منظور از «مشارکت» در اینجا، مشارکت مردم در امور سیاسی یا اجتماعی نیست، بلکه مشارکت حقوقی و اقتصادی، موردنظر است؛ پدیده ای که در عملیات بانکی اصطلاحا «تسهیلات مشارکتی» نام گرفته است. در این نوشتار به دلایلی نمی خواهم مشارکت غیرواقعی را مشارکت صوری بنامم، اما مشارکت وقتی شرایط شرعی و قانونی نداشته...
بلاک چین (Blockchain) یک فناوری برای ثبت و مدیریت داده ها به صورت امن و غیرمتمرکز است. در این سیستم، اطلاعات به صورت بلوک هایی از داده ذخیره می شوند که هر بلوک به بلوک قبلی متصل است. این فرآیند از طریق تایید و الگوریتم های رمزنگاری، امنیت بالا و شفافیت را تضمین می کند و امکان تغییر یا دستکاری اطلاعات را به حداقل می رسا...
معمولا یکی از نتایج منفی تورم مستمر، کاهش ارزش پول ملی است. اگر تورم پیوسته بیداد کند و به اوج برسد، قدرت خرید پول مردم نیز کاهش پیدا خواهد کرد. در این بیدادگری تورم دیگر پرداخت بیش از سیصد یا چهارصد هزار تومان برای یک ناهار ساده هم موجب شگفتی نخواهد شد و امری غیرعادی جلوه نخواهد کرد. حال آنکه در دهه 60 می شد با سیصد ی...
در نیمه شهریورماه، مدیرکل نظارت غیربانکی بانک مرکزی از مهلت دو ساله صندوق های قرض الحسنه برای تطبیق با شرایط جدید، خبر داد و گفت که «شیوه نامه تطبیق فعالیت صندوق های قرض الحسنه موجود با دستورالعمل اجرایی به زودی ابلاغ می شود.» ابلاغ این دستورالعمل، اقدامی مناسب و مفید به نظر می رسد. همراه با تصویب «قا...
آیا می دانید تقسیم بندی عقود و قراردادها به «عقود اسلامی» و «عقود غیراسلامی» از کدام مبنای حقوقی، نشأت گرفته است و آیا صوری سازی عقود در عملیات بانکی واقعیت دارد؟ پاسخ این پرسش ها حتما ارائه خواهد شد، اما لطفا از عنوان این نوشتار تعجب نکنید. این عنوان یعنی «صوری سازی» آن هم عقود اسلا...
وقتی از رهن در عرف بانک ها سخن گفته می شود، منظور همان رهن و اجاره مصطلح در بازار اجاره املاک مسکونی نیست. رهن و اجاره املاک مسکونی در واقع، ساخته عرف اجتماع است برای توجیه شرعی یا قانونی بهره پول مستاجر نزد مالک، که فعلا موضوع بحث ما در اینجا نیست. منظور از رهن در این نوشتار، دقیقا همان عقد رهن است که برای وثیقه گیری...
در آخرین روزهای مرداد، بانک مرکزی از آغاز فرآیند تخصصی شدن بانک ها، خبر داد و اعلام کرد «هیأت عالی بانک مرکزی در سی و ششمین جلسه خود، دستورالعمل تاسیس، فعالیت نحوه اداره و نظارت بر موسسات اعتباری را تصویب کرد. با تصویب این دستورالعمل، فرآیند تفکیک بانک ها به موسسات اعتباری جامع، تجاری، تخصصی، قرض الحسنه، توسعه ای...
چاپ و نشر اسکناس و نظارت بر آن در ایران، سیری تاریخی و حکایتی شنیدنی دارد. براساس ماده 58 قانون بانک مرکزی (مصوب 7 آذرماه 1402)، «انتشار انواع اسکناس، مسکوک و پول رقومی (دیجیتال) بانک مرکزی (سی.بی.دی.سی)» در اختیار بانک مرکزی قرار گرفته است، اما از دیدگاه نظارتی ظاهرا قوانین مصوب قبل از انقلاب در این زمینه...
به قول علما، فرض محال، محال نیست. فرض کنید شما به شخص دیگری، بدهی های مختلف داشته باشید؛ مثلا از مغازه لوازم خانگی به دفعات خرید کرده اید. هر بار هم بخشی از بهای کالای خریداری شده به فروشنده پرداخت می شود و مانده بها پرداخت نشده باقی می ماند. با توافق طرفین، قسط بندی می شود و شما بدهکار فروشنده می شوید. حتی ممکن است به...
واقعیت را نمی توان انکار کرد. در حال حاضر، هوش مصنوعی در بیشتر جنبه های زیست جمعی، حضوری فراگیر و موثر دارد. آسان سازی زیست فردی و جمعی شاید مهمترین ویژگی هوش مصنوعی باشد. می توان گفت، هوش مصنوعی، زندگی آدمیان را راهبری می کند. پیشرفت هوش مصنوعی نیز ایستایی ندارد و تقریبا بی انتهاست. اینکه پایان مداخله هوش مصنوعی در زی...
