علی نظافتیان - پژوهشگر بانکی

4 ماه پیش

قرض الحسنه تجاری

در نیمه شهریورماه، مدیرکل نظارت غیربانکی بانک مرکزی از مهلت دو ساله صندوق های قرض الحسنه برای تطبیق با شرایط جدید، خبر داد و گفت که «شیوه نامه تطبیق فعالیت صندوق های قرض الحسنه موجود با دستورالعمل اجرایی به زودی ابلاغ می شود.» ابلاغ این دستورالعمل، اقدامی مناسب و مفید به نظر می رسد. همراه با تصویب «قا...

4 ماه پیش

صوری سازی عقود اسلامی؛ از ادعا تا واقعیت

آیا می دانید تقسیم بندی عقود و قراردادها به «عقود اسلامی» و «عقود غیراسلامی» از کدام مبنای حقوقی، نشأت گرفته است و آیا صوری سازی عقود در عملیات بانکی واقعیت دارد؟ پاسخ این پرسش ها حتما ارائه خواهد شد، اما لطفا از عنوان این نوشتار تعجب نکنید. این عنوان یعنی «صوری سازی» آن هم عقود اسلا...

4 ماه پیش

قبض و بسط املاک رهنی بانک ها

وقتی از رهن در عرف بانک ها سخن گفته می شود، منظور همان رهن و اجاره مصطلح در بازار اجاره املاک مسکونی نیست. رهن و اجاره املاک مسکونی در واقع، ساخته عرف اجتماع است برای توجیه شرعی یا قانونی بهره پول مستاجر نزد مالک، که فعلا موضوع بحث ما در اینجا نیست. منظور از رهن در این نوشتار، دقیقا همان عقد رهن است که برای وثیقه گیری...

5 ماه پیش

نو کردن کهنه

در آخرین روزهای مرداد، بانک مرکزی از آغاز فرآیند تخصصی شدن بانک ها، خبر داد و اعلام کرد «هیأت عالی بانک مرکزی در سی و ششمین جلسه خود، دستورالعمل تاسیس، فعالیت نحوه اداره و نظارت بر موسسات اعتباری را تصویب کرد. با تصویب این دستورالعمل، فرآیند تفکیک بانک ها به موسسات اعتباری جامع، تجاری، تخصصی، قرض الحسنه، توسعه ای...

5 ماه پیش

حذف نظارت

چاپ و نشر اسکناس و نظارت بر آن در ایران، سیری تاریخی و حکایتی شنیدنی دارد. براساس ماده 58 قانون بانک مرکزی (مصوب 7 آذرماه 1402)، «انتشار انواع اسکناس، مسکوک و پول رقومی (دیجیتال) بانک مرکزی (سی.بی.دی.سی)» در اختیار بانک مرکزی قرار گرفته است، اما از دیدگاه نظارتی ظاهرا قوانین مصوب قبل از انقلاب در این زمینه...

5 ماه پیش

تقسیم بر سه

به قول علما، فرض محال، محال نیست. فرض کنید شما به شخص دیگری، بدهی های مختلف داشته باشید؛ مثلا از مغازه لوازم خانگی به دفعات خرید کرده اید. هر بار هم بخشی از بهای کالای خریداری شده به فروشنده پرداخت می شود و مانده بها پرداخت نشده باقی می ماند. با توافق طرفین، قسط بندی می شود و شما بدهکار فروشنده می شوید. حتی ممکن است به...

5 ماه پیش

بانکداری با هوش مصنوعی

واقعیت را نمی توان انکار کرد. در حال حاضر، هوش مصنوعی در بیشتر جنبه های زیست جمعی، حضوری فراگیر و موثر دارد. آسان سازی زیست فردی و جمعی شاید مهمترین ویژگی هوش مصنوعی باشد. می توان گفت، هوش مصنوعی، زندگی آدمیان را راهبری می کند. پیشرفت هوش مصنوعی نیز ایستایی ندارد و تقریبا بی انتهاست. اینکه پایان مداخله هوش مصنوعی در زی...

