرار دهند تا بحران آب را بهخوبی پست سر بگذاریم.