برنامه هفتم پیشرفت، مقرراتی برای اصلاح نظام بانکی و مهار تورم، طراحی کرده است. آیا این برنامه ها با وجود چالش هایی همچون حجم بالای تسهیلات تکلیفی همراه با مطالبات کلان معوق، نبود فضای مناسب و نرخ های رقابتی در عملیات بانکی و کارمزد ها، فشار بر ترازنامه ها و الزامات احتیاطی، قابل تحقق است؟
برنامه هفتم پیشرفت کشور، به ع...
شاید قدیمی ترین قانون بانکی ایران، قانون بانکداری (مصوب 5 تیرماه 1334) باشد؛ قانونی پیشرو و مترقی نسبت به زمان خود که تقریبا تمامی مباحت بانکی مورد نیاز بانک های آن زمان را کارشناسانه، ولی کوتاه و گویا تنظیم و تصویب کرده است، اما در یکی دو سال اخیر با قانون بسیار مفصل «بانک مرکزی» مواجه هستیم. منصفانه نظر د...
همراه با سایر دستگاه های اجرایی، بانک مرکزی هم تسهیلاتی برای بدهکاران غیرکلان بانک ها تدارک دید و به سیستم بانکی کشور ابلاغ کرد. بخشنامه بانک مرکزی (مورخ 12 تیرماه 1404) در این باره می گوید: «تسهیلات ازدواج و فرزندآوری و سایر تسهیلات تا سقف 7 میلیارد ریال (معیار اصل مبلغ تسهیلات) علاوه بر امکان استفاده از مساعدت...
طرح یک پرسش: انتخاب وزیر جدید اقتصاد چه پیامدهایی برای شبکه بانکی کشور دارد؟
چند ماه پیش، دکتر همتی از وزارت اقتصاد، کنار رفت و به جای ایشان یک چهره جدید علمی به نام دکتر مدنی زاده به مجلس معرفی شد و با کسب رأی اعتماد از نمایندگان، راهی وزارت اقتصاد شد. در عرف سیاسی، آن رفتن و این آمدن، امری عادی و مرسوم است. در زمان...
مدتی است در کشور، واژه «ناترازی» در همه امور، کاربرد بسیار یافته است. بخش بانکداری نیز از این واژه بی نصیب نمانده است. واقعیت آن است که ناترازی برخی بانک ها، یکی از مشکلات فعلی صنعت بانکداری کشور است. در این زمینه، هفته گذشته در پی بروز شایعاتی در مورد سرنوشت یکی از بانک های کشور، بانک مرکزی ناچار به صدور ا...
بانک مرکزی در بخشنامه تازه خود، استفاده حداکثری از منابع بانکی در طرح های مولد و سرمایه گذاری های جدید را یکی از برنامه های محوری سال 1404، اعلام کرده و گفته است: بانک ها موظف به طراحی، استقرار و به روزرسانی نظام کنترل های داخلی و ایجاد ساختار سازمانی مناسب و نظارت به منظور حصول اطمینان بر نحوه مصرف تسهیلات براساس سیاس...
پولشویی (Money laundering) چیست و بانک ها چه وظایف و مسئولیت هایی در مبارزه سیستمی با پدیده پولشویی دارند؟ از نظر سابقه تاریخی، پولشویی در دهه 1930 با ممنوعیت فروش مشروبات الکلی در آمریکا شکل گرفت؛ جایی که گروه های تبهکار و در رأس آنها «آل کاپون»، درآمد غیرقانونی خود را به عنوان درآمد رخت شویخانه های عمومی...
بانک مرکزی در بخشنامه جدید خود، کارمزد انواع خدمات بانکی را به روزرسانی کرده است. پرسش آن است که کارمزدهای جدید بانکی، چالش است یا فرصت؟ اساسا کارمزد چه تفاوتی با سود تسهیلات بانکی دارد، موازین قانونی آن کدام است و آیا بانک ها می توانند برای پرداخت تسهیلات بانکی، هم سود تسهیلات بگیرند و هم علاوه بر سود، مبلغی دیگر تحت...
یادداشت این هفته را با یک پرسش مهم آغاز می کنم: دسترسی به اطلاعات بانکی مردم چه موازینی دارد؟ طبعا اشخاص مختلف براساس استنباط های حقوقی خود ممکن است پاسخی متفاوت برای این پرسش داشته باشند، اما از جنبه موازین حقوق بانکی باید گفت که «بانک» یک مؤسسه خیریه نیست بلکه برعکس، یک مؤسسه و تشکیلات کاملا انتفاعی و اقت...
امسال سال «سرمایه گذاری برای تولید» نام گذاری شده است. پرسش آن است که قوه قضائیه و سیستم بانکی کشور چگونه می توانند با همکاری مشترک به تحقق این شعار کمک کنند؟ عنصر اصلی تولید، تأمین مالی و سرمایه گذاری مناسب است. سرمایه گذاری نیز بایستی دارای بازدهی مناسب باشد. سرمایه گذاری بدون بازدهی مناسب، قابل دوام نیست...