6 ماه پیش

مسیر سخت اصلاح نظام بانکی

برنامه هفتم پیشرفت، مقرراتی برای اصلاح نظام بانکی و مهار تورم، طراحی کرده است. آیا این برنامه ها با وجود چالش هایی همچون حجم بالای تسهیلات تکلیفی همراه با مطالبات کلان معوق، نبود فضای مناسب و نرخ های رقابتی در عملیات بانکی و کارمزد ها، فشار بر ترازنامه ها و الزامات احتیاطی، قابل تحقق است؟ برنامه هفتم پیشرفت کشور، به ع...

6 ماه پیش

بانک مرکزی و نظارت بر اشخاص غیربانکی

شاید قدیمی ترین قانون بانکی ایران، قانون بانکداری (مصوب 5 تیرماه 1334) باشد؛ قانونی پیشرو و مترقی نسبت به زمان خود که تقریبا تمامی مباحت بانکی مورد نیاز بانک های آن زمان را کارشناسانه، ولی کوتاه و گویا تنظیم و تصویب کرده است، اما در یکی دو سال اخیر با قانون بسیار مفصل «بانک مرکزی» مواجه هستیم. منصفانه نظر د...

6 ماه پیش

بخشش به خروار، حساب به دینار

همراه با سایر دستگاه های اجرایی، بانک مرکزی هم تسهیلاتی برای بدهکاران غیرکلان بانک ها تدارک دید و به سیستم بانکی کشور ابلاغ کرد. بخشنامه بانک مرکزی (مورخ 12 تیرماه 1404) در این باره می گوید: «تسهیلات ازدواج و فرزندآوری و سایر تسهیلات تا سقف 7 میلیارد ریال (معیار اصل مبلغ تسهیلات) علاوه بر امکان استفاده از مساعدت...

6 ماه پیش

پیامدهای انتخاب وزیر جدید اقتصاد بر سیستم بانکی

طرح یک پرسش: انتخاب وزیر جدید اقتصاد چه پیامدهایی برای شبکه بانکی کشور دارد؟ چند ماه پیش، دکتر همتی از وزارت اقتصاد، کنار رفت و به جای ایشان یک چهره جدید علمی به نام دکتر مدنی زاده به مجلس معرفی شد و با کسب رأی اعتماد از نمایندگان، راهی وزارت اقتصاد شد. در عرف سیاسی، آن رفتن و این آمدن، امری عادی و مرسوم است. در زمان...

7 ماه پیش

آینده بانک های ناتراز

مدتی است در کشور، واژه «ناترازی» در همه امور، کاربرد بسیار یافته است. بخش بانکداری نیز از این واژه بی نصیب نمانده است. واقعیت آن است که ناترازی برخی بانک ها، یکی از مشکلات فعلی صنعت بانکداری کشور است. در این زمینه، هفته گذشته در پی بروز شایعاتی در مورد سرنوشت یکی از بانک های کشور، بانک مرکزی ناچار به صدور ا...

7 ماه پیش

مدیریت مصرف بهینه تسهیلات بانکی

بانک مرکزی در بخشنامه تازه خود، استفاده حداکثری از منابع بانکی در طرح های مولد و سرمایه گذاری های جدید را یکی از برنامه های محوری سال 1404، اعلام کرده و گفته است: بانک ها موظف به طراحی، استقرار و به روزرسانی نظام کنترل های داخلی و ایجاد ساختار سازمانی مناسب و نظارت به منظور حصول اطمینان بر نحوه مصرف تسهیلات براساس سیاس...

8 ماه پیش

بانک ها و مبارزه با پولشویی

پولشویی (Money laundering) چیست و بانک ها چه وظایف و مسئولیت هایی در مبارزه سیستمی با پدیده پولشویی دارند؟ از نظر سابقه تاریخی، پولشویی در دهه 1930 با ممنوعیت فروش مشروبات الکلی در آمریکا شکل گرفت؛ جایی که گروه های تبهکار و در رأس آنها «آل کاپون»، درآمد غیرقانونی خود را به عنوان درآمد رخت شویخانه های عمومی...

8 ماه پیش

چالش کارمزدهای جدید بانکی

بانک مرکزی در بخشنامه جدید خود، کارمزد انواع خدمات بانکی را به روزرسانی کرده است. پرسش آن است که کارمزدهای جدید بانکی، چالش است یا فرصت؟ اساسا کارمزد چه تفاوتی با سود تسهیلات بانکی دارد، موازین قانونی آن کدام است و آیا بانک ها می توانند برای پرداخت تسهیلات بانکی، هم سود تسهیلات بگیرند و هم علاوه بر سود، مبلغی دیگر تحت...

8 ماه پیش

دسترسی به اطلاعات بانکی مردم

یادداشت این هفته را با یک پرسش مهم آغاز می کنم: دسترسی به اطلاعات بانکی مردم چه موازینی دارد؟ طبعا اشخاص مختلف براساس استنباط های حقوقی خود ممکن است پاسخی متفاوت برای این پرسش داشته باشند، اما از جنبه موازین حقوق بانکی باید گفت که «بانک» یک مؤسسه خیریه نیست بلکه برعکس، یک مؤسسه و تشکیلات کاملا انتفاعی و اقت...

8 ماه پیش

موانع سرمایه گذاری برای تولید

امسال سال «سرمایه گذاری برای تولید» نام گذاری شده است. پرسش آن است که قوه قضائیه و سیستم بانکی کشور چگونه می توانند با همکاری مشترک به تحقق این شعار کمک کنند؟ عنصر اصلی تولید، تأمین مالی و سرمایه گذاری مناسب است. سرمایه گذاری نیز بایستی دارای بازدهی مناسب باشد. سرمایه گذاری بدون بازدهی مناسب، قابل دوام نیست...

9 ماه پیش

نظارت بر بانک ها در قانون بانک مرکزی

در صنعت بانکداری، نظارت حرفه ای بر عملیات بانکی و پولی بانک ها، امری ضروری است تا بانک ها، سپرده های مردم را در امور غیربانکی به کار نگیرند و نظام بانکی برخلاف مصالح عمومی جامعه حرکت نکند؛ وگرنه در غیر آن صورت، بانک ها با مقررات انضباطی بانک مرکزی و یا ارجاع پرونده به هیأت انتظامی روبه رو خواهند شد. البته ساختار مرجع ن...

9 ماه پیش

راهگشایی ارزی قوه قضائیه

اصل 161 قانون اساسی در تبیین نقش دیوان عالی کشور برای نظارت بر اجرای قانون و ایجاد هماهنگی بین مراجع قضایی، صراحتی بی بدیل دارد. این اصل می گوید: «دیوان عالی كشور به منظور نظارت بر اجرای صحیح قوانین در محاكم و ایجاد وحدت رویه قضایی و انجام مسئولیت هایی كه طبق قانون به آن محول می شود براساس ضوابطی كه رئیس قوه قضائ...

9 ماه پیش

نسخه به روز شده حکمرانی و نظارت شرعی

طبق گزارش روابط عمومی بانک مرکزی، «پیش نویس سند راهبردی استقرار بانکداری اسلامی» به منظور دریافت نظرات متخصصان و کارشناسان حوزه های مرتبط منتشر شد. این پیش نویس، گامی مهم در راستای تحقق مسئولیت قانونی این بانک در زمینه استقرار بانکداری اسلامی محسوب می شود.» پرسش آن است که آیا طرح جدید اداره بررسی های...

آخرین مطالب

پیشنهاد سردبیر

	سئو مدل زبانی بزرگ (LLM SEO) چیست؟
	سرنوشت تبلیغات PPC در پایان عصر کلیک
	ترکیب بازاریابی ویدئویی و شبکه های اجتماعی
	هوش مصنوعی در کسب و کارهای کوچک
	داستان سرایی، قدرتمندترین مهارت یک کارآفرین!